ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΤΕΡΑ

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις του εποικισμού

Μια ενδοσκόπηση έξω από τα όρια των αριθμών

Η προσπάθεια δημογραφικής αλλοίωσης διαμέσου της πολιτικής εποικισμού, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του Κυπριακού προβλήματος. Όπως είναι φυσιολογικό, η προσπάθεια μιας συνολικής επίλυσης του Κυπριακού που θα αφορά και στην επίλυση του προβλήματος της δημογραφικής αλλοίωσης, επικεντρώνεται περισσότερο αν όχι αποκλειστικά στο ζήτημα των αριθμών. Ωστόσο μια σφαιρικότερη πρόσληψη του ζητήματος, θα πρέπει να συμπληρώνεται και με μια βαθύτερη ανασκόπηση της κοινωνικής αλλαγής, αλλά και των διαφοροποιήσεων που καταγράφονται εντός του πληθυσμού από την Τουρκία. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να εντοπιστούν όχι μόνο τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα που εμφανίστηκαν, αλλά και οι δυναμικές εκείνες που εξανάγκασαν μέρος αυτού του πληθυσμού να διεκδικεί επίσης μια οριστική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις του εποικισμού»

Το εθνικό κράτος του Ντενκτάς, το ψεύτικο κράτος της αντιπολίτευσης

20161025_114128 — Η τουρκοκυπριακή δεξιά εφημερίδα Halkın Sesi στις 16 Νοεμβρίου 1983 με πρωτοσέλιδο τίτλο «Περιμένουμε αναγνώριση». Για την τουρκοκυπριακή αντιπολίτευση όμως το ζητούμενο δεν ήταν ποτέ αυτό.

Για την ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ»

«Χάρη στο Θεό τώρα έχω το κράτος μου, έχω τη χώρα μου, έχω το λαό μου», αναφωνούσε ο Ραούφ Ντενκτάς στις 17 Νοεμβρίου 1983 ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Μια φράση ιστορικής σημασίας που συμπυκνώνει σχεδόν όλες τις δυναμικές της διχοτόμησης που απελευθέρωσε μερικά χρόνια πριν η στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Μια φράση που την ίδια στιγμή επιδίωξε να νομιμοποιήσει με «ιερό τρόπο» την ύπαρξη ενός χωριστού λαού στο νησί, ο οποίος «χρειαζόταν» το δικό του κράτος. Η μονομερής ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ» στις 15 Νοεμβρίου 1983, δεν αποτελεί μια απλοϊκή πράξη εμβάθυνσης της διχοτόμησης, σχεδιασμένης από την Άγκυρα και επιβεβλημένης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Αντίθετα, η συγκεκριμένη εξέλιξη πρέπει να αντιμετωπιστεί στο σύνολο των πολύπλοκων δυναμικών της περιόδου, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τόσο την πολιτική και τις επιδιώξεις της Τουρκίας στην Κύπρο, όσο και τους στόχους της τότε τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Είναι σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν που αξίζει τον κόπο να υπενθυμιστεί ότι η ανακήρυξη χωριστού κράτους στην Κύπρο έγινε μόλις τρία χρόνια μετά την επικράτηση του βιαιότερου στρατιωτικού πραξικοπήματος στην Τουρκία, δηλαδή εκείνο της 12^ης Σεπτεμβρίου 1980.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το εθνικό κράτος του Ντενκτάς, το ψεύτικο κράτος της αντιπολίτευσης»

Η σύντομη ιστορία των «συνταγματικών» αντιπαραθέσεων στην Τουρκία

tourkia-tria-diaforetika-syntagmata-tessera-praxikopimata-kai-61-kyverniseis

Η σημερινή αντιπαράθεση στην Τουρκία σχετικά με το νέο Σύνταγμα, την πιθανότητα αλλαγής του πολιτειακού της συστήματος και η διαλεκτική σχέση αυτής της αλλαγής με την ευρύτερη γεωγραφική περιφέρεια της χώρας, δεν αποτελούν νέες εξελίξεις. Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση υπάρχει ιστορικά και κορυφώνεται αναλόγως των κοινωνικο-οικονομικών και πολιτικών ανακατατάξεων στο εσωτερικό της Τουρκίας και στο διεθνές πλαίσιο που την επηρεάζει. Μερικά από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του ιστορικού πλαισίου είναι η σχετικά μακρά συνταγματική εμπειρία της Τουρκίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το κοινοβουλευτικό σύστημα, αλλά και το σύντομο χρονικό διάστημα υιοθέτησης του πολυκομματικού συστήματος από το 1945. Όμως είναι γεγονός ότι η οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από τα προβλήματα που αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει το τουρκικό πολιτικό σύστημα δεν μπορούν να περιορίζονται στο περιεχόμενο του Συντάγματος. Αντίθετα, η αντιπαράθεση για την αλλαγή του Συντάγματος και του πολιτειακού συστήματος συνδέεται με το επίπεδο κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης, πολιτικής εξέλιξης και αποσταθεροποιήσεων. Επίσης οι διεθνείς συγκυρίες και η εκάστοτε στρατηγική των τουρκικών ελίτ, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πιο πάνω αναζήτηση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η σύντομη ιστορία των «συνταγματικών» αντιπαραθέσεων στην Τουρκία»

«Είμαι περήφανος που είμαι Τουρκοκύπριος»

Το έμβλημα της νεοϊδρυθήσας Τ/Κ Πλατφόρμας Λύση και Ειρήνη

Η πλατφόρμα «Λύση και Ειρήνη» και οι διακυμάνσεις στη συλλογική ταυτότητα της κοινότητας

Ήδη από τα τέλη του 1964, σε συνθήκες ολοκληρωτικής πολιορκίας της Τουρκοκυπριακής κοινότητας στους θύλακες, ο Özger Yaşın περιέγραφε με το δικό του τρόπο σημαντικές (προϋπάρχουσες) αλλαγές στον προσδιορισμό της συλλογικής ταυτότητας των Τουρκοκυπρίων, οι οποίες εκφράζονταν έστω και με δυσκολία στο δημόσιο χώρο της εποχής: «Δεν αμαυρώσαμε την τουρκικότητα μας. Αποδείξαμε ότι ήμασταν άξια τέκνα των προγόνων μας. Όλοι οι Τουρκοκύπριοι από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο, οι Λευκωσιάτες, οι Λαρνακιώτες, οι Λεμεσιανοί, οι Παφίτες, οι Αμμοχωστιανοί, Τούρκοι από όλο το νησί χωρίς εξαίρεση, ακόμα και από τις πιο απομακρυσμένες περιοχές που υπήρχε μικρός τουρκικός πληθυσμός, υπερασπίστηκαν γενναία τον εαυτό τους απέναντι στις ορδές του εχθρού… Εμείς οι Κύπριοι στο παρελθόν ήμασταν περήφανοι για την τουρκικότητα μας και λέγαμε ‘τι ευτυχία σε αυτόν που λέει ότι είναι Τούρκος’. Όμως τώρα είμαστε περήφανοι τόσο επειδή είμαστε Τούρκοι, όσο και επειδή είμαστε Κύπριοι. Από τούδε και στο εξής θα κομπάζουμε λέγοντας ‘τι ευτυχία σε αυτόν που λέει ότι είναι Τουρκοκύπριος’». Το απόσπασμα αυτό, επαναδημοσιεύθηκε το 1986 ως μέρος της ποιητικής συλλογής του Γιασίν με τίτλο «Κύπρος, η δική μου πατρίδα». Η περιγραφή της έκφρασης της συλλογικής ταυτότητας ενός μεγάλου μέρους των Τουρκοκυπρίων από τον γνωστό ποιητή, είναι πάνω από όλα χαρακτηριστική των διακυμάνσεων και αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο η κοινότητα ήθελε να προσδιορίσει τις σχέσεις της με την Τουρκία, αλλά και με την Ελληνοκυπριακή κοινότητα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του ««Είμαι περήφανος που είμαι Τουρκοκύπριος»»

Η συνάντηση των συντηρητικών

akp-ve-mhp

Πως ο Έρντογαν επιδιώκει την ιδεολογική προσέγγιση του Ισλάμ με τον εθνικισμό

«Σε μια περίοδο που η Τουρκία δίνει αγώνα επιβίωσης, θα ήταν πολύ επικίνδυνο για το μέλλον μας ο Πρόεδρος να συνεχίσει να λειτουργεί αντίθετα με το νόμο. Ενώπιον μας έχουμε δύο εναλλακτικούς δρόμους. Ο πρώτος που για μας είναι ο πιο σωστός, είναι ο Πρόεδρος να περιοριστεί στα συνταγματικά του όρια. Εάν δε γίνει αυτό, τότε ο δεύτερος δρόμος είναι να θεσμοθετηθεί η παρούσα ντε φάκτο κατάσταση». Με αυτά τα λόγια στις 11 Οκτωβρίου 2016, ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, επανέφερε στην επικαιρότητα της Τουρκίας το ζήτημα της υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος. Πρόσθεσε μάλιστα την αναγκαιότητα, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να καταθέσει άμεσα στην Εθνοσυνέλευση προσχέδιο νέου συντάγματος και άφησε να νοηθεί ότι η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος του θα ψηφίσει «κατά συνείδηση». Έστω και έμμεσα λοιπόν, με τις συγκεκριμένες δηλώσεις, ο Μπαχτσελί άνοιξε το δρόμο ενίσχυσης των διεργασιών για την «τυπική» μετάβαση της χώρας σε ένα συγκεντρωτικό προεδρικό σύστημα. Οι δυναμικές που γεννήθηκαν από τις αναφορές του Μπαχτσελί συγκλίνουν σε διεργασίες που στο επόμενο χρονικό διάστημα θα αφορούν στην προσπάθεια συνταγματικής διευθέτησης αυτού που ουσιαστικά υπάρχει. Δηλαδή στην κατοχύρωση της άσκησης της εκτελεστικής εξουσίας από τον Πρόεδρο του κράτους, ο οποίος αυτή τη στιγμή είναι ο κεντρικός πυρήνας του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η συνάντηση των συντηρητικών»

Η Τουρκία και… «ξαφνικά» η Μοσούλη

i-tourkia-kai-xafnika-i-mosouli

Αντιπαραθέσεις και παζαρέματα σε ένα κατατεμαχισμένο Ιράκ

Τις τελευταίες μέρες του Σεπτέμβρη ιρακινά και άλλα αραβικά ΜΜΕ δημοσίευσαν την πληροφορία ότι ο ηγέτης του «Ισλαμικού Κράτους», Μπαγκνταντί «θεάθηκε να κυκλοφορεί με αυτοκινητοπομπή σε δρόμους της Μοσούλης». Σύμφωνα με αναλυτές, αυτή η κίνηση του επικεφαλής της τρομοκρατικής οργάνωσης εάν επιβεβαιωθεί, τότε σχετίζεται με δύο πολύ σημαντικές εξελίξεις. Η πρώτη είναι η γενικότερη αστάθεια που σημειώνεται στη Μοσούλη το τελευταίο χρονικό διάστημα σε συνδυασμό με την άνοδο των αντιστάσεων μέρους του τοπικού πληθυσμού ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος. Η παρουσία του Μπαγκνταντί ήθελε έτσι να δώσει το μήνυμα της συνέχισης της οργανωμένης ισλαμικής εξουσίας. Η δεύτερη εξέλιξη είναι η κορύφωση των σχεδιασμών του διεθνούς συνασπισμού για την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης με στόχο την απελευθέρωση της Μοσούλης από το Ισλαμικό Κράτος. Και σε αυτό το σημείο, ο ηγέτης των τζιχαντιστών ήθελε να στείλει το μήνυμα ότι «είναι παρόν».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Τουρκία και… «ξαφνικά» η Μοσούλη»

Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος

unnamed-42 — Καρικατούρα των Ντέρσο και Κέλιν με τους πρωταγωνιστές της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάνης. Στο κέντρο ο Ισμέτ Ινονού που υπόγραψε τη Συνθήκη εκ μέρους της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης

Τα «ταμπού» του ισλαμικού κινήματος και ο διπλός πολιτικός στόχος

Τα πρωτοσέλιδα του ισλαμικού και φιλοκυβερνητικού έντυπου Τύπου στην Τουρκία στις 30 Σεπτεμβρίου 2016, ήταν περισσότερο από αποκαλυπτικά της ικανότητας του Έρντογαν, αλλά και του δικτύου εξουσίας του ισλαμικού κινήματος της χώρας στο να καθορίζουν σε τέτοιο βαθμό την επικαιρότητα. Οι γνωστές αναφορές του προέδρου της χώρας που έγιναν την προηγούμενη μέρα στην 27^η συνάντηση των τοπικών αρχόντων (μουχτάρηδων) όχι μόνο κυριάρχησαν, αλλά έδωσαν και το στίγμα του πολιτικού πλαισίου που διεκδικεί να δημιουργήσει η κυρίαρχη εξουσία για το επόμενο χρονικό διάστημα στην Τουρκία. Η Γενί Σιαφάκ είχε πρωτοσέλιδο τίτλο «Αντεπίθεση Λωζάνης». Η Γενί Ακίτ «Μας πάσαραν τη Λωζάνη ως νίκη». Η Ντιριλις Ποστασί «Η Λωζάνη δεν ήταν μια νίκη, αλλά υποταγή στην κατοχή», ενώ η επίσης φιλοκυβερνητική Στάρ έγραφε «Μας απείλησαν με τη συνθήκη των Σεβρών και μας πάσαραν τη Λωζάνη». Βεβαίως η συγκεκριμένη αναφορά του Έρντογαν έχει πολλαπλή σημασία και δεν έγινε τυχαία. Αγγίζει πτυχές της εσωτερικής αντιπαράθεσης στη χώρα, αλλά και ζητήματα των κρίσιμων γεωπολιτικών ανακατατάξεων σε ολόκληρη την περιοχή. Στο ευρύτερο πλαίσιο της υπενθύμισης για την «ιστορική ενόχληση» του ισλαμικού κινήματος της Τουρκίας κατά την ομιλία Έρντογαν, βρέθηκαν θέματα όπως η επιμήκυνση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, η συνέχιση της ένοπλης αντιμετώπισης του ΡΚΚ, αλλά και η θέση που διεκδικεί για τη χώρα του στην περιφέρεια. Με λίγα λόγια, η επανάληψη της αντίληψης ότι η συνθήκη της Λωζάνης δε θα πρέπει να παρουσιάζεται ως νίκη της Τουρκίας, ήταν μια ακόμα προσπάθεια δημιουργίας νέων πεδίων αντιπαράθεσης με την κεμαλική-κοσμική ιστορία της Τουρκίας σε όλα τα επίπεδα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος»

Το «κέντρο» και το «περιθώριο»… στην Κύπρο του 1979

Αφώτιστες στιγμές κυπριακής ιστορίας 5

devis-peo-bulusmasi-1979 — Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Yeni Düzen στις 12 Ιουλίου 1979. Φιλοξενεί την είδηση της συνάντησης των συντεχνιών DEV-İŞ και ΠΕΟ με τίτλο «Ακόμα ένα θετικό βήμα στο δρόμο της ειρήνης».

Η εφημερίδα Yeni Düzen στις 12 Ιουλίου 1979 μεταφέρει την ειδηση για την ολοκλήρωση της διήμερης συνάντησης των συντεχνιών DEV-İŞ και ΠΕΟ, η οποία έγινε στο Λήδρα Πάλας στη Λευκωσία στις 10 και 11 Ιουλίου. Σύμφωνα με την είδηση η αντιπροσωπεία της DEV-İŞ έλαβε μέρος στη συνάντηση με επικεφαλής τον πρόεδρο της Χασαν Σαρίτζια και η ΠΕΟ με επικεφαλής τον Παύλο Δίγκλη. Ο Τουρκοκύπριος συνδικαλιστής στην εισαγωγική του ομιλία υπογράμμισε ότι η διήμερη συνάντηση είχε στόχο να εξετάσει το Κυπριακό πρόβλημα, καθώς και τα μεγάλα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα των εργαζομένων. Παράλληλα στην ατζέντα της συνάντησης τέθηκαν θέματα ενίσχυσης των σχέσεων των δύο συντεχνιών, αλλά και η ανταλλαγή εκτιμήσεων για διεθνή προβλήματα. Στην ομιλία του περαιτέρω ο Σαρίτζια τόνισε ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν κοινές δράσεις από τους Κύπριους για τα θέματα που τους αφορούν, ενώ ανέφερε συγκεκριμένα ότι «Εάν θέλουμε μια ολοκληρωτικά ανεξάρτητη Κύπρο, τότε πρέπει να επιταχύνουμε τον ανοιχτό μας αγώνα ενάντια στους σοβινιστικούς κύκλους».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το «κέντρο» και το «περιθώριο»… στην Κύπρο του 1979″

Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία

2016-09-29-muhtar-15

Οι μεταβολές των σχέσεων κράτους-εργοδοτών-εργαζομένων στο τουρκικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2016, ο οίκος αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε την Τουρκία στην κατηγορία του «ακατάλληλου για επενδύσεις». Ανάμεσα στους λόγους που επικαλέστηκε ο συγκεκριμένος οίκος αξιολόγησης για την υποβάθμιση είναι η μεγάλης κλίμακας εκκαθαρίσεις στο κράτος, οι οποίες μεταξύ άλλων «προκαλούν αμφιβολίες για την ικανότητα των θεσμών χάραξης πολιτικής να επιτύχουν περαιτέρω πρόοδο τόσο στο νομοθετικό τομέα, όσο και στην εφαρμογή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων». Η απόφαση αυτή ήρθε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή γεωπολιτικών διεργασιών στο επίκεντρο των οποίων βρίσκονται οι αποφάσεις και οι προσανατολισμοί της Άγκυρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τοποθέτηση της χώρας στην κατηγορία των «ακατάλληλων για επενδύσεις» έγινε σε ένα πλαίσιο σημαντικών διαπραγματεύσεων Τουρκίας-ΗΠΑ για τα επόμενα βήματα αναφορικά με τον πόλεμο στη Συρία και ενώ ο Πρόεδρος Έρντογαν βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Πέραν τούτων όμως, η πρόσφατη απόφαση του Moody’s λήφθηκε μετά την απόφαση του Standard & Poor’s που είχε ήδη υποβαθμίσει κατά δύο μονάδες την τουρκική οικονομία αμέσως μετά το πραξικόπημα και πριν την επικείμενη επίσης σημαντική αξιολόγηση του Fitch, η οποία αναμένεται στις αρχές του 2017. Συνεπώς η δημοσιοποίηση της αρνητικής έκθεσης του Moody’s δεν είναι καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις. Όπως καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις δεν ήταν και η αναβάθμιση της Τουρκίας από τον ίδιο οίκο αξιολόγησης το 2013, επίσης μετά από σημαντική συνάντηση του Έρντογαν με τον Ομπάμα. Τότε όμως στο γεωπολιτικό πλαίσιο απουσίαζαν σημαντικά στοιχεία που σήμερα είναι περισσότερο από καθοριστικά. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής εμπλοκής της Τουρκίας στο συριακό έδαφος, η κλιμάκωση της βίας στο Κουρδικό και φυσικά η πραξικοπηματική απόπειρα, είναι ίσως οι σημαντικότερες εξελίξεις που προκαλούν την ανησυχία των «αγορών».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία»

Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν

i-epinoisi-paradoseon-stin-tourkia-tou-erntogan

Ο μύθος της «εθνικής συμφωνίας» και τα κοινωνικά ρήγματα που προκαλεί

Ο ιστορικός Έρικ Χομπσμπαουμ διέκρινε ότι το κράτος, η κοινωνία και το έθνος, συνέκλιναν με πεδίο ανάδυσης των παραδόσεων, μέσω των θεσμών εκπαίδευσης, των δημόσιων τελετουργιών και της μαζικής παραγωγής δημόσιων μνημείων. Οι «επινοημένες παραδόσεις», έγραφε ο ίδιος, είναι εκείνες που είτε επινοήθηκαν πραγματικά και τελικά θεσπίστηκαν επίσημα, είτε άλλες που αναδύονται με λιγότερο εύκολα ανιχνεύσιμο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, οι «επινοημένες παραδόσεις» αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που συνήθως αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης. Όμως τι σχέση μπορεί να έχουν τα προαναφερθέντα με την Τουρκία σήμερα; Οι θεωρητικές εξεργασίες του Χομπσμπαουμ σε σχέση με την έννοια της «επινόησης των παραδόσεων», βρίσκουν ολοκληρωμένη έκφραση στην προσπάθεια του Έρντογαν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να γράψουν μια νέα ιστορία για τη χώρα. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα, όμως είναι γεγονός ότι η αποτυχία του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 έχει επιταχύνει καθοριστικά την υλοποίηση του στόχου. Μάλιστα η ίδια η νύχτα της 15^ης Ιουλίου με ότι αυτή πλέον συμβολίζει σε πολιτικό επίπεδο, είναι ίσως το καθοριστικότερο δομικό κομμάτι της «επινόησης παραδόσεων» στην εξέλιξη της νέας ιστοριογραφίας που διεκδικεί το ισλαμικό κίνημα της Τουρκίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν»