Η κρίση στην Τουρκία: Μια ενδοϊσλαμική υπόθεση

gulen_erdogan

Γενικά

Η σημερινή κρίση στην Τουρκία θα πρέπει να αντικριστεί ως μια από τις πολλές εκφάνσεις του «νέου σταδίου» ανάπτυξης της χώρας. Ως ένας σημαντικός σταθμός στην ιστορική εξέλιξη που φαίνεται να ξεκαθαρίζει από τη μια τον πολιτικό θρυμματισμό του κεμαλικού κατεστημένου και να αναδεικνύει από την άλλη την αντικατάσταση του από ένα νέο. Με λίγα λόγια, ο πολιτικός σεισμός της 17ης Δεκεμβρίου με τις συλλήψεις κομματικών στελεχών, επιχειρηματιών, γραφειοκρατών και γιών Υπουργών της κυβέρνησης Έρντογαν, αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη της διαδικασίας ολοκλήρωσης της ισλαμικής ηγεμονίας και της κορύφωσης των εσωτερικών της αντιπαραθέσεων. Το σχήμα «κεμαλισμός εναντίον Ισλάμ» καθίσταται αναχρονιστικό και δίδει τη θέση του σε μια ενδοϊσλαμική σύγκρουση, στην οποία λαμβάνουν μέρος σχεδόν όλοι οι πολιτικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί φορείς του Ισλάμ. Οι δύο βασικές συνισταμένες της ευρύτερης συμμαχίας μετασχηματισμού και περαιτέρω ενσωμάτωσης της Τουρκίας στο παγκόσμιο σύστημα την τελευταία δεκαετία τουλάχιστον, είναι το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και η κοινότητα Γκιουλέν (Gülen). Αυτές είναι και οι βασικές συνισταμένες της σημερινής ιδεολογικο-πολιτικής σύγκρουσης. Για την πληρέστερη κατανόηση της σημερινής κατάστασης, καθίσταται αναγκαία μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η κρίση στην Τουρκία: Μια ενδοϊσλαμική υπόθεση»

Ο Homo İslamicus και το τουρκικό μοντέλο

Η Τουρκία το 2013… με το βλέμμα στο 2014

Το «τουρκικό μοντέλο» είναι όρος που χρησιμοποιείται για να παραπέμψει στην μετατροπή του εσωτερικού μετασχηματισμού της Τουρκίας σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Ο όρος δεν είναι νέος και ούτε πρόκειται για όρο τουρκικής προέλευσης. Είναι κυρίως δυτικής έμπνευσης, ο οποίος σταδιακά πέρασε και στον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο. Το περιεχόμενο του όρου αλλάζει σύμφωνα με τις ιστορικές συγκυρίες και τις μεγάλες πολιτικές αλλαγές. Για παράδειγμα το μοντέλο του Μουσταφά Κεμάλ διέθετε διαφορετικές προσλαμβάνουσες στη διεθνή πραγματικότητα, από το μοντέλο που προέκυψε ως αποτέλεσμα των μεγάλων γεωπολιτικών αλλαγών με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα και ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της λεγόμενης αραβικής άνοιξης, ένα μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής αλλά και πολιτικής ενασχόλησης με το τουρκικό μοντέλο επικεντρώνεται κυρίως στο «μοντέλο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης» (ΑΚΡ).

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο Homo İslamicus και το τουρκικό μοντέλο»

Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν

Gulen Erdogan 1

Έλεγχος εξουσιών, σχέσεις με τη Δύση και κατεχόμενα

ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ

19/12/2013

Για να γίνουν κατανοητές οι εξελίξεις στην Τουρκία, ζητήσαμε από τον τουρκολόγο Νίκο Μούδουρο μια ιστορική αναδρομή στο κίνημα Γκιουλέν και τις άλλες παραδόσεις του τουρκικού Ισλάμ.

