ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΤΕΡΑ

Ο εκτοπισμός μετά την τουρκική εισβολή και η Συμφωνία Τρίτης Βιέννης «που σφράγισε τη διζωνικότητα»

Μια από τις μεγαλύτερες μετακινήσεις ατόμων σε αναλογία του συνολικού πληθυσμού καταγράφηκε στην Κύπρο μετά τη στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στις 20 Ιουλίου και τη δεύτερη φάση, στις 14 Αυγούστου 1974. Ο εκτοπισμός ήταν απότοκο της εισβολής, σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό-ιδεολογικό πλαίσιο για την τουρκική πλευρά.

Μεταξύ 162.000 και 170.000 Ε/κ (σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού ελληνοκυπριακού πληθυσμού) αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στο βόρειο υπό κατοχή μέρος της Κύπρου μετά τις δύο φάσεις της εισβολής έως το τέλος περίπου του 1975, ενώ μεταξύ 45.000 έως 60.000 Τ/κ που ζούσαν σε αμιγώς τ/κ χωριά, θύλακες και μεικτά χωριά στο νότιο τμήμα του νησιού μετακινήθηκαν σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα προς το κατεχόμενο βόρειο τμήμα. Η μετακίνηση ολοκληρώθηκε οργανωμένα το 1975, μετά τη Συμφωνία της Τρίτης Βιέννης, σύμφωνα με μελέτες και αρχεία.

Περίπου 20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες παρέμειναν αρχικά εγκλωβισμένοι στο υπό κατοχή τμήμα, κυρίως στην Καρπασία και τα Μαρωνίτικα χωριά, όμως ο αριθμός τους μειώθηκε δραστικά μετά την Τρίτη Βιέννη και λόγω των συνθηκών διαβίωσης. Στην απογραφή πληθυσμού του 1973, οι Ε/κ κάτοικοι στην Καρπασία ήταν περίπου 14.000 από τις 20.412 Ε/κ της Επαρχίας Αμμοχώστου, όπου ζούσαν και 6.101 Τουρκοκύπριοι.

Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, σε λιγότερο από ένα χρόνο και συγκεκριμένα, στις 9 Ιουνίου 1975, ο αριθμός των εγκλωβισμένων ήταν 10.000, στα τέλη του ίδιου χρόνου για να μειωθούν στους 1.076 μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 1981. Ο αριθμός θα συνέχιζε να μειώνεται για να φτάσει τους 347 το 2012.

Συνεχίστε την ανάγνωση του

20η Ιουλίου: πρωτοσέλιδα και διαφορετικές αφηγήσεις

Η παρουσίαση κάποιων πρωτοσέλιδων εφημερίδων δεν μπορεί, προφανώς, να θεωρηθεί ότι αποτυπώνει αυτούσια τη συλλογική μνήμη, ούτε ότι αντανακλά πλήρως τις κοινωνικές στάσεις απέναντι σε γεγονότα και πραγματικότητες. Ωστόσο είναι αλήθεια ότι ο Τύπος (συνειδητά ή ασυνείδητα) εκφράζει συγκεκριμένες πολιτικές και ιδεολογικές τοποθετήσεις, ενώ κάθε εφημερίδα απευθύνεται σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά ακροατήρια. Την ίδια στιγμή όμως αξίζει να αναφερθεί ότι τα πρωτοσέλιδα αποτελούν ένα χρήσιμο δείκτη των δημόσιων αφηγήσεων που κυκλοφορούν, αλλά και των ανταγωνισμών που συνεχίζουν να υπάρχουν γύρω από τη διαχείριση της ιστορικής μνήμης.

Στο σύντομο κείμενο που ακολουθεί, παρουσιάζονται τρία πρωτοσέλιδα τουρκοκυπριακών εφημερίδων στις 20 Ιουλίου 2026. Στο επίκεντρο είναι η τραγική επέτειος της τουρκικής εισβολής. Παρουσιάζεται με διαφορετικά περιεχόμενα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του

Türkiye’nin İkilemleri ve Kıbrıs’ın Çevresindeki Kırılmalar

Ortadoğu’daki savaşın büyümesi, Doğu Akdeniz ve Kıbrıs’ın artık gelişmelerin kenarında değil, giderek yeni jeopolitik denklemin merkezinde yer aldığını gösteriyor

İsrail ve ABD’nin İran’a karşı son dönemde tırmandırdığı askerî saldırılar, Ortadoğu haritasının yeniden şekillenme sürecini hızlandıran jeopolitik bir sarsıntı yarattı. Tüm Ortadoğu’da köklü ve dramatik bir değişimin yaşanmakta olduğu kesin. Ancak bu değişimin hangi yöne evrileceği ve nasıl bir nitelik kazanacağı hâlâ belirsizliğini koruyor. Tam da bu kaos ve belirsizlik ortamında, Doğu Akdeniz coğrafyasında dikkatleri üzerine çeken başlıca eksenler şunlar: İran devletinin ve mevcut rejiminin ayakta kalma mücadelesi, Türkiye’nin varoluşsal riskler arasında yürüttüğü hassas denge siyaseti ve krizin Doğu Akdeniz’e tehlikeli biçimde yayılma ihtimali; bu tabloda Kıbrıs ise giderek merkezî bir konuma yerleşiyor.

Συνεχίστε την ανάγνωση του

Σε «25 λεπτά» για τον Alpha Κυριακής: Πολύ μεγάλη κόπωση στο Κυπριακό

Πως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει το Κυπριακό
Τι άλλαξε στα κατεχόμενα μετά την ανάδειξη Έρχιουρμαν
Οι δομές του ψευδοκράτους υπό τον έλεγχο τουρκικών κύκλων
Η διαφαινόμενη ανατροπή στον πολιτικό χάρτη των κατεχομένων
Πως βλέπουν οι Τουρκοκύπριοι τον Νίκο Χριστοδουλίδη
Οι πιέσεις προς Έρχιουρμαν για την ΔΔΟ
Τουρκία και το μέλλον του Ιράν

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή: Τα διλήμματα της Τουρκίας και τα ρήγματα γύρω από την Κύπρο

Η πρόσφατη πολεμική κλιμάκωση του Ισραήλ και των ΗΠΑ ενάντια στο Ιράν, έχει προκαλέσει ένα γεωπολιτικό ωστικό κύμα που φαίνεται να κορυφώνει τη διαδικασία επανασχεδιασμού του χάρτη της Μέσης Ανατολής. Η δραματική και βαθιά αλλαγή σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή είναι το μόνο γνωστό στοιχείο. Άγνωστα ωστόσο παραμένουν η κατεύθυνση, αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της αλλαγής. Σε αυτή ακριβώς τη δίνη του χάους και της αβεβαιότητας, οι βασικοί άξονες που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον στη γεωγραφία της Ανατολικής Μεσογείου είναι οι εξής: η προσπάθεια επιβίωσης του ίδιου του ιρανικού κράτους και του σημερινού του καθεστώτος, η «ακροβασία» της Τουρκίας σε ένα τεντωμένο σχοινί υπαρξιακών κινδύνων, αλλά και η επικίνδυνη διάχυση της κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Κύπρο να βρίσκεται στο επίκεντρο.

Συνεχίστε την ανάγνωση του

Τι συμβαίνει στα κατεχόμενα;

Με αφορμή την εκδήλωση για το βιβλίο «Διεκδικώντας την πατρίδα» από το βιβλιοπωλείο Περιδιάβαση, ο Νίκος Μούδουρος συνομίλησε με τη δημοσιογράφο Κατερίνα Ηλιάδη στην εκπομπή Πρωινή Επιθεώρηση στις 17/2/2026 για τα πρόσφατα γεγονότα στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα.

🎙️Ολόκληρη η ραδιοφωνική συνομιλία στον πιο κάτω σύνδεσμο👇

Colonizing the Demos: Far-Right Settler Politics from Palestine to Cyprus

Notes from the presentation to the INTERNATIONAL SCHOLARLY CONFERENCE: Reimagining and Rebuilding Palestine: Genocide, Trauma, and the Future of a Suffering Nation

30-31 January 2026
Universitas Foundation and the University of Cyprus
Nikos Moudouros

Συνεχίστε την ανάγνωση του

Reimagining and Rebuilding Palestine: Genocide, Trauma, and the Future of a Suffering Nation

📚 INTERNATIONAL SCHOLARLY CONFERENCE

🇵🇸 Reimagining and Rebuilding Palestine: Genocide, Trauma, and the Future of a Suffering Nation

📆 30 – 31 January 2026

⏰ 09:00 – 19:30
📍Room 010, “Evi Sofianou” Building SFC07, Social Facilities Centre Building 07, University Campus, 1 Panepistimiou Avenue, 2109 Aglantzia, Nicosia

❗️Download the full program of the Conference👇

CONFERENCE PROGRAM Λήψη

New Publication: Crisis, Hegemony and Geopolitics: A Debate About the Critical 2008–2011 Period in Turkish Foreign Policy

📚 New publication

✍️ Nikos Moudouros, «Crisis, Hegemony and Geopolitics: A Debate About the Critical 2008–2011 Period in Turkish Foreign Policy», in Zenonas Tziarras, Oğuzhan Göksel (eds.) The ‘New Turkey’ in the Broader Middle East. Reflections on International Relations Theory, Palgrave Macmillan, Switzerland AG 2025, pp. 43-62

📒 Abstract:

Drawing on Gramscian and neo-Gramscian perspectives, this article analyses the critical 2008-2011 period in Turkish foreign policy by situating geopolitical change within broader transformations of hegemony, state-society relations, and political economy. It argues that the global economic crisis catalysed a shift from a strategy of expanded to limited hegemony, reconfiguring Turkey’s integration strategy and foreign policy orientation. The study conceptualises foreign policy as an outcome of historically contingent social and economic relations shaped by crisis and restructuring.

🖇️ Download the full publication👇

The ‘New Turkey’ in the Broader Middle East. Reflections on International Relations Theory

Kürt Sorununun Yılı Olarak 2025

Kürt sorununun “sarsıcı” önemi

Türkiye’de 2025 yılı, haklı olarak “Kürt sorununun yılı” olarak nitelendirilebilir. Geride bırakmakta olduğumuz bu yıl, Türkiye’deki Kürt sorunu açısından tarihsel bir dönüm noktası olarak öne çıkmaktadır; zira Türkiye hükümeti ile Kürt hareketi arasında uzun bir tarihsel sürece yayılan çatışma, müzakere ve tamamlanmamış dönüşümlerin deneyimlerini yoğunlaştırmıştır. Bu dönemde yaşanan gelişmeler, Erdoğan iktidar bloğunun Kürt hareketi üzerindeki denetim, entegrasyon ve ulusal güvenlik koşullarını yeniden tanımlama yönündeki stratejik tercihlerinden bağımsız olarak anlaşılamaz. Aynı şekilde 2025’teki gelişmeler, Kürt hareketinin – siyasi ve silahlı bileşenleriyle – kendi içindeki yeniden yapılanmalarından kopuk biçimde de değerlendirilemez. Kürt hareketi, artan baskı, kurumsal kısıtlamalar ve neredeyse sarsıcı bölgesel gelişmelerin yaşandığı bir ortamda hareket etmek zorunda kalmaktadır.

Συνεχίστε την ανάγνωση του