Ο εκτοπισμός μετά την τουρκική εισβολή και η Συμφωνία Τρίτης Βιέννης «που σφράγισε τη διζωνικότητα»

Μια από τις μεγαλύτερες μετακινήσεις ατόμων σε αναλογία του συνολικού πληθυσμού καταγράφηκε στην Κύπρο μετά τη στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στις 20 Ιουλίου και τη δεύτερη φάση, στις 14 Αυγούστου 1974. Ο εκτοπισμός ήταν απότοκο της εισβολής, σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό-ιδεολογικό πλαίσιο για την τουρκική πλευρά.

Μεταξύ 162.000 και 170.000 Ε/κ (σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού ελληνοκυπριακού πληθυσμού) αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στο βόρειο υπό κατοχή μέρος της Κύπρου μετά τις δύο φάσεις της εισβολής έως το τέλος περίπου του 1975, ενώ μεταξύ 45.000 έως 60.000 Τ/κ που ζούσαν σε αμιγώς τ/κ χωριά, θύλακες και μεικτά χωριά στο νότιο τμήμα του νησιού μετακινήθηκαν σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα προς το κατεχόμενο βόρειο τμήμα. Η μετακίνηση ολοκληρώθηκε οργανωμένα το 1975, μετά τη Συμφωνία της Τρίτης Βιέννης, σύμφωνα με μελέτες και αρχεία.

Περίπου 20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες παρέμειναν αρχικά εγκλωβισμένοι στο υπό κατοχή τμήμα, κυρίως στην Καρπασία και τα Μαρωνίτικα χωριά, όμως ο αριθμός τους μειώθηκε δραστικά μετά την Τρίτη Βιέννη και λόγω των συνθηκών διαβίωσης. Στην απογραφή πληθυσμού του 1973, οι Ε/κ κάτοικοι στην Καρπασία ήταν περίπου 14.000 από τις 20.412 Ε/κ της Επαρχίας Αμμοχώστου, όπου ζούσαν και 6.101 Τουρκοκύπριοι.

Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, σε λιγότερο από ένα χρόνο και συγκεκριμένα, στις 9 Ιουνίου 1975, ο αριθμός των εγκλωβισμένων ήταν 10.000, στα τέλη του ίδιου χρόνου για να μειωθούν στους 1.076 μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 1981. Ο αριθμός θα συνέχιζε να μειώνεται για να φτάσει τους 347 το 2012.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο εκτοπισμός μετά την τουρκική εισβολή και η Συμφωνία Τρίτης Βιέννης «που σφράγισε τη διζωνικότητα»»

20η Ιουλίου: πρωτοσέλιδα και διαφορετικές αφηγήσεις

Η παρουσίαση κάποιων πρωτοσέλιδων εφημερίδων δεν μπορεί, προφανώς, να θεωρηθεί ότι αποτυπώνει αυτούσια τη συλλογική μνήμη, ούτε ότι αντανακλά πλήρως τις κοινωνικές στάσεις απέναντι σε γεγονότα και πραγματικότητες. Ωστόσο είναι αλήθεια ότι ο Τύπος (συνειδητά ή ασυνείδητα) εκφράζει συγκεκριμένες πολιτικές και ιδεολογικές τοποθετήσεις, ενώ κάθε εφημερίδα απευθύνεται σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά ακροατήρια. Την ίδια στιγμή όμως αξίζει να αναφερθεί ότι τα πρωτοσέλιδα αποτελούν ένα χρήσιμο δείκτη των δημόσιων αφηγήσεων που κυκλοφορούν, αλλά και των ανταγωνισμών που συνεχίζουν να υπάρχουν γύρω από τη διαχείριση της ιστορικής μνήμης.

Στο σύντομο κείμενο που ακολουθεί, παρουσιάζονται τρία πρωτοσέλιδα τουρκοκυπριακών εφημερίδων στις 20 Ιουλίου 2026. Στο επίκεντρο είναι η τραγική επέτειος της τουρκικής εισβολής. Παρουσιάζεται με διαφορετικά περιεχόμενα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «20η Ιουλίου: πρωτοσέλιδα και διαφορετικές αφηγήσεις»

Μια πετυχημένη αποτυχία: 41 χρόνια στο μεσοδιάστημα

Κάθε Δεκέμβρη, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, πολλοί οργανισμοί και οργανώσεις στην τουρκοκυπριακή κοινότητα εξέδιδαν τα γνωστά ημερολόγια με αφορμή το νέο έτος. Ακόμα και στην εποχή που η ηλεκτρονική ατζέντα βρίσκεται στο κινητό τηλέφωνο, το παραδοσιακό τυπωμένο ημερολόγιο αποτελούσε ένα δημοφιλές δώρο για την πρωτοχρονιά. Το 2017 ένα τέτοιο ημερολόγιο έγινε αφορμή για ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Η συντεχνία των Τουρκοκύπριων δασκάλων αποφάσισε να δωρίσει ένα ημερολόγιο στις σελίδες του οποίου παρουσιάστηκε μια εναλλακτική προς την κυρίαρχη ιστοριογραφία της Κύπρου. Σε συγκεκριμένες ημερομηνίες η συντεχνία πρόσθεσε επετείους που συνήθως βρίσκονται στο περιθώριο της κυρίαρχης αντίληψης – όπως οι πολιτικές δολοφονίες Αριστερών – ενώ σε άλλες ημερομηνίες έδωσε ένα διαφορετικό πλαίσιο ερμηνείας των γεγονότων. Ένα από αυτά ήταν και η ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ». Στη σελίδα της 15ης Νοεμβρίου 2017 καταγράφεται το εξής: «Σε συμφωνία με τους στρατηγούς του πραξικοπήματος της 12ης Σεπτεμβρίου στη Τουρκία, ο Ντενκτάς έκανε μια κίνηση που έθεσε σε κίνδυνο την κοινοτική μας ύπαρξη και κατέστρεψε όλες τις διεθνείς μας σχέσεις. Ανακηρύχθηκε η ΤΔΒΚ».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μια πετυχημένη αποτυχία: 41 χρόνια στο μεσοδιάστημα»

Η Τουρκία επιδιώκει µεν να θέσει για συζήτηση άλλα µοντέλα λύσης, όμως υπό τον ΟΗΕ

Ερωτηµατικά προκαλεί η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό. Από τη µια θέτει θέµα λύσης δύο κρατών στην Κύπρο και από την άλλη µετέχει στις διεργασίες που γίνονται για επανέναρξη των συνοµιλιών για οµοσπονδιακή λύση, όπως προνοείται από τον ΟΗΕ.Ο επίκουρος καθηγητής στο Τµήµα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήµιο Κύπρου, Νίκος Μούδουρος, εξηγεί την παραδοξότητα αυτή λέγοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να περάσει τη γραµµή της µέσα από τις διαδικασίες του ΟΗΕ και σηµειώνει ότι αυτό δηµιουργεί νέα δεδοµένα και στα κατεχόµενα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Τουρκία επιδιώκει µεν να θέσει για συζήτηση άλλα µοντέλα λύσης, όμως υπό τον ΟΗΕ»

Πώς οι μεταλλάξεις Ερντογάν επηρεάζουν το Κυπριακό

Η πιο εύκολη απάντηση που συνήθως δίνεται στο ερώτημα «ποιο είναι το κυρίαρχο στοιχείο που χαρακτηρίζει την πολιτική Ερντογάν» είναι η ιδεολογία του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η εργαλειοποίηση της θρησκείας για πολιτικούς στόχους. Η απάντηση αυτή δεν είναι ολοκληρωμένη, μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις είναι επιφανειακή. Αν υπάρχει κάτι διδακτικό στην βιωμένη εμπειρία της εικοσαετούς διακυβέρνησης του Ερντογάν, είναι ο πραγματισμός του που φτάνει πολλές φορές στα όρια του κυνισμού. Ο κυνικός πραγματισμός λοιπόν είναι το στοιχείο που ολοκληρώνει την απάντηση, δίπλα από την ιδεολογία, για την κατανόηση των μεθόδων και του περιεχομένου πολιτικής του Ερντογάν. Το επίκεντρο του πραγματισμού αυτού δεν είναι τίποτε άλλο από την αναπαραγωγή της εξουσίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πώς οι μεταλλάξεις Ερντογάν επηρεάζουν το Κυπριακό»

Δεύτερη ανάγνωση της ομιλίας Ερντογάν στη ΓΣ ΟΗΕ

Φιλοξενούμενος στην εκπομπή ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΡΑ ήταν το μεσημέρι της Τετάρτης, ο Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου, Νίκος Μούδουρος και μίλησε για την ομιλία του Τούρκου Προέδρου, Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος ανάμεσα σε άλλα ακόμα μία φορά έθεσε ζήτημα αναγνώρισης του ψευδοκράτους και προέκρινε τη λύση δύο κρατών, ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Περισσότερες λεπτομέρειες στον πιο κάτω σύνδεσμο👇

Ανάλυση: Δεύτερη ανάγνωση της ομιλίας Ερντογάν στη ΓΣ ΟΗΕ, 25.9.2024

Τουρκία, Τουρκοκύπριοι και Κυπριακό: Δύο κράτη και αντιπαραθέσεις

Συνέντευξη στον Μιχάλη Μιχαήλ

Η τ/κ αριστερή αντιπολίτευση αντιλαµβάνεται ολοένα και περισσότερο πως µια οµοσπονδιακή λύση στην Κύπρο µπορεί να διασφαλίσει µια δηµοκρατική ισορροπία µε την Τουρκία, αλλά και να οδηγήσει στην αυτονόµηση των Τουρκοκυπρίων από την κηδεµονία της Άγκυρας, δήλωσε στη «Χαραυγή» ο επίκουρος καθηγητής στο Τµήµα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστηµίου Κύπρου, Νίκος Μούδουρος. Σε ό,τι αφορά το ενδεχόµενο επανεκκίνησης των διαπραγµατεύσεων στο Κυπριακό, σηµειώνει ότι δεν αποκλείεται να παρατηρηθεί µια αλλαγή στις θέσεις, κυρίως της Άγκυρας, αλλά και της τ/κ πλευράς.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τουρκία, Τουρκοκύπριοι και Κυπριακό: Δύο κράτη και αντιπαραθέσεις»

Η θέση του Κυπριακού στις εκλογές στην Τουρκία

Εδώ και αρκετά χρόνια το Κυπριακό πρόβλημα δεν αποτελεί θέμα που να παράγει αντιπαράθεση σε βαθμό που να επηρεάζει καθοριστικά την αλλαγή εκλογικών τάσεων εντός Τουρκίας. Το δεδομένο αυτό επαναλήφθηκε κατά τη φετινή προεκλογική εκστρατεία, μάλιστα σε σημείο που η απουσία της αντιπαράθεσης για το Κυπριακό σε μερικές περιπτώσεις ήταν «εκκωφαντική». Στο σημείο αυτό ωστόσο εμφανίζεται μια επιφανειακή αντίφαση. Ενώ υπάρχει μια γενική σιωπή και αδιαφορία για το Κυπριακό ως θέμα προεκλογικό αντιπαραθέσεων, την ίδια στιγμή συνεχίζεται η καταγραφή και περιγραφή του ως «εθνική υπόθεση» και από τους δύο μεγάλους συνασπισμούς που διεκδικούν την εξουσία στην χώρα. Το δεδομένο αυτό δεν παραπέμπει σε μια στατική πραγματικότητα. Ούτε και σε μια απόλυτη ταύτιση θέσεων των κομμάτων στην Τουρκία για το Κυπριακό. Φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα – μεταξύ άλλων – και μιας μακρόχρονης απουσίας ουσιαστικών συζητήσεων που φτάνει μέχρι και το σημείο ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης να θεωρεί ότι το Κυπριακό «έχει κλείσει».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η θέση του Κυπριακού στις εκλογές στην Τουρκία»

Η «κακιά μητριά» Τουρκία διαχώρισε πλήρως τους Τ/κ και τους εξάρτησε από αυτήν

Μια μεγάλη γκρίζα ζώνη δημιουργήθηκε στην τ/κ κοινότητα αμέσως μετά την τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974 όσον αφορά το αποτύπωμα που αυτή άφησε στους Τ/κ και συνεχίζει ακόμα, με τον Νίκο Μούδουρο να εξηγεί στο ΚΥΠΕ ότι ο μετασχηματισμός της τ/κ κοινότητας από την Τουρκία άρχισε από το 1975 με κύριο χαρακτηριστικό την αλλοίωση της ταυτότητας και την απομάκρυνση των Τ/κ από την παραγωγική διαδικασία.

Ο λέκτορας στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου ανέφερε ότι το μεγαλύτερο αδιέξοδο σήμερα για την τ/κ κοινότητα είναι οι σχέσεις της με την Τουρκία, μια «κακιά μητριά» που επιβάλλει μέσω της χρηματοδοτικής βοήθειας την αλλαγή όχι μόνο του κοινωνικο-οικονομικού μοντέλου. Δίπλα μας, είπε, δεν έχουμε μια τ/κ κοινότητα, αλλά τις τουρκικές κρατικές δομές που πλέον δεν χρειάζονται την νομιμοποίηση από Τ/κ πολιτικούς, τις εφαρμόζουν απευθείας. Υπάρχουν, σημείωσε, καθημερινές ντε φάκτο αλλαγές.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η «κακιά μητριά» Τουρκία διαχώρισε πλήρως τους Τ/κ και τους εξάρτησε από αυτήν»

Ο τουρκικός αναθεωρητισμός εντός και εκτός και το παράδειγμα του Κυπριακού

Μικαέλλα Λοΐζου 05/06/2022

Η αύξηση των ρητορικών απειλών της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας, με την νέα αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αθήνας στα νησιά του Αιγαίου και η αποκοπή των διόδων διπλωματικής επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών, μεγέθυναν κατά πολύ την ένταση στα ελληνοτουρκικά. Την ίδια στιγμή, στην Κύπρο, κι ενόσω η Άγκυρα συνεχίζει τις παράνομες επεμβάσεις της στην παραλία της Αμμοχώστου, αναδεικνύεται πως μέσα από το νέο «πρωτόκολλο» που υπέγραψε η Τουρκία με το ψευδοκράτος, όχι απλώς μεγαλώνει η σχέση εξάρτησης μεταξύ τους, αλλά δημιουργούνται συνθήκες που παραπέμπουν σε προσάρτηση, καθώς η Άγκυρα αποκτά πλήρη έλεγχο σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας των Τουρκοκυπρίων, με τους ίδιους να καταγγέλλουν περιορισμό των δικαιωμάτων και ελευθεριών τους και υπαρξιακή απειλή.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο τουρκικός αναθεωρητισμός εντός και εκτός και το παράδειγμα του Κυπριακού»