ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΤΕΡΑ

Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος

unnamed-42 — Καρικατούρα των Ντέρσο και Κέλιν με τους πρωταγωνιστές της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάνης. Στο κέντρο ο Ισμέτ Ινονού που υπόγραψε τη Συνθήκη εκ μέρους της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης

Τα «ταμπού» του ισλαμικού κινήματος και ο διπλός πολιτικός στόχος

Τα πρωτοσέλιδα του ισλαμικού και φιλοκυβερνητικού έντυπου Τύπου στην Τουρκία στις 30 Σεπτεμβρίου 2016, ήταν περισσότερο από αποκαλυπτικά της ικανότητας του Έρντογαν, αλλά και του δικτύου εξουσίας του ισλαμικού κινήματος της χώρας στο να καθορίζουν σε τέτοιο βαθμό την επικαιρότητα. Οι γνωστές αναφορές του προέδρου της χώρας που έγιναν την προηγούμενη μέρα στην 27^η συνάντηση των τοπικών αρχόντων (μουχτάρηδων) όχι μόνο κυριάρχησαν, αλλά έδωσαν και το στίγμα του πολιτικού πλαισίου που διεκδικεί να δημιουργήσει η κυρίαρχη εξουσία για το επόμενο χρονικό διάστημα στην Τουρκία. Η Γενί Σιαφάκ είχε πρωτοσέλιδο τίτλο «Αντεπίθεση Λωζάνης». Η Γενί Ακίτ «Μας πάσαραν τη Λωζάνη ως νίκη». Η Ντιριλις Ποστασί «Η Λωζάνη δεν ήταν μια νίκη, αλλά υποταγή στην κατοχή», ενώ η επίσης φιλοκυβερνητική Στάρ έγραφε «Μας απείλησαν με τη συνθήκη των Σεβρών και μας πάσαραν τη Λωζάνη». Βεβαίως η συγκεκριμένη αναφορά του Έρντογαν έχει πολλαπλή σημασία και δεν έγινε τυχαία. Αγγίζει πτυχές της εσωτερικής αντιπαράθεσης στη χώρα, αλλά και ζητήματα των κρίσιμων γεωπολιτικών ανακατατάξεων σε ολόκληρη την περιοχή. Στο ευρύτερο πλαίσιο της υπενθύμισης για την «ιστορική ενόχληση» του ισλαμικού κινήματος της Τουρκίας κατά την ομιλία Έρντογαν, βρέθηκαν θέματα όπως η επιμήκυνση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, η συνέχιση της ένοπλης αντιμετώπισης του ΡΚΚ, αλλά και η θέση που διεκδικεί για τη χώρα του στην περιφέρεια. Με λίγα λόγια, η επανάληψη της αντίληψης ότι η συνθήκη της Λωζάνης δε θα πρέπει να παρουσιάζεται ως νίκη της Τουρκίας, ήταν μια ακόμα προσπάθεια δημιουργίας νέων πεδίων αντιπαράθεσης με την κεμαλική-κοσμική ιστορία της Τουρκίας σε όλα τα επίπεδα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος»

Το «κέντρο» και το «περιθώριο»… στην Κύπρο του 1979

Αφώτιστες στιγμές κυπριακής ιστορίας 5

devis-peo-bulusmasi-1979 — Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Yeni Düzen στις 12 Ιουλίου 1979. Φιλοξενεί την είδηση της συνάντησης των συντεχνιών DEV-İŞ και ΠΕΟ με τίτλο «Ακόμα ένα θετικό βήμα στο δρόμο της ειρήνης».

Η εφημερίδα Yeni Düzen στις 12 Ιουλίου 1979 μεταφέρει την ειδηση για την ολοκλήρωση της διήμερης συνάντησης των συντεχνιών DEV-İŞ και ΠΕΟ, η οποία έγινε στο Λήδρα Πάλας στη Λευκωσία στις 10 και 11 Ιουλίου. Σύμφωνα με την είδηση η αντιπροσωπεία της DEV-İŞ έλαβε μέρος στη συνάντηση με επικεφαλής τον πρόεδρο της Χασαν Σαρίτζια και η ΠΕΟ με επικεφαλής τον Παύλο Δίγκλη. Ο Τουρκοκύπριος συνδικαλιστής στην εισαγωγική του ομιλία υπογράμμισε ότι η διήμερη συνάντηση είχε στόχο να εξετάσει το Κυπριακό πρόβλημα, καθώς και τα μεγάλα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα των εργαζομένων. Παράλληλα στην ατζέντα της συνάντησης τέθηκαν θέματα ενίσχυσης των σχέσεων των δύο συντεχνιών, αλλά και η ανταλλαγή εκτιμήσεων για διεθνή προβλήματα. Στην ομιλία του περαιτέρω ο Σαρίτζια τόνισε ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν κοινές δράσεις από τους Κύπριους για τα θέματα που τους αφορούν, ενώ ανέφερε συγκεκριμένα ότι «Εάν θέλουμε μια ολοκληρωτικά ανεξάρτητη Κύπρο, τότε πρέπει να επιταχύνουμε τον ανοιχτό μας αγώνα ενάντια στους σοβινιστικούς κύκλους».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το «κέντρο» και το «περιθώριο»… στην Κύπρο του 1979″

Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία

2016-09-29-muhtar-15

Οι μεταβολές των σχέσεων κράτους-εργοδοτών-εργαζομένων στο τουρκικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2016, ο οίκος αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε την Τουρκία στην κατηγορία του «ακατάλληλου για επενδύσεις». Ανάμεσα στους λόγους που επικαλέστηκε ο συγκεκριμένος οίκος αξιολόγησης για την υποβάθμιση είναι η μεγάλης κλίμακας εκκαθαρίσεις στο κράτος, οι οποίες μεταξύ άλλων «προκαλούν αμφιβολίες για την ικανότητα των θεσμών χάραξης πολιτικής να επιτύχουν περαιτέρω πρόοδο τόσο στο νομοθετικό τομέα, όσο και στην εφαρμογή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων». Η απόφαση αυτή ήρθε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή γεωπολιτικών διεργασιών στο επίκεντρο των οποίων βρίσκονται οι αποφάσεις και οι προσανατολισμοί της Άγκυρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τοποθέτηση της χώρας στην κατηγορία των «ακατάλληλων για επενδύσεις» έγινε σε ένα πλαίσιο σημαντικών διαπραγματεύσεων Τουρκίας-ΗΠΑ για τα επόμενα βήματα αναφορικά με τον πόλεμο στη Συρία και ενώ ο Πρόεδρος Έρντογαν βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Πέραν τούτων όμως, η πρόσφατη απόφαση του Moody’s λήφθηκε μετά την απόφαση του Standard & Poor’s που είχε ήδη υποβαθμίσει κατά δύο μονάδες την τουρκική οικονομία αμέσως μετά το πραξικόπημα και πριν την επικείμενη επίσης σημαντική αξιολόγηση του Fitch, η οποία αναμένεται στις αρχές του 2017. Συνεπώς η δημοσιοποίηση της αρνητικής έκθεσης του Moody’s δεν είναι καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις. Όπως καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις δεν ήταν και η αναβάθμιση της Τουρκίας από τον ίδιο οίκο αξιολόγησης το 2013, επίσης μετά από σημαντική συνάντηση του Έρντογαν με τον Ομπάμα. Τότε όμως στο γεωπολιτικό πλαίσιο απουσίαζαν σημαντικά στοιχεία που σήμερα είναι περισσότερο από καθοριστικά. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής εμπλοκής της Τουρκίας στο συριακό έδαφος, η κλιμάκωση της βίας στο Κουρδικό και φυσικά η πραξικοπηματική απόπειρα, είναι ίσως οι σημαντικότερες εξελίξεις που προκαλούν την ανησυχία των «αγορών».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία»

Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν

i-epinoisi-paradoseon-stin-tourkia-tou-erntogan

Ο μύθος της «εθνικής συμφωνίας» και τα κοινωνικά ρήγματα που προκαλεί

Ο ιστορικός Έρικ Χομπσμπαουμ διέκρινε ότι το κράτος, η κοινωνία και το έθνος, συνέκλιναν με πεδίο ανάδυσης των παραδόσεων, μέσω των θεσμών εκπαίδευσης, των δημόσιων τελετουργιών και της μαζικής παραγωγής δημόσιων μνημείων. Οι «επινοημένες παραδόσεις», έγραφε ο ίδιος, είναι εκείνες που είτε επινοήθηκαν πραγματικά και τελικά θεσπίστηκαν επίσημα, είτε άλλες που αναδύονται με λιγότερο εύκολα ανιχνεύσιμο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, οι «επινοημένες παραδόσεις» αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που συνήθως αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης. Όμως τι σχέση μπορεί να έχουν τα προαναφερθέντα με την Τουρκία σήμερα; Οι θεωρητικές εξεργασίες του Χομπσμπαουμ σε σχέση με την έννοια της «επινόησης των παραδόσεων», βρίσκουν ολοκληρωμένη έκφραση στην προσπάθεια του Έρντογαν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να γράψουν μια νέα ιστορία για τη χώρα. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα, όμως είναι γεγονός ότι η αποτυχία του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 έχει επιταχύνει καθοριστικά την υλοποίηση του στόχου. Μάλιστα η ίδια η νύχτα της 15^ης Ιουλίου με ότι αυτή πλέον συμβολίζει σε πολιτικό επίπεδο, είναι ίσως το καθοριστικότερο δομικό κομμάτι της «επινόησης παραδόσεων» στην εξέλιξη της νέας ιστοριογραφίας που διεκδικεί το ισλαμικό κίνημα της Τουρκίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν»

Η μεγάλη απόσταση από το 2004

13401

Πως διαφοροποιείται το περιβάλλον για το Κυπριακό στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα

«Όσο μαθαίνω τι συζητείται στις συνομιλίες τρομάζω, χάνω τον ύπνο μου. Στην Κύπρο υπάρχουν δύο κράτη χωρισμένα με σύνορα και ενώ η ελληνοκυπριακή πλευρά απέρριψε ακόμα και το Σχέδιο Αννάν, εξακολουθεί να θέλει να ηγεμονεύει σε ολόκληρο το νησί και μεταφέρει αυτό το στόχο και στο τραπέζι των συνομιλιών… Στην ΤΔΒΚ δημιουργήθηκε μια κυβέρνηση ‘εθνικής γραμμής’. Ο Πρόεδρος θα πρέπει να λάβει υπόψη αυτή την εξέλιξη και να δώσει καθήκοντα στις διαπραγματεύσεις σε πρόσωπο που θα διορίσει η κυβέρνηση». Οι δηλώσεις αυτές ανήκουν στον Ζορλού Τορέ, «βουλευτή» του Κόμματος Εθνικής Ενότητας και έναν από τους γνωστότερους της τουρκοκυπριακής ακροδεξιάς. Έγιναν τον Απρίλιο του 2016 μετά το σχηματισμό «κυβέρνησης» συνεργασίας του Κόμματος Εθνικής Ενότητας και του Δημοκρατικού. Παρόλο που από τότε μέχρι και την ισχυρή δημόσια αντιπαράθεση του Τουρκοκύπριου ηγέτη με τα δύο αυτά κόμματα της δεξιάς στα τέλη Αυγούστου 2016 δεν είχε καταγραφεί μια τόσο ξεκάθαρη κρίση, εντούτοις είναι γεγονός ότι ο «κυβερνητικός» συνασπισμός ποτέ δε θεώρησε ότι ο Μουσταφά Ακιντζί θα συνομιλούσε στη βάση ενός αντιομοσπονδιακού άξονα. Για το Κόμμα Εθνικής Ενότητας και για το Δημοκρατικό Κόμμα, ο Ακιντζί παραμένει μια πολιτική προσωπικότητα με ροπή προς την «προδοσία». Δεν εκπροσωπεί σε καμιά περίπτωση την «εθνική γραμμή». Δηλαδή εκείνο το κενό σύνθημα που όταν διευκρινιστεί από τα βασικά στελέχη της τουρκοκυπριακής δεξιάς παραπέμπει σαφώς στο στόχο μιας συνομοσπονδιακής διευθέτησης μεταξύ δύο κρατών.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η μεγάλη απόσταση από το 2004»

Ξανά το Κουρδικό…

2014

Η επιλογή ποινικοποίησης του κουρδικού κινήματος εντός Τουρκίας και οι πιθανές συνέπειες

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2016 η κυβέρνηση της Τουρκίας ανακοίνωσε το κυβερνητικό διάταγμα υπ’ αριθμόν 673 του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, με το οποίο αποφασίστηκε ο διορισμός κρατικών επιτρόπων σε δήμους «που εμπλέκονται στη στήριξη της τρομοκρατίας». Στη βάση του συγκεκριμένου διατάγματος, μετά από απόφαση του κυβερνήτη μιας περιοχής, το κράτος θα αφαιρεί τις εξουσίες εκλεγμένων δημοτικών αξιωματούχων, θα διορίζει κρατικό επίτροπο ως επικεφαλής των δημοτικών αρχών και θα δημεύει περιουσιακά στοιχεία τα οποία υποτίθεται ότι λειτουργούσαν προς την ενίσχυση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Η απόφαση είναι ξεκάθαρη. Οι δήμοι που κατηγορούνται για ενίσχυση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων είναι εκείνοι στους οποίους ηγούνται οι Κούρδοι. Επομένως το κυβερνητικό διάταγμα διαθέτει ένα συγκεκριμένο υπόβαθρο που δεν είναι άλλο από την επιδίωξη σταδιακής ποινικοποίησης και πολιτικής περιθωριοποίησης σχεδόν όλων των νόμιμων εκφράσεων του κουρδικού κινήματος που κινείται στην «περιφέρεια» του ΡΚΚ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ξανά το Κουρδικό…»

Το Ισλάμ, το ΑΚΡ και οι Τουρκοκύπριοι

Screen Shot 2016-09-04 at 14.29.04 — Το πρωτοσέλιδο της Yeni Düzen στις 25 Αυγούστου 2016, με το οποίο η εφημεριδα αποκάλυψε την πραγματοποίηση μαθημάτων Κορανίου σε ανήλικα παιδιά στη Λευκωσία

Ακόμα μια ανταγωνιστική σχέση

Στις 25 Αυγούστου 2016, η τουρκοκυπριακή εφημερίδα Γιενί Ντουζέν αποκάλυψε ότι στο τζαμί Χαϊντάρπασια στη Λευκωσία παραδίδονταν μαθήματα Κορανίου σε ανήλικα κορίτσια. Ο «υπουργός παιδείας» Οζντεμίρ Μπέροβα τις αμέσως επόμενες μέρες παραδέχτηκε ότι αυτά τα μαθήματα δε γίνονται με άδεια από το αρμόδιο «υπουργείο». Η ιστορία όμως είχε και συνέχεια. Η ίδια εφημερίδα σε μια σειρά αποκαλύψεων της, ακόμα και με φωτογραφίες, τις επόμενες μέρες κατάγγειλε ότι τα μαθήματα Κορανίου ήταν ενταγμένα σε συγκεκριμένο πρόγραμμα της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων και γίνονταν από ειδικό προσωπικό, το οποίο διορίστηκε από την πρεσβεία της Τουρκίας και από τη συγκεκριμένη διεύθυνση. Μάλιστα ο ίδιος ο επικεφαλής της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων, Ταλίπ Αταλαϊ, ομολόγησε ότι στη συγκεκριμένη εκπαίδευση των κοριτσιών δεν παρέχονται μόνο γνώσεις αναφορικά με το Κοράνι, αλλά και πρακτική άσκηση σε θέματα υγείας, ραπτικής κλπ. «Όλα όσα είναι αναγκαία για μια κυρία, παρέχονται σε αυτά τα μαθήματα», ήταν οι χαρακτηριστικές του τοποθετήσεις μετά τις ισχυρές αντιδράσεις Τουρκοκυπρίων που προκάλεσαν οι δημόσιες αποκαλύψεις.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το Ισλάμ, το ΑΚΡ και οι Τουρκοκύπριοι»

Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν

karargah_erdogan_necdet_ozel_873

Πως τα κυβερνητικά διατάγματα αλλάζουν το «θεματοφύλακα του κεμαλισμού»

«Σύμφωνα με το Σύνταγμα εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος, αλλά το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων είναι υπό τον Πρωθυπουργό. Το ίδιο και η Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (ΜΙΤ). Εγώ έχω μόνο εβδομαδιαίες συναντήσεις μαζί τους». Οι αναφορές αυτές ανήκουν στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Έρντογαν. Έγιναν στις 5 Μαΐου 2016 σε συνάντηση που είχε στο προεδρικό μέγαρο με μια ομάδα βουλευτών του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Περισσότερο από ένα μήνα πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, ο Έρντογαν προσπαθούσε με αυτά τα λόγια να εξηγήσει τη σημασία για κορύφωση των διεργασιών υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος. Κατά τον ίδιο, ήταν μεγάλη η ανάγκη μεταφοράς της ηγεσίας του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών στον πολιτικό έλεγχο του Προέδρου του κράτους εάν επρόκειτο η χώρα να κάνει ακόμα ένα βήμα αλλαγής του πολιτειακού συστήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν»

Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος

Η προβληματική αντίδραση της Δύσης και μια διαφορετική ιδεολογική σύγκλιση εντός Τουρκίας

«Πέρασε ένας μήνας από την απόπειρα πραξικοπήματος και ακόμα δε μας επισκέφθηκε κανένας αρχηγός δυτικού κράτους… Και επίσης προσέξαμε ότι αυτοί που τηλεφωνούν ενδιαφέρονται περισσότερο για την κατάσταση των πραξικοπηματιών. Δε ρωτούν για αυτούς που έχασαν τη ζωή τους ενάντια στο πραξικόπημα…». Αυτά μεταξύ άλλων σημείωνε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν, στις 16 Αυγούστου 2016 σε συνάντηση που είχε με την Ένωση Δικηγορικών Συλλόγων Τουρκίας. Η κριτική που άσκησε στη Δύση – όντως σε χαμηλότερους τόνους από ότι συνηθίζει το τελευταίο χρονικό διάστημα – ξεφεύγει από τα όρια ενός απλού παραπόνου. Είναι μια σημαντική καταγραφή της διεθνούς πτυχής των όσων ακολούθησαν την τραγική νύχτα της 15^ης Ιουλίου, αλλά και των «στιγμάτων» που αυτή η πτυχή αφήνει πίσω της επηρεάζοντας σαφώς τους προσανατολισμούς της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Με λίγα λόγια, αποτελεί μια επανάληψη της καταγγελίας για τη στάση που τήρησαν έναντι του πραξικοπήματος οι ισχυρότεροι δυτικοί παράγοντες με επικεφαλής τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος»

Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»

Ιδεολογικές και γεωπολιτικές διαστάσεις της ενδοϊσλαμικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Andy Ar που έγινε τέσσερις μέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, το 64.4% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι πίσω από τα γεγονότα βρίσκεται η κοινότητα Γκιουλέν. Η συντριπτική πλειοψηφία θεωρεί επίσης ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να προχωρήσουν στην έκδοση του γνωστού ιεροκήρυκα. Στη δημοσκόπηση της εταιρείας ORC που έγινε μεταξύ 22 και 24 Ιουλίου 2016, το 96% των συμμετεχόντων πιστεύει πως η πραξικοπηματική απόπειρα έγινε από την κοινότητα Γκιουλέν, ενώ το ίδιο ποσοστό στηρίζει την πολιτική εκκαθαρίσεων των ακολούθων του Γκιουλέν. Η συγκεκριμένη τάση σε σχέση με τον ύποπτο ρόλο της ισλαμικής κοινότητας Γκιουλέν, έστω και με διαφοροποιήσεις, αντικατοπτρίζεται εύκολα και στις θέσεις που προβάλλουν τα τέσσερα κοινοβουλευτικά κόμματα της χώρας. Τουλάχιστον για τη σημερινή συγκυρία, θα μπορούσε να λεχθεί ότι ένα από τα ελάχιστα στοιχεία που δημιουργούν συναίνεση στην Τουρκία είναι η συγκεκριμένη κοινότητα και ο διαχρονικός της ρόλος. Η κοινωνική πλειοψηφία που εκφράζεται στο θέμα αυτό, διαπερνά από όλες τις κρατικές δομές συμπεριλαμβανομένου του στρατού και διαχέεται με τρόπο που επηρεάζει πλέον τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης της Τουρκίας τόσο σε τοπικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ο βαθμός «κοινωνικής ομοφωνίας» για το ρόλο της κοινότητας Γκιουλέν δημιουργεί πραγματικά ερωτηματικά στο κατά πόσο η Τουρκία θα είναι σε θέση πλέον να οπισθοχωρήσει στις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ για το θέμα της έκδοσης του Φετουλλάχ Γκιουλέν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»»