Kemalistler, İslamcılar ve Kıbrıslıtürkler: Ζor bir ilişki

 

“20 Temmuz 1974 Barış Harekâtı’nın doğal sonucu haklarımızı ve bağımsızlığımızı kurtarmak oldu ve somut olarak devletimizi kurduk. En önemli görevimiz devletimizi korumaktır… Devletimiz direnişimizin armağanıdır”(1). Kıbrıstürk toplumunda ayrı yapıların oluşturulmasını Rauf Denktaş bir zamanlar bu sözlerle anlatıyordu. Denktaşçı “devlet”in kuruluşu 1974 istilasının serbestleştirdiği dinamiklerin devamı olarak görülebilir. Kıbrıstürk toplumunda erkin bu “yeni” yapıları, aynı zamanda, devletine ihtiyacı olan bir halkın “kutsal” meşrulaştırılmasının araçlarına dönüştü.

Aşırı Kemalizm’in Kıbrıs versiyonu

1983’ün yapılarının kuruluş anı milliyetçi bir çerçeveye, Kıbrıslıtürkler için somut bir geçmişi yeniden yaratmayı hedefleyen bir çerçeveye yerleştirildi. Bu tarihi geçmiş, belli bir Kıbrıstürk belleğinin ve dolayısıyla çok somut bir Kıbrıstürk kimliğinin yeniden oluşturulmasıyla geleceğin yönlendiricisi olacaktı. Askeri anıtlar ve Kıbrısrum barbarlığını anma günleri Kıbrıs’ta Kıbrıslıtürklerin varlığının tarihi zeminini eklektik bir biçimde inşa eden faaliyetlerdi. Denktaş’ın hegemonyası altındaki “devlet” beraberinde “TMT ruhunu” da getiriyor ve kesinlikle toplumun kimliğinin devletsel mevcudiyetinin inşasını amaçlıyordu. Ancak sonuçta Denktaş’çı yapılar Kıbrıslıtürklerin etnik-toplumsal kimliğini devletsel kimliğe dönüştüremedi. Bilakis bunu Türkçü-milliyetçi bir çerçevede sınırlayarak, bunun altını oydu. Denktaş “KKTC diye bir millet yoktur. KKTC’nin Türkleriyiz. Türk olmakla gurur duyarız. Anavatan bizim de Anavatanımızdır, milletimizdir. Biz, o milletin Kıbrıs’ta devlet kurmuş parçasıyız” (2) diyordu.

Bu anlamıyla, Kıbrıstürk toplumu 1983 sonrasında somut bir ideolojik içeriğe sahip olan yapılarla yaşamak zorunda kaldı. Bu içerik, Denktaş’ın dünya görüşünü tekrar türetiyor ve iki önemli eksen üzerinde işliyordu: Bir yandan Kıbrıslıtürkleri somut kültürel ve ulusal değerleri olan ayrı bir halk olarak meşrulaştırmayı, diğer yandan bizzat Denktaş’ın kendisini, Türkiye içerisinde dahi, bu değerlerin yegâne taşıyıcısı ve temsilcisi olarak meşrulaştırmayı hedefliyordu. Buna paralel olarak, toplum içerisindeki bütün muhalif güçlerin marjinalleştirilmesi amacıyla, siyasi yapıların milliyetçi çerçevesi belirlendi. Bu, toplumun ilerici kesimlerinin gelişmesini engellemeye ve gerek nüfusun gerekse ekonominin Türkiyelileştirilmesiyle homojen bir bütün yaratmaya hizmet edecek şekilde yapıldı. Dolayısıyla bu yapılar bütün muhalefet güçlerin karşısına Denktaş’ın siyasi ve ideolojik hâkimiyetinin temellendirilmesi gereksinimi olarak da ortaya çıktılar. Sonuçta bu, somut bir milliyetçi-Kemalist elitin standartlarına uygun biçimde tek Kıbrıstürk kimliğinin hâkim olmasını hedefleyen somut bir toplum mühendisliği biçimiydi.

İslamcı dönüşümün Kıbrıs versiyonu

Bugün toplumun yine tepkilerine neden olan ve aynı derecede muhafazakâr olan başka bir toplum mühendisliğinin geliştirildiği gözlemlenmektedir. Hala Sultan İlahiyat Koleji’nin temeli 20 Temmuz 2012’de atıldı. Bu tarih tesadüfen seçilmedi. 20 Temmuz’un aşırı milliyetçi-Denktaşçı yorumu belirli bir Kıbrıstürk kimliğinin oluşturulmasını hedefliyorduysa, bu somut tarihte İlahiyat Koleji’nin inşası yönünde ortaya konulan bu irade, eski ideolojik çerçevenin yerine yenisini yerleştirmeye yönelik olarak, sembolik düzeyde ortaya konulan bir harekettir. 27 Eylül 2013 tarihinde İlahiyat Koleji’nin açılışı sırasında, AKP hükümetinin Başbakan Yardımcısı geçen sene yapılanın sembolizmine değinerek, “Burası doğrusu bir külliye, bir kompleks gibi okulları ile yurtları ile Başkent’in yanında çok önemli bir tesis… Bu adadaki önemli mühürlerden birisi olacak. Türklerin bu adadaki varlığının önemli işaretlerinden biri olacak” (3) dedi. Bu sözler “dinin millileştirilmesi” ve Kıbrıstürk kimliğinin yapısal öğesi haline dönüştürülmesi operasyonunun karakteristik özelliklerini sergilemektedir. Dolayısıyla söz konusu olan, merkezinde yeni tip bir toplum mühendisliği bulunan ve önceki ideolojik çerçeveyi dönüştürmeye yönelik bir operasyondur.

AKP’nin kentlerin ve kamusal alanların yapılanmasında somut bir anlayışa da sahip olan bu çabasını anlamak için, önce Türkiye’nin hükümet partisinin ideolojik motivasyonlarını anlamak gerekir. AKP’nin demokrasi hakkındaki eklektik anlayışı ve iktidara yerleşmesi “tarihi misyon”u olan bir parti olduğu yönündeki inancını öne çıkardı. AKP, Türkiye’yi küresel bir güç kılma hedefiyle ulusu yönlendiren güç olarak kendisini görmektedir. Bu görüşe göre, Türkiye’nin bu ihtişamı İslamcı kültürün yeniden doğuşu ile gerçekleşecektir. Ancak aynı anda bu ihtişam, görsel ve imarsal olarak da ifade edilmelidir. Dev altyapı projeleri, modern karayolları ağı ve tüketiciliği yücelten büyük ticaret merkezlerine mutlaka dini anıtlar, camiler ve ilahiyat okulları refakat etmelidir.

Yukarıdakilerin “Kıbrıs versiyonu” yaklaşık şöyledir: YDÜ camisi Kıbrıs’ın en büyük camisi olacaktır. Hatta adanın güneyinden bile görünür olacaktır. Sünni İslamcılığı Kıbrıs’ta ayrı bir halkın varlığını türetecek bir unsura dönüştüren yeni ideolojik çerçeveyi, Kıbrıslırumlara ve aynı zamanda Kıbrıslıtürklere de Beşparmak’taki bayrak misali hatırlatacak şekilde olacaktır. AKP ideolojik hegemonyasının mührünü görsel ve imarsal olarak vurmayı hedeflemektedir. Bu arada kentsel yapıların yeniden biçimlendirmesinin dahi, kendi ideolojik standartlarının emsallerini türetecek şekilde olmasını denetlemeyi istemektedir. Caminin büyüklüğü, görkemi ve inşası için gereken yüksek bedel, sonuçta, içerisinden “yeni” Kıbrıstürk toplumunun doğması hedeflenen bir “imarsal prova”yı teşkil etmektedir. Bu, yeni siyasi vizyonun görünen yüzüdür. Bu siyasi vizyon camilerinin, minarelerinin ve ilahiyat okullarının refakatinde kendini göstermeye ve önceki Askersel-Denktaşçı siyasi vizyonu sonlandırmaya hazırlanmaktadır.

…ve direnişin Kıbrıs versiyonu

Ancak yukarıda değinilenlerin dışında, yakın zamanda yaşanan gelişmeler Kıbrıstürk toplumunun kendisinde önemli bir dinamizmin daha olduğunu doğruladılar. Türkiye’den ithal edilen “İslamcılaştırma” taktiğine Kıbrıslıtürkler bir kez daha yoğun bir şekilde tepki gösterdiler. İlerici kesimlerden sendikalar, partiler ve çeşitli örgütler yaptıkları açıklamalarda, Kıbrıstürk kimliğinin farklı özelliklerini vurguladılar. Bunlardan en önemlisi de, özellikle gerilimin arttığı bir ortamda, toplumun Türkiye ile mevcut ilişkilerinin değişmesi yönündeki iradenin kaydı oldu.

Bu gelişme Kıbrısrum toplumu tarafından doğru değerlendirilmelidir. Kıbrıs’ın kuzeyinde bugün var olan tartışmalar Kıbrıslıların ortak taleplerini üretmekte ve aynı esnada Kıbrıs tarihinde bugünkü Türkiye’nin rolünün yeniden gözden geçirilmesinin perspektiflerini açmaktadır. Bu anlamıyla, iki toplumun ilerici kesimlerinde var olan yaygın ortak anlayış Türkiye’nin baskıcı varlığının gayrimeşruluğunu tekrar vurgulamaktadır. Kuzeydeki bu tartışmalar, aynı zamanda, Kıbrıstürk toplumunun tümünü Türkiye’nin Kıbrıs’taki saldırganlığının “iradesiz uzantısı” olarak gören Kıbrıslırum milliyetçi çevrelerin yorumlarının hiçbir tarihi ve pratik gerçekliği yansıtmadığını da kanıtlamaktadır.

 

————————————————————

(1) Sia Anagnostopulu, Türk Çağdaşlaşma, Atina 2004, s. 274. [Yunanca].

(2) Niyazi Kızılyürek, Milliyetçilik Kıskacında Kıbrıs, İstanbul 2002, s. 295-296

(3) Kıbrıs Postası, “Hala Sultan İlahiyat Koleji”, 27.9.2013.

 

Nikos Moudouros

Kıbrıslı Türkler: İlle de Kemalistler (mi) İlle de İslamcılar (mı) Olsun?

 

09 EKİM 2013

 

Ulus devletin kuruluş anı dünya tarihinde belirleyicidir.
Kıbrıs ise, kendi özellikleri ile bir istisna teşkil eder…
Ve doğal olarak Kıbrıs Türk toplumu da…
1983 iktidarı yapılarının kuruluş anı çok önemlidir. Bu önem de milliyetçi bir çerçevede ortaya konmasından kaynaklanır.
1983 yılında kurulan, yapılandırılan ayrı yapılar, Kıbrıs Türk toplumu için somut bir geçmiş yaratmaya çaba gösterdi. Geleceklerine de yol gösterecek bir geçmiş…
Askeri anıtlar ve Kıbrıs Rum barbarlığını anma etkinlikleri “kuruluş anı”nın aşamalı bir bölümünü teşkil ediyor.

1983 yapılarının ideolojisi, dönemin somut değerleri ile bir kimlik “inşa etmeyi” çabalıyordu.
Odak noktalarında Rauf Denktaş’ın kendisinin dünya görüşü ve Kemalizmin en uç noktasının olduğu değerler vardı. Fakat bu yapılar sonuç olarak istedikleri şeyi hazırlamayı başaramadı.
Kıbrıs Türk kimliğinin güçlenmesi yerine, bunun Kıbrıs’a özgü niteliklerini de sabote ettiler.
Denktaş bir zamanlar şöyle diyordu: «KKTC diye bir millet yoktur. KKTC’nin Türkleriyiz. Türk olmakla gurur duyarız. Anavatan bizim de Anavatanımızdır, milletimizdir. Biz o milletin Kıbrıs’ta devlet kurmuş parçasıyız” (i) .
Kıbrıs Türk toplumu bu anlam altında 1983 iktidarı yapılarında “kendini bulamadı”.
Bugün önümüzde farklı bir toplumsal mekanizma ile hemen hemen aynı ikilem bulunuyor.
Yakın geçmişte, 27 Eylül 2013 tarihindeki İlahiyat Koleji açılış töreni sırasında, AKP Başkan Yardımcısı Beşir Atalay şöyle konuştu:
“Burası doğrusu bir külliye, bir kompleks gibi okulları ile yurtları ile Başkent’in yanında çok önemli bir tesis… Bu adadaki önemli mühürlerden birisi olacak. Türklerin bu adadaki varlığının önemli işaretlerinden biri olacak.” (ii )
Bu sözler çok önemlidir.
“Dinin millileştirilmesi” ve Kıbrıs Türk kimliğinin yapı taşına dönüştürülmesi girişiminin karakteristik özelliklerini oluşturur.
Eğer Denktaş’ın uç Kemalist milliyetçiliği daha önceki yıllarda Kıbrıs Türk kimliğinin temel noktası olmayı arzu ediyorsaydı, bugün onun yerine, İslam, Kıbrıs Türk geçmişinin anlatımının belirleyici parçasına dönüşmeye çabalıyor.
Bugün, adanın güney bölümünden de görülen Beşparmaklardaki bayrağın yerini, YDÜ’nün camisi alıyor. Kıbrıs’taki en büyük cami olarak, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklere doğmakta olan “yeni”yi hatırlatacaktır.
Ortaya çıkan sorular ise acımasız ve, serttir:
Biz Kıbrıslılar olarak nasıl bir devlet kimliği istiyoruz, nasıl bir toplumsal kimlik arıyoruz?
Kendi varlığımızı hangi yapı altında korumaya çalışıyoruz?
İhraç edilen ve bize dayatılan bir vizyonla mı yaşayacağız yoksa ihraç edilene karşı alternatif ve hepimizin endişelerini ve ihtiyaçlarını ifade edecek, kapsayacak olan bir proje mi talep edeceğiz?
Bu sorulara cevap vermesi gereken sadece Kıbrıs Türk toplumu değil.
Özellikle Kıbrıs’ın kuzeyinde yaşanan bu dönüşümü gören (görüyorsa…) Kıbrıs Rum toplumu da cevap vermeli bu sorulara.

——————-

 

(i)Niyazi Kızılyürek, Milliyetçilik Kıskacında Kıbrıs, İstanbul 2002, s. 295 – 296.

(ii)“İlahiyat Koleji Töreni Yapıldı”, http://www.gazete360.com, 27 Eylül 2013.
Nikos Moudouros

Αυξάνονται οι πιέσεις της Άγκυρας για ιδιωτικοποιήσεις

 

 

Σύντομο σχόλιο για τις οικονομικές εξελίξεις στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα:

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, ιδιαίτερα μετά την εκλογική διαδικασία και τους πρώτους τριγμούς στο πολιτικό σύστημα, οι οποίοι προκλήθηκαν από τα εγκαίνια λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χαλά Σουλτάν, συνιστούν μια πολύ δύσκολη “εξέταση” για τη συνεργασία του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος με το Δημοκρατικό. Η επικέντρωση του ενδιαφέροντος αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο πως θα χειριστεί η “κυβέρνηση” το καυτό και δύσκολο ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων. Ήδη από την προεκλογική εκστρατεία του περασμένου καλοκαιριού και τα δύο κόμματα εδωσαν την υπόσχεση ότι το πακέτο οικονομικών μέτρων της Άγκυρας θα έπρεπε να αλλάξει ριζικά. Το κυριότερο σημείο του πακέτου που είναι την ίδια στιγμή και ψηλά στην οικονομική ιεράρχηση της Άγκυρας είναι η ολοκλήρωση των ιδιωτικοποιήσεων. Συνεπώς το συγκεκριμένο θέμα έχει στο παρόν στάδιο εγκλωβίσει τα δύο κόμματα, τα οποία από τη μία υποσχέθηκαν αλλαγή του μνημονίου και παρεμποδισμό των ιδιωτικοποιήσεων, αλλά από την άλλη βρίσκονται τώρα ενώπιον των πιεστικών παρεμβάσεων του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.

Την ίδια στιγμή τα δύο κόμματα αντιμετωπίζουν και τις εσωτερικές τους αντιφάσεις, με τις περισσότερες να σημειώνονται στο Ρεπουμπλικανικό. Ο “υπουργός” δημοσιονομικών, προερχόμενος από το Ρεπουμπλικανικό, έχει διαφοροποιηθεί συνολικά από τη θέση για αλλαγή του μνημονίου και δηλώνει ξεκάθαρα ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί ως έχει. Είναι ο μοναδικός “υπουργός” που στηρίζει ξακάθαρα τη σημερινή δομή των οικονομικών σχέσεων της κοινότητας με την Τουρκία.

Στο κεφάλαιο των ιδιωτικοποιήσεων, η βασική θέση της Άγκυρας ξεκινά από τη διεκδίκηση για άμεση πώληση της αρχής ηλεκτρισμού και στη συνέχεια των τηλεπικοινωνιών. Το “υπουργείο” συγκοινωνιών έχει προχωρήσει σε συναντήσεις με παράγοντες της Türk Telekom, όπου και τέθηκε ξεκάθαρα το θέμα της άμεσης ιδιωτικοποίησης των τηλεπικοινωνιών. Αναφορικά με την αρχή ηλεκτρισμού, εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα προβάλλεται η μη βιωσιμότητα των χρεών της, για τα οποία βεβαίως αποκρύπτεται το ότι προέρχονται από άλλους θεσμούς του “κράτους”.

Επομένως ενώπιον της “κυβέρνησης” αυτή τη στιγμή βρίσκεται ένα περιβάλλον το οποίο επικεντρώνεται στη “μη χρησιμότητα” και στη “ζημιογόνα” παρουσία κρατικών επιχειρήσεων όπως η αρχή ηλεκτρισμού και οι τηλεπικοινωνίες. Στο σκηνικό αυτό προστείθεται σταδιακά και ένα άλλο σημαντικό στοιχείο: Καθόλου τυχαία οι τίτλοι των τουρκικών ΜΜΕ προβάλλουν το τελευταίο διάστημα τη διακοπή ρεύματος που εμποδίζει την τέλεση της ισλαμικής προσευχής στα κατεχόμενα. Πρωτοσέλιδοι τίτλοι του τύπου “σίγησε ο εζάν στην Τ.Δ.Β.Κ” εισέρχονται από την Τουρκία στην καθημερινή πολιτική επικαιρότητα των Τουρκοκυπρίων, υπογραμμίζοντας μάλιστα το διαχρονικό προφίλ της κοινότητας, τουλάχιστον έτσι όπως ο Έρντογαν το αντιλαμβάνεται: Οι Τουρκοκύπριοι ποτέ δεν ήταν καλοί Μουσουλμάνοι!

Με λίγα λόγια, τίθεται το εξής κατευθυνόμενο και πολιτικό ερώτημα: ένας “κρατικός” οργανισμός ο οποίος δεν μπορεί να πληρώσει τα χρέη του (ανεξαρτήτως από που προέρχονται) και που επιπλέον πρωταγωνιστεί στο να σιγήσει η ιερή φωνή του εζάν από τα τζαμιά, γιατί πρέπει να θεωρείται χρήσιμος;

Ενώπιον τέτοιων μεθοδεύσεων, τα κόμματα που συνεγάζονται στην “κυβέρνηση” στο παρόν στάδιο φαίνονται αποδιοργανωμένα. Δεν έχει καταγραφεί μια οργανωμένη εναλλαχτική πολιτική πρόταση, ιδιαίτερα στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων που φαίνεται να αποτελεί “κριτήριο αξιολόγησης” και για την Άγκυρα. Αυτή η αποδιοργάνωση και η εσωστρέφεια, είναι στοιχεία που κυρίως οφείλονται στις εσωτερικές ιδεολογικές διαφοροποιήσεις του Ρεπουμπλικανικού. Είναι γεγονός ότι στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων θα κυριαρχήσει στην επικαιρότητα και η στάση που θα τηρήσουν τα συνεργαζόμενα κόμματα θα δείξει πολλά και σημαντικά για την πορεία αλλαγών που γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια οι σχέσεις Άγκυρας-Τουρκοκυπρίων.

 

7 Οκτωβρίου 2013

ΠΗΓΗ:turkishcypriotstoday.wordpress.com

 

Δημοκρατικό προπέτασμα καπνού Ερντογάν

Δελτίο Τύπου της Σεβίμ Νταγκντελέν, Βουλευτής και στέλεχος του Αριστερού Κόμματος της Γερμανίας, και Αναπληρωτής Πρόεδρος της Ομάδας Φιλίας Γερμανίας-Τουρκίας του Γερμανικού Κοινοβουλίου

30 Σεπτεμβρίου 2013

Δημοκρατικό προπέτασμα καπνού Ερντογάν

 

«Μια διαδικασία εκδημοκρατισμού στην Τουρκία εξακολουθεί να είναι απλά ένας ευσεβείς πόθος από μέρους της Γερμανικής Ομοσπονδιακής κυβέρνησης: Αντ ‘αυτού, ο δρόμος προς ένα κράτος που βασίζεται στη ισλαμική καταπίεση, όπως αυτή εφαρμόζεται για χρόνια από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου της πολιτικής δίωξης ανθρώπων με διαφορετικές απόψεις, παραμένει η πικρή πραγματικότητα . Η χαλάρωση της απαγόρευσης της μαντίλας είναι ένα θλιβερό παράδειγμα του περαιτέρω εξισλαμισμού της Τουρκικής κοινωνίας.» Αυτή ήταν η απάντηση της Σεβίμ Νταγκντελέν, Εκπρόσωπος για τις Διεθνείς Σχέσεις της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Αριστερού Κόμματος Γερμανίας και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Ομοσπονδιακής Βουλής της Γερμανίας, μιλώντας για το «πακέτο εκδημοκρατισμού» που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η Σεβίμ Νταγκντελέν, ο οποία είναι επίσης αναπληρωτής Πρόεδρος της Ομάδας Φιλίας Γερμανίας-Τουρκίας του Γερμανικού Κοινοβουλίου, συνέχισε:

«Η Τουρκική κυβέρνηση προφανώς θέλει να ικανοποιήσει τους θρησκευτικούς και συντηρητικούς ψηφοφόρους της με τη χαλάρωση της απαγόρευσης της μαντίλας στην πορεία προς τις τοπικές και προεδρικές εκλογές το 2014. Κάνοντας μικρές βελτιώσεις και αλλαγές, παράλληλα στόχος της είναι να κάνει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να ξεχάσουν την καταπίεση των μειονοτήτων στην Τουρκία και την καταστολή των δημοκρατικών διαδηλώσεων. Κρίσιμες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, όπως η κατάργηση του εκλογικού ορίου για εισδοχή στο Κοινοβούλιο του 10% έχουν ανακοινωθεί, αλλά δεν εφαρμόζονται. Δεν έχει πρόθεση να παραχωρήσει αμνηστία στους πολιτικούς κρατούμενους ή να βελτιώσει τα δικαιώματα των εργαζομένων και των μελών των συνδικαλιστικών οργανώσεων .
«Μια πιο προσεκτική ματιά στις βελτιώσεις που έχουν ανακοινωθεί για τις μειονότητες στην Τουρκία δείχνει ότι αυτές αποτελούν απλά συμβολικές «μεταρρυθμίσεις», καθώς μόνο τα ιδιωτικά σχολεία θα μπορούν να διδάσκουν στις γλώσσες των μειονοτήτων. Αυτό είναι απλώς ένα οικονομικό μέτρο προς όφελος του κινήματος Γκιουλέν, το οποίο θα ανοίξει τώρα περισσότερο ιδιωτικά σχολεία στις περιοχές των Κούρδων. Οι Αλεβίτες παραπλανούνται με την απλή αλλαγή του ονόματος ενός πανεπιστημίου. Η επιστροφή σε προηγούμενα (Κουρδικά) τοπωνύμια είναι επίσης μια συμβολική χειρονομία, καθώς αυτό ήταν κάτι που ήδη ήταν δυνατό σε πολλούς τόπους, και πολλές πόλεις έχουν ήδη μετονομαστεί.
«Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τα ψευδό – δημοκρατικά προπετάσματα καπνού της Τουρκικής κυβέρνησης ως να ήταν πραγματικές μεταρρυθμίσεις . Πρέπει επιτέλους να αντιδράσει στις μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη διοίκηση του Ερντογάν και να σταματήσει κάθε συνεργασία με τις Τουρκικές δυνάμεις ασφάλειας και δικαστικές αρχές μέχρι να τερματιστεί η δίωξη της αντιπολίτευσης και των ατόμων με διαφορετικές πολιτικές απόψεις.»

«Μαθήματα» από το Πάρκο Γκεζί (Gezi) – Ανοιχτή Συζήτηση

«Μαθήματα» από το Πάρκο Γκεζί (Gezi): Η ηγεμονία του Έρντογαν και η νέα αντιπολίτευση στην Τουρκία
 
Διάλεξη-Συζήτηση του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

 

ΤΡΙΤΗ, 8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, 7:30 Μ.Μ.
ΑΙΘΟΥΣΑ A019, ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ
(ΚΑΛΛΙΠΟΛΕΩΣ)
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

 

Ομιλητής: Νίκος Μούδουρος

Περίληψη:

Η αντίσταση του πάρκου Γκεζί (Gezi), όπως έμειναν γνωστές οι μαζικές κινητοποιήσεις του Ιουνίου 2013 στην Τουρκία, αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα σημεία καμπής στην ιστορία του σύγχρονου τουρκικού κράτους και ιδιαίτερα των αντιπαραθέσεων για τον εκδημοκρατισμό της χώρας.

Τα «υπόγεια ρεύματα» που αναδείχθηκαν από την κοινωνία της χώρας, αποτελούν μια νέα πρόκληση αναστοχασμού της Τουρκίας και της πολιτικής της εξουσίας. Αποτυπώνουν εκ νέου την ανάγκη αποκωδικοποίησης και κατανόησης της Τουρκίας των αντιθέσεων, αλλά και της «Τουρκίας του Έρντογαν» που μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον ξεπρόβαλλε ενώπιον μας χωρίς καμιά αντιπολίτευση.

Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε η κυβέρνηση τις κινητοποιήσεις, το πολιτικό πρόγραμμα που ανέπτυξε, οι αιτίες και οι αφορμές πίσω από το κύμα διαμαρτυριών, καθώς και ο ιδεολογικός χαρακτήρας των πρωταγωνιστών του δρόμου, συνιστούν μικρά αλλά καθοριστικής σημασίας κομμάτια της προαναφερθείσας πρόκλησης.

Οι «σεισμικές δονήσεις» που άφησαν πίσω τους οι διαμαρτυρίες είναι τέτοιες που έστω και αν δεν δημιούργησαν ανατρεπτικές δυναμικές, εντούτοις διεκδικούν την κατάργηση του μονοπωλίου του «νέου» από την κυβέρνηση του ΑΚΡ.

Ποιες είναι λοιπόν οι επιπτώσεις από την κοινωνική έκρηξη; Πως επηρεάζουν την εσωτερική πραγματικότητα της Τουρκίας και πως επιδρούν στην εξωτερική της πολιτική; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που θα επιδιώξει να απαντήσει η διάλεξη.

Οχήματα καταστολής και ένα τουρκοκυπριακό «δίδαγμα»

 

Μια σημαντική εξέλιξη στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, η οποία ελάχιστα έχει συζητηθεί στην Ελληνοκυπριακή, είναι η επιτυχής ακύρωση της εισαγωγής των ΤΟΜΑ από την Τουρκία στα κατεχόμενα. Κάποια διευκρινιστικά στοιχεία: ΤΟΜΑ είναι τα αρχικά της ονομασίας των οχημάτων «παρέμβασης» σε κοινωνικά γεγονότα που διαθέτει η τουρκική αστυνομία. Πρόσφατα έγιναν ιδιαίτερα γνωστά για τις «επιδόσεις» τους στην βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων στην Τουρκία με αφορμή τα γεγονότα του Γκεζί. Η εταιρεία που κατασκευάζει και εμπορεύεται τα ΤΟΜΑ ανήκει στον πρώην βουλευτή του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), Ισμαήλ Κατμερτζί και τώρα εκτελεστικός διευθυντής της είναι ο γιος του Μεχμέτ. Ένα τέτοιο όχημα στοιχίζει περίπου 340 χιλιάδες δολάρια και η τεχνολογική του «καινοτομία» επικεντρώνεται στην «ικανότητα» του να χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες νερού και χημικών ενάντια στους διαδηλωτές. Αποτελεί το «καμάρι» των τουρκικών δυνάμεων καταστολής.

Εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα το ζήτημα της εισαγωγής τέτοιων οχημάτων στα κατεχόμενα, αποτελούσε ζήτημα σοβαρών αντιπαραθέσεων. Η δράση, αλλά και το ευρύτερο ιδεολογικό φορτίο των οχημάτων αυτών στα γεγονότα του Γκεζί, αποτέλεσαν ικανοποιητικό υλικό για τη δημιουργία μιας ευρύτατης κοινωνικής αντίδρασης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Άλλωστε είναι ακριβώς αυτά τα δύο στοιχεία που κάνουν τη σημασία που είχε η υπόθεση της έλευσης των ΤΟΜΑ στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα να είναι πολύπλοκη. Με λίγα λόγια η επιτυχία ενός μεγάλου τουρκοκυπριακού συνασπισμού αντίστασης στην εισαγωγή των ΤΟΜΑ, είναι μια εξέλιξη ιδιαίτερα χαρακτηριστική των ανακατατάξεων στις σχέσεις της κοινότητας με την Άγκυρα.  

Ποιο είναι όμως το ιδεολογικό υπόστρωμα των οχημάτων καταστολής που στη συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει και τη σημασία της ακύρωσης εισαγωγής τους; Μια βαθύτερη ανάλυση της λειτουργίας των ΤΟΜΑ στα γεγονότα Γκεζί, αναδεικνύει την αθέατη και θεατή βία που ενεργοποιήθηκε για να υπερασπιστεί την κυρίαρχη αντίληψη στον ευρύτερο δημόσιο χώρο. Η βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων και ο πρωταγωνιστικός ρόλος των ΤΟΜΑ, έδειξαν τα όρια της κυβέρνησης ΑΚΡ απέναντι στην αμφισβήτηση της ηγεμονίας της από την εναλλακτική αντιπολίτευση στην Τουρκία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του πάρκου Γκεζί και της πλατείας Τάξιμ, οι διαδηλωτές διεκδίκησαν τη διατήρηση του ευρύτερου χώρου ως ενός πεδίου κοινωνικής ζωής και δραστηριότητας. Επομένως, έθεσαν εμπόδια στην εμπορευματοποίηση και στην υποταγή του στα ιδεολογικά νάματα του ΑΚΡ.

Η βία επιστρατεύθηκε για να ανατρέψει αυτή την «απειλή», αφού οι μαζικοποίηση των κινητοποιήσεων κτυπούσε την κεντρική φλέβα των ιδεολογικών και οικονομικών επιδιώξεων του πολιτικού Ισλάμ αναφορικά με τον μετασχηματισμό του αστικού χώρου. Η ίδια η αστυνομία και τα «σύγχρονα» της οχήματα μετατράπηκαν έτσι σε θεματοφύλακες του νέου καθεστώτος, σε εγγυητές της συνέχισης της προσπάθειας για να πάρει «πολεοδομική όψη» η νέα Τουρκία του ΑΚΡ. Ο Πρωθυπουργός Έρντογαν κατέγραψε με το δικό του τρόπο το ιδεολογικό υπόβαθρο της καταστολής: Στις 17 Ιουνίου 2013 δήλωσε «Η αστυνομία μας απέναντι από ένα συστηματικό κίνημα βίας επέδειξε δημοκρατική συμπεριφορά και πέρασε τις εξετάσεις της δημοκρατίας με άριστα… Η χρήση δακρυγόνων είναι το πιο φυσικό της δικαίωμα». Ενώ στις 24 Ιουνίου 2013 υποστήριξε ότι «Στα συλλαλητήρια ‘σεβασμού της εθνικής βούλησης’ το έθνος υπερασπίστηκε την αστυνομία του, έδειξε με ειλικρίνεια την εμπιστοσύνη και την αγάπη του προς την αστυνομία. Γιατί αυτή η αστυνομία είναι η αστυνομία του έθνους. Πίσω από αυτή την αστυνομία είναι το ίδιο το έθνος». Υπό αυτή την έννοια εάν κάποτε ο όρος «θεματοφύλακας» αφορούσε κατά αποκλειστικότητα τον τουρκικό στρατό στο ρεπουμπλικανικό-κοσμικό πλαίσιο εξουσίας, τώρα τα οχήματα καταστολής και το αστυνομικό σώμα, μετατράπηκαν σε νέους θεματοφύλακες μιας νέας Τουρκίας: της Τουρκίας του ΑΚΡ,  η οποία σταδιακά κάνει την χωροταξική της εμφάνιση στη νέα πλατεία Τάξιμ.

Η κοινωνική και πολιτική αντίσταση των Τουρκοκυπρίων φανερώνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας διαφωνεί με την «εισαγωγή» και «επιβολή» αυτής της νέας Τουρκίας στην Κύπρο. Η αντίδραση των Τουρκοκυπρίων δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας αναθεωρεί το ρόλο της Τουρκίας σε ολόκληρη την κυπριακή ιστορία. Επομένως διεκδικεί την αλλαγή του ρόλου της Τουρκίας στην ίδια την ιστορική εξέλιξη της κοινότητας. Μάλιστα προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, η τουρκοκυπριακή «αντιπολίτευση» στα ΤΟΜΑ, κατέγραψε αιτήματα και διεκδικήσεις στο δημόσιο χώρο αντίθετα προς τη βούληση του «ηγεμόνα». Τέτοια γεγονότα είναι βεβαίως μικρά σε πολιτικό εκτόπισμα. Σίγουρα δεν επιλύουν τα μεγάλα προβλήματα ύπαρξης της κοινότητας στην Κύπρο, ούτε μπορούν να θεωρηθούν ανατρεπτικά των σχέσεων εξάρτησης που επιβάλλει η Τουρκία. Είναι όμως διαφωτιστικά μιας σημαντικής δυναμικής εντός της Τουρκοκυπριακής κοινότητας που ωριμάζει και διατυπώνει πολιτικά αιτήματα απέναντι στην Άγκυρα σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, το οποίο προκύπτει κυρίως από την αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των κατεχομένων από την Τουρκία.

Νίκος Μούδουρος
26.9.2013
 

Cyprus News

TOMA Kıbrıslılar İçin Bir Ders



Nikos Moudouros

26 EYLÜL 2013
TOMA’ların Kıbrıs Türk toplumu için gelmesi konusunda yaşanan gelişmeler son derece önemli ve karışık.
Kuşkusuz bu olayın öneminin karışık nedeni ile ilgili çok şeyler yazıldı, söylendi. O yüzden bu yazıda zaten kamuoyunun gündemine gelenleri tekrarlamak istemiyorum.
Ama TOMA konusunun sembolizmi içerisinden, gerek Kıbrıslı Türkler gerekse de Kıbrıslı Rumlar için aynı zamanda öğretici de olan olayın bir başka ideolojik hipotezinin mutlaka altının çizilmesi gerekiyor.

Kıbrıslı Türklerin TOMA’ların varlığına karşı toplumsal ve siyasi direnişlerinin etkililiği, toplumun varoluşu ile ilgili temel sorunları çözmeyebilir, ama Ankara ile ilişkilerinde, yeni bir dönüm noktası oluşturur.
Aslında bu konu, özellikle 2013 yazından beri, Türkiye’de TOMA’ların beraberinde taşıdıkları ideolojik yükten ortaya çıkıyor.
TOMA’ların GEZİ olaylarında kullanımının daha derin bir analizi yapılırsa, kamuoyundaki egemen görüşün savunulması için  kullanılan, görünmeyen ve görünen şiddeti kanıtlamaktadır.
Hareketlerin kaba kuvvet kullanılarak bastırılması ve TOMA’ların rolü, AKP hükümetinin Türkiye’deki alternatif muhalefet tarafından egemenliğine karşı kuşku duyulması karşısındaki sınırları  göstermiştir.
Bu anlamda, TOMAlar, bugün Türkiye’de inşa edilmekte olan “yeni” politika, ideoloji ve ekonomik yönetimin “yeni” emanetçilerine dönüşmüştür.
Aşamalı olarak yeni Taksim meydanının bayındırlığını yapan, yeni Türkiye’nin sözcülerinden birine dönüşmüşlerdir.
Sonuçta, Kıbrıslı Türklerin toplumsal ve siyasi direnişi gösteriyor ki, toplumun büyük bir bölümü bu yeni Türkiye’nin Kıbrıs’a “girmesine” ve “bazı şeyleri zorla kabul ettirmesine” karşıdır.
Kıbrıslı Türkler’in direnişi, toplumun büyük bir bölümünün, Türkiye’nin Kıbrıs tarihinin bütünündeki rolünü yeniden gözden geçirdiğini gösteriyor.
Yani, toplumun tarihi gelişiminde Türkiye’nin rolünün değişimini istiyor.
TOMA konusu gibi olaylar, küçük konular olabilir. Fakat Kıbrıs Türk toplumu içinde öneli bir dinamizm için aydınlatıcıdır ki, Kıbrıslı Rumların bunu küçümsememeleri gerekir.
Aksine, Kıbrıslı Rumlar, bu “küçük” olayları ortak bir Kıbrıs’ta Kıbrıslı Türklerle ilişkilerinin demokratik olarak yenilenmesi fırsatı olarak algılamalıdırlar.

Το τέλος της αυτοκρατορικής λογικής, το τέλος της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης (1919-1922)

Διάλεξη του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου, με ομιλήτρια την καθηγήτρια Σία Αναγνωστοπούλου
10 Σεπτεμβρίου 2013
 

Διάλεξη: Η ιστορικότητα των όρων "μιλλέτ", έθνος, γένος, κλπ. στην ελληνική ιστοριογραφία

Μεταπτυχιακό Σεμινάριο

Το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

σας Προσκαλεί στο μεταπτυχιακό σεμινάριο:

 
Η ιστορικότητα των όρων «μιλλέτ», έθνος, γένος, κλπ. στην ελληνική ιστοριογραφία

 
*

Ομιλήτρια:

 
Σία Αναγνωστοπούλου

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα

 

Σύντομο περιεχόμενο

Μια από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές στην προσπάθειά τους να πραγματευτούν την πολύπλοκη ιστορία του οθωμανικού 19ου αιώνα είναι η ορολογία που πρέπει να χρησιμοποιήσουν προκειμένου να αποδώσουν έννοιες των οποίων το περιεχόμενο είναι ιδιαίτερα ρευστό εκείνη την περίοδο. Η σύγχυση και η ρευστότητα που επικρατεί αποτυπώνεται στην ιστοριογραφία της εποχής. Με παράδειγμα την ελληνική ιστοριογραφία γίνεται προσπάθεια για εντοπισμό της ρευστότητας των όρων, της διαδικασία σταθεροποίησης του περιεχομένου τους και, τέλος, των ιδεολογικών ρευμάτων που οι αλλαγές που υφίστανται αντανακλούν.

 

Σύντομο βιογραφικό

Η Σία Αναγνωστοπούλου εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στην École des hautes études en sciences sociales (EHESS), στο Παρίσι (1993). Δίδαξε στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου (1995-2003) και σήμερα είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Δίδαξε ως επισκέπτρια καθηγήτρια σε πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Βοσπόρου, το Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο Σορβόννης. Έχει δημοσιεύσει στα ελληνικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα τουρκικά για θέματα που αφορούν την οθωμανική και τουρκική ιστορία, την ιστορία της αποικιοκρατίας και την ιστορία της Κύπρου.

 

Πέμπτη, 12 Σεπτεμβρίου 2013

7:00 μ.μ.

Αίθουσα Α106, Κεντρικά Κτίρια

Πανεπιστήμιο Κύπροy

Το τέλος της αυτοκρατορικής λογικής, το τέλος της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης, 1919-1922

 
Το Τμημα Τουρκικων και Μεσανατολικων Σπουδων σας Προσκαλει

στη διαλεξη:

 

Το τέλος της αυτοκρατορικής λογικής, το τέλος της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης, 1919-1922

Ομιλήτρια:

*
Σία Αναγνωστοπούλου

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα

 

Σύντομο περιεχόμενο

Πολλά έχουν γραφτεί για το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κυρίως κατά την κρίσιμη περίοδο μεταξύ 1919-1922. Για τις εθνικές ιστοριογραφίες, τόσο την ελληνική όσο και την τουρκική, η περίοδος έχει αποτελέσει το πρόσφορο έδαφος για τη θεμελίωση των εθνικών αφηγήσεων, περί δράματος και καταστροφής στην πρώτη περίπτωση, περί αγώνων μέχρι εσχάτων του έθνους στη δεύτερη. Λίγη ωστόσο σημασία έχει δοθεί στις αλλαγές που υφίστανται μέχρι να καταρρεύσουν ολοσχερώς στους θεσμούς και την Πόλη που εξέφραζαν μια αυτοκρατορική λογική περί εξουσίας. Το πως αυτοί οι θεσμοί και η αυτοκρατορική πρωτεύουσα αντιμετωπίζουν αυτή τη βίαιη πλέον επαφή με την εθνική λογική περί εξουσίας, το πως αντιστέκονται ή αμύνονται απέναντι σε αυτή. Το παράδειγμα που θα χρησιμοποιήσω σε αυτή τη διάλεξη είναι το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Θα προσπαθήσω να εντοπίσω τη διαδικασία μέσα από την οποία προσαρμόζεται στη νέα πραγματικότητα η οποία ορίζεται πλέον από τις αρχές Ουίλσων. Η «μάχη» που δίνει το Πατριαρχείο εκείνη την περίοδο αντανακλά τις μεταλλάξεις που υφίστανται οι αυτοκρατορικοί θεσμοί και μαζί τους η ίδια η Κωνσταντινούπολη.

Σύντομο βιογραφικό

Η Σία Αναγνωστοπούλου εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στην École des hautes études en sciences sociales (EHESS), στο Παρίσι (1993). Δίδαξε στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου (1995-2003) και σήμερα είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Δίδαξε ως επισκέπτρια καθηγήτρια σε πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Βοσπόρου, το Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο Σορβόννης. Έχει δημοσιεύσει στα ελληνικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα τουρκικά για θέματα που αφορούν την οθωμανική και τουρκική ιστορία, την ιστορία της αποικιοκρατίας και την ιστορία της Κύπρου.

 

Τρίτη, 10 Σεπτεμβρίου 2013

 7:30 μ.μ.

Αίθουσα A019, Κεντρικά Κτίρια

(Καλλιπόλεως)

Πανεπιστήμιο Κύπροy