Όπως εξηγεί ο κ. Μούδουρος,  το κίνημα Γκιουλέν αποτελεί τη μετεξέλιξη ή την ομάδα η οποία «γεννήθηκε» από το κίνημα Nurcu, την ισλαμική δηλαδή παράδοση στην Τουρκία, η οποία δέχθηκε την πίεση του κεμαλικού κατεστημένου μέχρι την δεκαετία του ’70. Στο θεωρητικό του πλαίσιο, το κίνημα Γκιουλέν έκτισε την ισλαμική θρησκεία αποδεχόμενη και εκσυγχρονιστικά στοιχεία τα οποία να συνάδουν με τις σύγχρονες κοινωνίες της Δύσης, τον λεγόμενο ισλαμικό ορθολογισμό. Η κοινότητα, διαθέτει ως γνωστό ένα τεράστιο δίκτυο με ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια, όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες ανά τον κόσμο, μέχρι και τις ΗΠΑ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν»

Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.

gulen

Με αφορμή τη γενικότερη συζήτηση για την αντιπαράθεση στην Τουρκία, δημοσιεύεται ένα πολύ σύντομο απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μετασχηματισμός της Τουρκίας. Από την κεμαλική κυριαρχία στον ‘ισλαμικό’ νεοφιλελευθερισμό», σχετικά με την κοινότητα Γκιουλέν.

«Η ισχυρότερη ίσως ισλαμική κοινότητα-κίνημα στην Τουρκία, μέχρι και σήμερα, είναι η κοινότητα του Φετουλλάχ Γκιουλέν (Fethullah Gülen). Ο ίδιος ο Φετουλλάχ Γκιουλέν είναι συνταξιοδοτημένος ιμάμης, του οποίου οι σπουδές συνδύασαν τόσο τη θρησκευτική όσο και την κοσμική παιδεία. Αξιοσημείωτη ήταν η ικανότητά του να συνδυάζει το Ισλάμ με τον δυτικό εκμοντερνισμό[1], αφού πρώτα και κύρια μερίμνησε για την επικράτηση ενός θεωρητικού διαχωρισμού του Ισλάμ της τουρκικής Ανατολίας από το Ισλάμ της Αραβίας[2]. Σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η ισλαμική θρησκεία είναι προσωπικό ζήτημα και ως τέτοιο συνάδει με τις διαδικασίες εκμοντερνισμού, την αξιοποίηση της τεχνολογικής προόδου και την οικονομική ανάπτυξη. Συνεπώς, προβάλλεται ένας ιδιότυπος «ισλαμικός ορθολογισμός» στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται μια εκδοχή της κοσμικότητας όπου διασφαλίζεται το δικαίωμα στην πίστη[3]. Κατά τον καθηγητή Kemal Karpat, η κοινότητα του Γκιουλέν είναι ένα «εγκόσμιο δημιούργημα» το οποίο αποδέχεται όλες τις επιστήμες, την τεχνολογία, αλλά και τη σημερινή Τουρκία με το κοσμικό καθεστώς. Για αυτό το λόγο, συνεχίζει ο Karpat, ο τουρκικός εκμοντερνισμός, για να ολοκληρωθεί, θα πρέπει να περάσει και μέσα από την ισλαμική θρησκεία, συγκεκριμένη «έκδοση» της οποίας εκπροσωπεί ο Γκιουλέν και το κίνημά του[4]. Η κοινωνική δραστηριοποίηση της κοινότητας Γκιουλέν επεκτάθηκε σταδιακά, πέραν των ισχυρών φιλανθρωπικών και πολιτιστικών οργανώσεων, στη διοργάνωση πλατφορμών συζητήσεων για διάφορα θέματα[5] τα οποία πολλές φορές αποτελούσαν «θέματα ταμπού» για την τουρκική κοινωνία[6]. Αυτού του είδους οι θεωρητικές και ακαδημαϊκές συζητήσεις της κοινότητας συνέβαλαν στο να διευρύνει την επιρροή της σε νέα οργανωμένα δίκτυα, αλλά και να διευρύνει σαφώς την κοινωνική της παρέμβαση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.»

Κυπριακή Δημοκρατία: Διαστάσεις Εξωτερικής Πολιτικής. Νέο Βιβλίο

1470293_10152097480247028_933279348_nΈχει κυκλοφορήσει το βιβλίο με τίτλο «Κυπριακή Δημοκρατία: Διαστάσεις Εξωτερικής Πολιτικής,» από τον εκδοτικό οίκο University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. Το βιβλίο συνεπιμελούνται ο Δρ. Μάριος Π. Ευθυμιόπουλος, Ιδρυτής και Πρόεδρος του Strategy International, και ο Ζήνωνας Τζιάρρας, Υποψήφιος Διδάκτωρ και διδάσκων Διεθνών Σπουδών στο University of Warwick, καθώς και επιστημονικός συνεργάτης στο Strategy International. Πέραν των επιμελητών, έχουν συμβάλει με κείμενά τους οι Σωτήρης Σέρμπος, Λέκτορας Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, και ο Δρ. Νίκος Μούδουρος, διδάσκων στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου, και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του ινστιτούτου Προμηθέας. 

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κυπριακή Δημοκρατία: Διαστάσεις Εξωτερικής Πολιτικής. Νέο Βιβλίο»

Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία

Erdogan Hegemonyasi
Από το http://baslangicdergi.com

Κοιτάζοντας την επικαιρότητα στην Τουρκία, μακριά από τα «κλασσικά» σχήματα ανάλυσης, εύκολα μπορεί κάποιος να συνειδητοποιήσει το «νέο». Η μακρά και δύσκολη διαδρομή επικράτησης του πολιτικού Ισλάμ έτσι όπως εκφράζεται σήμερα από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) φαίνεται να ξεκαθαρίζει το πολιτικό θρυμματισμό του παλιού κεμαλικού κατεστημένου και την αντικατάσταση του από ένα άλλο. Στα πλαίσια του οποίου μάλιστα διεξάγονται τώρα οι αντιπαραθέσεις και οι ανταγωνισμοί για την εξουσία. Με λίγα λόγια, το τουρκικό-ισλαμικό πλαίσιο ηγεμονίας ολοκληρώνεται, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα εσωτερικά ρήγματα και αντιθέσεις. Μια φυσιολογική εξέλιξη, η οποία διαλεχτικά σπρώχνει τη χώρα ένα βήμα πέραν του αναχρονιστικού πλέον σχήματος «κεμαλισμός εναντίον Ισλάμ». Τώρα μάλλον διεξάγεται η μάχη εντός του Ισλάμ και των πολιτικών-οικονομικών του φορέων με πιο χαρακτηριστική έκφραση τις δημόσιες αντιπαραθέσεις μεταξύ του ΑΚΡ (Erdoğan) και της ισλαμικής κοινότητας Gülen. Δηλαδή δύο βασικών συνισταμένων της ευρύτερης συμμαχίας που κατάφερε να μετασχηματίσει την Τουρκία και να την ενσωματώσει περαιτέρω στο παγκόσμιο σύστημα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία»

Τι είναι πραγματικά η «ΤΔΒΚ»;

KKTC BAYRAGI

Σκιαγραφώντας την τ/κ πραγματικότητα, μετά από 30 χρόνια ψευδοκράτους, με τον Νίκο Μούδουρο

Το αίτημα για αυτοδιοίκηση, για αυτόνομη ανάπτυξη, αποκτά στο πλαίσιο της τ/κ Αριστεράς τον χαρακτήρα της συνεργασίας σε ένα κοινό κράτος, ενώ όσο πάμε στα δεξιά του πολιτικού χάρτη βλέπουμε το αίτημα της αυτοδιοίκησης να παίρνει περισσότερο τον χαρακτήρα της ανεξαρτησίας ενός κυρίαρχου κράτους

Του Γιώργου Κακούρη

Εφημερίδα Πολίτης, 24 Νοεμβρίου 2013

Το κλειδί για να κατανοήσουμε το ψευδοκράτος, πέρα από τη γνωστή φόρμουλα την οποία χρησιμοποιεί τα τελευταία χρόνια η ε/κ πολιτική ελίτ, είναι να το δούμε στο ιστορικό του πλαίσιο. «Θα πρέπει να αποδεχθούμε και μια ιστορική συνέχεια που σχετίζεται με την ιστορία της Κύπρου, δηλαδή με την εξελικτική πορεία εμφάνισης χωριστών θεσμών και δομών εξουσίας μέσα στην τ/κ κοινότητα αλλά και ως μια ιστορική ρήξη ως αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής», μας εξηγεί ο τουρκολόγος Νίκο Μούδουρος, ο οποίος εδώ και χρόνια ασχολείται και αναλύει την τουρκοκυπριακή κοινότητα – τόσο ακαδημαϊκά όσο και ως σύμβουλος του τέως Προέδρου Χριστόφια. Κι αυτό γιατί αν μελετήσουμε τις δομές του «κράτους» του 1983 μπορούμε να δούμε μια συνέχεια με τις δομές που άρχισαν να δημιουργούνται με βίαιο τρόπο από το 1963. Από εκεί και πέρα, αν και είναι σωστή η νοηματοδότησή του με τον όρο «κατοχικό καθεστώς», αυτό που βλέπουμε να εξελίσσεται μέσα στον χρόνο είναι ένα «καθεστώς κηδεμονίας» που αφήνει χώρο, αν και περιορισμένο, για να λειτουργήσουν διαδικασίες εκλογικές και πολιτικές.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τι είναι πραγματικά η «ΤΔΒΚ»;»

The reconstruction of Turkey’s policy in Cyprus

cyprus

 

Nikos Moudouros*

The first decades of the 21st century are characterized by “tectonic” changes which are related to the partial shift of economical and to a larger extent political power from the West to the East.  This phenomenon created the right conditions for the wider region of the East and Asia in order to play a larger role and participate in global politics and to achieve a better standing in the global arena.  Additionally, the developments which became known as the “Arab spring” carry vital importance for the future of the entire arab-muslim world and severely affect the global and regional balance. This atmosphere of change is also equally affected by the readjustments provoked by the energy issue in such a strategically important area such as the Eastern Mediterranean.

Turkey is at the centre of this political change. After almost eleven years of governance it is now clear that the Turkish government demands a new international world order which will reflect the 21st century new balances. Behind AKP’s will for a new reading of global balances, lays the belief that the West does no longer constitute the dominant political and economic center of the world. According to this thinking, 21st century’s world is marked by the shift of trade, industrial production and consequently part of the capital from the West to the East. This change in its turn affected a deeper ideological understanding of “national geography”, defining a new framework for regional activation of Turkey.

Within this theoretical framework, therefore, we ought to look briefly into the reconstruction and reproduction of the policy that AKP follows in Cyprus and more specifically in the Turkish Cypriot community. The first and most easy identification focuses on the party’s targeting as it is recorded in the three pre-election and government programs for the years 2002, 2007 and 2011. From the position for “a solution of the two sovereign communities on the basis of the Belgian model”, in 2002, there is a clear shift towards emphasizing the need for “maintaining the balance in the Eastern Mediterranean and enhancing the TRNC” in 2007 and 2011. So what is the underlining orientation of AKP’s reconstruction policy in the northern part of Cyprus?

Cyprus and specifically the northern territories have been transformed to an “input field” of the Turkish-Islamic modernization. The ultimate goal is replacing the “old regime” of structures in the northern part of the island with a new order which will be represented by different political actors in another ideological framework. This strategic shift is going through a comprehensive reconstruction of the structures of the northern part of Cyprus in a way that it is not about a “simple change”. On the contrary it is about a comprehensive reconstruction that would touch all the hitherto prevailing “inner reality” of the Turkish Cypriot community. The practical reflection of building a new regime in the occupied areas of Cyprus, are the economic protocols that is the “new form of government”. Among the main objectives is to reduce funding deficits, the drastic reduction of public servants, the final withdrawal of the state from the production, and the encouragement of the private (Turkish) capital to invest.

This process is neither peaceful nor smooth. It is mainly characterized by rifts and conflicts. The effort to protect the character of the Turkish Cypriot community is better reflected by the organized teachers, the trade union movement and the progressive political parties. But it is a fact that the resistance to the Islamization gathers a wider support. Protests by the Turkish Cypriots are not an isolated incident that occurred in a particular coincidence. On the contrary it is an expression of opposition to today’s Turkey, which appears dynamically depending to its organizational and ideological formation.

The reactions of the progressive Turkish Cypriots on this issue are important since they prioritize the protection of their Cypriot identity, questioning the new framework of the Turkish hegemony. In this sense they refuse legalizing the existing relations of the community with Ankara and therefore they proclaim the limitation of Turkey’s role in the very own history of Cyprus.


* PhD Turkish and Middle Eastern Studies. Special Academic Staff at the Turkish and Middle Eastern Studies Department, University of Cyprus. Member of the Scientific Council of Prometheus Research Institute and writer of the book “Turkey’s transformation. From kemalist domination to ‘Islamic’ neoliberalism”, Aleksandria Publications, Athens 2012.

Ερντογάν, ο ιμάμης

8b-insel

Ένας ξεκάθαρος και κοντινός κίνδυνος για τη δημοκρατία

του Αχμέτ Ινσέλ

(Μετάφραση από τα τουρκικά: Ιλεάνα Μορώνη)

Πριν περίπου δέκα χρόνια, στην υποστήριξη μιας διατριβής στην οποία συμμετείχαμε κι οι δύο, ο Γάλλος πολιτικός επιστήμονας, Ολιβιέ Ρουά (Olivier Roy), ειδικός στο θέμα των ισλαμιστικών κινημάτων, είχε παρομοιάσει το ΑΚΡ[1] με την ισχυρή στη Βαυαρία Χριστιανοκοινωνική Ένωση.[2] Εγώ, από την άλλη, είχα υποστηρίξει ότι ομοιάζει πιο πολύ στον συντηρητισμό του αμερικανικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ο Ρουά, σε μια συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στις αρχές του τρέχοντος μηνός, λέει: «Η δύναμη του ΑΚΡ βρίσκεται στο ότι, εγκαταλείποντας τις αναφορές στο ισλαμικό κράτος και στη Σαρία, μετέφρασε τις θρησκευτικές νόρμες σε συντηρητικές αξίες. Το μοντέλο του ΑΚΡ βρίσκεται πιο κοντά όχι στο μοντέλο των Αδελφών Μουσουλμάνων, αλλά σ’ αυτό της αμερικανικής θρησκευτικής Δεξιάς. Άλλωστε, σε θέματα όπως η υπεράσπιση του γάμου και της οικογένειας, η έκτρωση, ακόμα και ο δημιουργισμός (creationism) ή ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ στον δημόσιο χώρο, οικειοποιείται δικά της θέματα. Ο Ερντογάν, ακόμα και στο θέμα της γραβάτας, είναι πιο κοντά στους Μορμόνους, παρά στον σαλαφισμό».[3]

Από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός διακήρυξε ότι έχει την αρμοδιότητα, σαν αστυνομία ηθών, να ελέγχει και να εμποδίζει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που θέλουν να νοικιάζουν σπίτια άντρες και γυναίκες μαζί, ειπώθηκαν όλα όσα μπορούσαν να ειπωθούν σε σχέση με το ότι οι δηλώσεις αυτές αποτελούν επέμβαση στην ιδιωτική ζωή. Ο Ερντογάν διέψευσε εντονότατα όσα στελέχη του ΑΚΡ, γνωρίζοντας πώς μια τέτοια προσπάθεια θα απειλούσε τα βασικά δικαιώματα και ελευθερίες, προσπάθησαν να αποσοβήσουν τον κίνδυνο, είτε ισχυριζόμενοι αμέσως ότι η εν λόγω δήλωση ήταν εξ ολοκλήρου ψευδής είτε λέγοντας ότι αφορούσε όσους λειτουργούν πανσιόν χωρίς άδεια. Ένα στέλεχος του ΑΚΡ που συνάντησα την επομένη εξέφραζε τη σαστιμάρα του με τη φράση: «Ο πρωθυπουργός τρελάθηκε! Κανείς δεν μπορεί πια να τον συγκρατήσει».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ερντογάν, ο ιμάμης»

Επιστημονική Ημερίδα: Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

afisa

Το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας, σας προσκαλούν στην Επιστημονική Ημερίδα με θέμα «Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον».

Επιστημονική Ημερίδα

Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Λευκωσία, 23 Νοεμβρίου 2013

Πανεπιστήμιο Κύπρου

 ΠανεπιστημιούποληΚτήριο Συμβουλίου Συγκλήτου

Αίθουσα Β108

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Επιστημονική Ημερίδα: Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον»