Μερικά συμπεράσματα και πιθανά σενάρια από την κρίση στην Τουρκία

iste-yeni-bakanlar-kurulu_7870_b

Μετά την κορύφωση της ενδοϊσλαμικής κρίσης κατά το οκταήμερο 17-25 Δεκεμβρίου 2013, η Τουρκία στιγματίζεται από την «μητέρα όλων των μαχών». Η «εμφύλια διαμάχη» που διεξάγεται στη βάση των ανταγωνισμών για αναδιαμόρφωση του ισλαμικού χώρου στην Τουρκία τόσο σε επίπεδο οικονομίας, όσο και σε επίπεδο πολιτικής, αναμένεται να συνεχιστεί το 2014. Υπό αυτά τα δεδομένα, το 2014 θα είναι μια δύσκολη χρονιά με πολλές συνέπειες στην τουρκική κοινωνία, αλλά και ευρύτερα στην περιοχή μας, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Συνεπώς μια πρώτη εκτίμηση της κατάστασης έτσι όπως διαμορφώνεται σήμερα, καθώς και η καταγραφή κάποιων πιθανών σεναρίων για τους επόμενους μήνες, είναι αναγκαία στοιχεία στην προσπάθεια για μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των ανακατατάξεων που σημειώνονται.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μερικά συμπεράσματα και πιθανά σενάρια από την κρίση στην Τουρκία»

Η κρίση στην Τουρκία: Μια ενδοϊσλαμική υπόθεση

gulen_erdogan

Γενικά

Η σημερινή κρίση στην Τουρκία θα πρέπει να αντικριστεί ως μια από τις πολλές εκφάνσεις του «νέου σταδίου» ανάπτυξης της χώρας. Ως ένας σημαντικός σταθμός στην ιστορική εξέλιξη που φαίνεται να ξεκαθαρίζει από τη μια τον πολιτικό θρυμματισμό του κεμαλικού κατεστημένου και να αναδεικνύει από την άλλη την αντικατάσταση του από ένα νέο. Με λίγα λόγια, ο πολιτικός σεισμός της 17ης Δεκεμβρίου με τις συλλήψεις κομματικών στελεχών, επιχειρηματιών, γραφειοκρατών και γιών Υπουργών της κυβέρνησης Έρντογαν, αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη της διαδικασίας ολοκλήρωσης της ισλαμικής ηγεμονίας και της κορύφωσης των εσωτερικών της αντιπαραθέσεων. Το σχήμα «κεμαλισμός εναντίον Ισλάμ» καθίσταται αναχρονιστικό και δίδει τη θέση του σε μια ενδοϊσλαμική σύγκρουση, στην οποία λαμβάνουν μέρος σχεδόν όλοι οι πολιτικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί φορείς του Ισλάμ. Οι δύο βασικές συνισταμένες της ευρύτερης συμμαχίας μετασχηματισμού και περαιτέρω ενσωμάτωσης της Τουρκίας στο παγκόσμιο σύστημα την τελευταία δεκαετία τουλάχιστον, είναι το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και η κοινότητα Γκιουλέν (Gülen). Αυτές είναι και οι βασικές συνισταμένες της σημερινής ιδεολογικο-πολιτικής σύγκρουσης. Για την πληρέστερη κατανόηση της σημερινής κατάστασης, καθίσταται αναγκαία μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η κρίση στην Τουρκία: Μια ενδοϊσλαμική υπόθεση»

Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν

Gulen Erdogan 1

Έλεγχος εξουσιών, σχέσεις με τη Δύση και κατεχόμενα

ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ

19/12/2013

Για να γίνουν κατανοητές οι εξελίξεις στην Τουρκία, ζητήσαμε από τον τουρκολόγο Νίκο Μούδουρο μια ιστορική αναδρομή στο κίνημα Γκιουλέν και τις άλλες παραδόσεις του τουρκικού Ισλάμ.

Όπως εξηγεί ο κ. Μούδουρος,  το κίνημα Γκιουλέν αποτελεί τη μετεξέλιξη ή την ομάδα η οποία «γεννήθηκε» από το κίνημα Nurcu, την ισλαμική δηλαδή παράδοση στην Τουρκία, η οποία δέχθηκε την πίεση του κεμαλικού κατεστημένου μέχρι την δεκαετία του ’70. Στο θεωρητικό του πλαίσιο, το κίνημα Γκιουλέν έκτισε την ισλαμική θρησκεία αποδεχόμενη και εκσυγχρονιστικά στοιχεία τα οποία να συνάδουν με τις σύγχρονες κοινωνίες της Δύσης, τον λεγόμενο ισλαμικό ορθολογισμό. Η κοινότητα, διαθέτει ως γνωστό ένα τεράστιο δίκτυο με ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια, όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες ανά τον κόσμο, μέχρι και τις ΗΠΑ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν»

Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.

gulen

Με αφορμή τη γενικότερη συζήτηση για την αντιπαράθεση στην Τουρκία, δημοσιεύεται ένα πολύ σύντομο απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μετασχηματισμός της Τουρκίας. Από την κεμαλική κυριαρχία στον ‘ισλαμικό’ νεοφιλελευθερισμό», σχετικά με την κοινότητα Γκιουλέν.

«Η ισχυρότερη ίσως ισλαμική κοινότητα-κίνημα στην Τουρκία, μέχρι και σήμερα, είναι η κοινότητα του Φετουλλάχ Γκιουλέν (Fethullah Gülen). Ο ίδιος ο Φετουλλάχ Γκιουλέν είναι συνταξιοδοτημένος ιμάμης, του οποίου οι σπουδές συνδύασαν τόσο τη θρησκευτική όσο και την κοσμική παιδεία. Αξιοσημείωτη ήταν η ικανότητά του να συνδυάζει το Ισλάμ με τον δυτικό εκμοντερνισμό[1], αφού πρώτα και κύρια μερίμνησε για την επικράτηση ενός θεωρητικού διαχωρισμού του Ισλάμ της τουρκικής Ανατολίας από το Ισλάμ της Αραβίας[2]. Σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η ισλαμική θρησκεία είναι προσωπικό ζήτημα και ως τέτοιο συνάδει με τις διαδικασίες εκμοντερνισμού, την αξιοποίηση της τεχνολογικής προόδου και την οικονομική ανάπτυξη. Συνεπώς, προβάλλεται ένας ιδιότυπος «ισλαμικός ορθολογισμός» στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται μια εκδοχή της κοσμικότητας όπου διασφαλίζεται το δικαίωμα στην πίστη[3]. Κατά τον καθηγητή Kemal Karpat, η κοινότητα του Γκιουλέν είναι ένα «εγκόσμιο δημιούργημα» το οποίο αποδέχεται όλες τις επιστήμες, την τεχνολογία, αλλά και τη σημερινή Τουρκία με το κοσμικό καθεστώς. Για αυτό το λόγο, συνεχίζει ο Karpat, ο τουρκικός εκμοντερνισμός, για να ολοκληρωθεί, θα πρέπει να περάσει και μέσα από την ισλαμική θρησκεία, συγκεκριμένη «έκδοση» της οποίας εκπροσωπεί ο Γκιουλέν και το κίνημά του[4]. Η κοινωνική δραστηριοποίηση της κοινότητας Γκιουλέν επεκτάθηκε σταδιακά, πέραν των ισχυρών φιλανθρωπικών και πολιτιστικών οργανώσεων, στη διοργάνωση πλατφορμών συζητήσεων για διάφορα θέματα[5] τα οποία πολλές φορές αποτελούσαν «θέματα ταμπού» για την τουρκική κοινωνία[6]. Αυτού του είδους οι θεωρητικές και ακαδημαϊκές συζητήσεις της κοινότητας συνέβαλαν στο να διευρύνει την επιρροή της σε νέα οργανωμένα δίκτυα, αλλά και να διευρύνει σαφώς την κοινωνική της παρέμβαση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.»

Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία

Erdogan Hegemonyasi
Από το http://baslangicdergi.com

Κοιτάζοντας την επικαιρότητα στην Τουρκία, μακριά από τα «κλασσικά» σχήματα ανάλυσης, εύκολα μπορεί κάποιος να συνειδητοποιήσει το «νέο». Η μακρά και δύσκολη διαδρομή επικράτησης του πολιτικού Ισλάμ έτσι όπως εκφράζεται σήμερα από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) φαίνεται να ξεκαθαρίζει το πολιτικό θρυμματισμό του παλιού κεμαλικού κατεστημένου και την αντικατάσταση του από ένα άλλο. Στα πλαίσια του οποίου μάλιστα διεξάγονται τώρα οι αντιπαραθέσεις και οι ανταγωνισμοί για την εξουσία. Με λίγα λόγια, το τουρκικό-ισλαμικό πλαίσιο ηγεμονίας ολοκληρώνεται, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα εσωτερικά ρήγματα και αντιθέσεις. Μια φυσιολογική εξέλιξη, η οποία διαλεχτικά σπρώχνει τη χώρα ένα βήμα πέραν του αναχρονιστικού πλέον σχήματος «κεμαλισμός εναντίον Ισλάμ». Τώρα μάλλον διεξάγεται η μάχη εντός του Ισλάμ και των πολιτικών-οικονομικών του φορέων με πιο χαρακτηριστική έκφραση τις δημόσιες αντιπαραθέσεις μεταξύ του ΑΚΡ (Erdoğan) και της ισλαμικής κοινότητας Gülen. Δηλαδή δύο βασικών συνισταμένων της ευρύτερης συμμαχίας που κατάφερε να μετασχηματίσει την Τουρκία και να την ενσωματώσει περαιτέρω στο παγκόσμιο σύστημα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία»

Αρέσει σε %d bloggers: