Τουρκοκύπριοι – Σελίδα 15

Νοσταλγία για ένα ηγέτη. Για τον Οζγκιέρ Οζγκιούρ

Ομιλία Εργκίν Ιλκτας στην εκδήλωση προς τιμή του Οζγκιέρ Οζγκιούρ

Ίδρυμα Ειρήνης και Δημοκρατίας

22 Νοεμβρίου 2013

Ο Εργκίν Ίλκτας είναι βετεράνος του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος και για πολλά χρόνια στενός συνεργάτης του Οζγκιέρ Οζγκιούρ. Πιο κάτω δημοσιεύεται ολόκληρη η ομιλία του στα ελληνικά, την οποία εκφώνησε σε εκδήλωση προς τιμή του Οζγκιούρ που έγινε στη κατεχόμενη Λευκωσία στις 22 Νοεμβρίου 2013.

Αγαπητοί Φίλοι, Αγαπητοί συμμετέχοντες,

Σας καλωσορίζω θερμά στην αποψινή εκδήλωση προς τιμή του Δάσκαλου μας Οζγκιέρ την οποία διοργανώνει το Ίδρυμα Ειρήνης και Δημοκρατίας.

Θα πρέπει να σημειώσω ότι είναι με ιδιαίτερη νοσταλγία που μνημονεύω και εγώ απόψε μαζί σας τον Δάσκαλο μας Οζγκιέρ, ο οποίος κατέχει μια εξέχουσα θέση γενικά στο κίνημα της Αριστεράς στην Κύπρο και ειδικά στο κίνημα της Τουρκοκυπριακής Αριστεράς. Δίκαια κατατάσσεται πλέον ανάμεσα στους «αξέχαστους» με το πειθαρχημένο του παράδειγμα, τους αγώνες και τη στάση αρχών. Με λίγα λόγια, νοσταλγούμε, αναζητούμε και τιμούμε εκείνο το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα που ήταν υπό την ηγεσία του Οζγκιέρ Οζγκιούρ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Νοσταλγία για ένα ηγέτη. Για τον Οζγκιέρ Οζγκιούρ»

Στη μνήμη του δάσκαλου Οζγκιέρ

Στις 22 Νοεμβρίου 2005, ο Οζγκιέρ Οζγκιούρ άφησε την τελευταία του πνοή. Η Κύπρος έχασε ένα από τα γνήσια παιδιά της, έστω και αν το ηγεμονικό πλαίσιο και στις δύο κοινότητες εμπόδισε την κατανόηση της απώλειας του ως τέτοιας. Ο Οζγκιέρ Οζγκιούρ παραμένει από τους ελάχιστους Κύπριους πολιτικούς ηγέτες που στις πιο δύσκολες συνθήκες της βίας και του διαχωρισμού, είχε τη διαύγεια, την τόλμη και την ιδεολογική συγκρότηση να αντικρίζει την «ολική Κύπρο», να αντιμετωπίζει το λαό της ως ένα. Δικαιωματικά ο Οζγκιούρ έμεινε γνωστός ως ο «Χότζιας» (Δάσκαλος). Ένας ορισμός που στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα κατακτιέται, δεν παραχωρείται. Μια λέξη που παραπέμπει σαφώς στο σεβασμό που κερδίζεται με τη βαθιά γνώση, την αφοσίωση και τους αγώνες.

Ο Οζγκιέρ Οζγκιούρ γεννήθηκε το 1940 στο χωριό Βρέτσια σε μια φτωχή οικογένεια. Όπως δείχνει η μετέπειτα πορεία, η κοινωνική του προέλευση καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τις ιδεολογικές του αναζητήσεις, αλλά και γενικότερα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν την οργανωμένη πολιτική δράση ως μια αέναη διαδικασία. Ο ίδιος ομολογούσε: «Προέρχομαι από μια εργατική οικογένεια. Όσο και αν ασχοληθείς, όσο και αν προσπαθήσεις, το καθήκον προς τους εργαζόμενους δεν τελειώνει ποτέ».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Στη μνήμη του δάσκαλου Οζγκιέρ»

The reconstruction of Turkey’s policy in Cyprus

Nikos Moudouros*

The first decades of the 21^st century are characterized by “tectonic” changes which are related to the partial shift of economical and to a larger extent political power from the West to the East. This phenomenon created the right conditions for the wider region of the East and Asia in order to play a larger role and participate in global politics and to achieve a better standing in the global arena. Additionally, the developments which became known as the “Arab spring” carry vital importance for the future of the entire arab-muslim world and severely affect the global and regional balance. This atmosphere of change is also equally affected by the readjustments provoked by the energy issue in such a strategically important area such as the Eastern Mediterranean.

Turkey is at the centre of this political change. After almost eleven years of governance it is now clear that the Turkish government demands a new international world order which will reflect the 21^st century new balances. Behind AKP’s will for a new reading of global balances, lays the belief that the West does no longer constitute the dominant political and economic center of the world. According to this thinking, 21^st century’s world is marked by the shift of trade, industrial production and consequently part of the capital from the West to the East. This change in its turn affected a deeper ideological understanding of “national geography”, defining a new framework for regional activation of Turkey.

Within this theoretical framework, therefore, we ought to look briefly into the reconstruction and reproduction of the policy that AKP follows in Cyprus and more specifically in the Turkish Cypriot community. The first and most easy identification focuses on the party’s targeting as it is recorded in the three pre-election and government programs for the years 2002, 2007 and 2011. From the position for “a solution of the two sovereign communities on the basis of the Belgian model”, in 2002, there is a clear shift towards emphasizing the need for “maintaining the balance in the Eastern Mediterranean and enhancing the TRNC” in 2007 and 2011. So what is the underlining orientation of AKP’s reconstruction policy in the northern part of Cyprus?

Cyprus and specifically the northern territories have been transformed to an “input field” of the Turkish-Islamic modernization. The ultimate goal is replacing the “old regime” of structures in the northern part of the island with a new order which will be represented by different political actors in another ideological framework. This strategic shift is going through a comprehensive reconstruction of the structures of the northern part of Cyprus in a way that it is not about a “simple change”. On the contrary it is about a comprehensive reconstruction that would touch all the hitherto prevailing “inner reality” of the Turkish Cypriot community. The practical reflection of building a new regime in the occupied areas of Cyprus, are the economic protocols that is the “new form of government”. Among the main objectives is to reduce funding deficits, the drastic reduction of public servants, the final withdrawal of the state from the production, and the encouragement of the private (Turkish) capital to invest.

This process is neither peaceful nor smooth. It is mainly characterized by rifts and conflicts. The effort to protect the character of the Turkish Cypriot community is better reflected by the organized teachers, the trade union movement and the progressive political parties. But it is a fact that the resistance to the Islamization gathers a wider support. Protests by the Turkish Cypriots are not an isolated incident that occurred in a particular coincidence. On the contrary it is an expression of opposition to today’s Turkey, which appears dynamically depending to its organizational and ideological formation.

The reactions of the progressive Turkish Cypriots on this issue are important since they prioritize the protection of their Cypriot identity, questioning the new framework of the Turkish hegemony. In this sense they refuse legalizing the existing relations of the community with Ankara and therefore they proclaim the limitation of Turkey’s role in the very own history of Cyprus.

* PhD Turkish and Middle Eastern Studies. Special Academic Staff at the Turkish and Middle Eastern Studies Department, University of Cyprus. Member of the Scientific Council of Prometheus Research Institute and writer of the book “Turkey’s transformation. From kemalist domination to ‘Islamic’ neoliberalism”, Aleksandria Publications, Athens 2012.

Επιστημονική Ημερίδα: Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας, σας προσκαλούν στην Επιστημονική Ημερίδα με θέμα «Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον».

Επιστημονική Ημερίδα

Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Λευκωσία, 23 Νοεμβρίου 2013

Πανεπιστήμιο Κύπρου

Πανεπιστημιούπολη–Κτήριο Συμβουλίου Συγκλήτου

Αίθουσα Β108

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Επιστημονική Ημερίδα: Τουρκία και Τουρκοκύπριοι σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον»

Değişen Bir Ortamda Türkiye ve Kıbrıslı Türkler. Bilimsel Panel

Bilimsel Panel

Değişen Bir Ortamda Türkiye ve Kıbrıslı Türkler

Lefkoşa, 23 Kasım 2013

Kıbrıs Üniversitesi

Kıbrıs Üniversitesi Türk ve Ortadoğu Çalışmaları Bölümü ile Promitheas Araştırma Enstitüsü “Değişen Bir Ortamda Türkiye ve Kıbrıslı Türkler” konulu panel düzenlemektedir. Panel 23 Kasım 2013 tarihinde Lefkoşa’daki Kıbrıs Üniversitesi’nde gerçekleştirilecektir.

Bu panelin amacı, belirleyici uluslararası ve bölgesel gelişmelerin yaşandığı bir dönemde etkilenen ve değişen Türkiye ve Kıbrıs Türk toplumu arasındaki ilişkilerin gidişatını analiz etmektir. 21. yüzyılın başının, Türkiye’nin Kıbrıs politikasında önemli bir dönüm noktasını teşkil ettiği görülmektedir. Bu gelişme uluslararası ortamdaki geniş dönüşümden, dünya ticaretindeki yeni düzenlemelerden, Orta Doğu’daki toplumsal değişimlerden ve Doğu Akdeniz’de hidrokarbon yataklarının bulunmasından etkilenmektedir. Aynı zamanda Türkiye’nin Kıbrıs sorununu ve özellikle Kıbrıslı Türk toplumunu anlama şeklini de etkilemektedir. 2000’li yıllarda başlayan ve Adalet ve Kalkınma Partisi’nin Türkiye’de iktidara yerleşmesiyle doruğa ulaşan süreç, aynı zamanda geleneksel “anavatan – yavru vatan” doktrininin de değiştiği bir dönemdir. Sayın İbrahim Akça tarafından Şubat 2011’de somut olarak kayda geçirildiği şekliyle; Türkiye’nin “Kuzey Kıbrıs’ın IMF’si” olarak nitelendirilmesi, belki de Ankara ile Kıbrıslı Türklerin ilişkilerindeki yeni unsurlardan en önemli birini teşkil etmektedir.

Bu yeni değişen ortamda, panel: a) geniş çevredeki değişimler ve bunların Kıbrıs’a yansımaları, b) Türkiye’deki içsel değişimler ve bunların bu ülkenin dış politikasına etkileri, c) Ankara’nın siyasi olduğu kadar ekonomik düzeyde de Kıbrıs Türk toplumunda izlediği yeni politikanın sonuçları, d) daha önceki tarihsel çerçeveyle mukayese edilerek Kıbrıs Türk toplumundaki içsel değişimler ve bu değişimlerin Kıbrıs Rum toplumu ile ilişkilerine etkileri gibi başlıca sorulara yanıtlar üretilmesini hedeflemektedir.

Panelin dili Yunanca ve Türkçe olacaktır.

PROGRAM

Açılış Konuşmaları

09:30 – 09:45 Christofidis Constantinos. Kıbrıs Üniversitesi Rektörü

09:45 – 10:00 Katsourides Yiannos. Prometheus Araştırma Enstitüsü

Birinci Oturum

Güneydoğu Akdeniz’de Değişim Çerçevesinde Kıbrıs

Başkan: Katsourides Yiannos

10:00 – 10:20: Trimikliniotis Nikos (Sosyoloji)

Hidrokarbon döneminde Kıbrıs Sorunu ve emperyal oyunlar: “Silahların alanın”’dan enerji oyuncusuna mı?

10:20 – 10:40: Panayiotou Antreas (Sosyoloji)

Kıbrıslılık bilinci ve sınıf bilinci: Tarihi “anlar”/Ortak Koşullar ve Sürecin gelişmesi

10:40 – 11:00: Soru-Cevap Bölümü

11:00 – 11:30: Ara

İkinci Oturum

“AKP’nin Türkiyesi” ve Kıbrıslı Türkler

Başkan: Psaltis Charis

11:30 – 11:50: Moudouros Nikos (Siyaset Bilimi)

«Kemalist» Ulusal Güvenlikten «İslami» Entegrasyona Kıbrıs

11:50 – 12:10: Bozkurt Umut (Siyaset Bilimi)

«Anavatan”dan, “Kuzey Kıbrıs’ın IMF’sine”: Değişen Türkiye- Kıbrıs Türk Toplumu İlişkilerine Yakından Bakmak

12:10 – 12:30:Mertkan Hamit (Siyaset Bilimi)

Kıbrıslı Türkler’in Ekonomik Akıla Karşı Sınavı

12:30 – 13:00: Soru-Cevap Bölümü

13:00 – 13:30: Ara

Üçüncü Oturum

Kıbrıslı Türk Toplumunda Sosyal Değişimler

Başkan: Moudouros Nikos

13:30 – 13:50: Michael N. Michalis (Tarih)

Kemalizmin Milli Eğitiminden Erdoğanizm’in Etnik-Dini Eğitimine

13:50 – 14:10: Sonan Sertaç (Siyaset Bilimi)

1974 Sonrası Dönemde Kıbrıslı Türk Toplumunda Patronaj ve Ayrılıkçılığın Ekonomi Politiği

14:10 – 14:30: Psaltis Charis (Sosyal Psikoloji)

Barikatların Açılmasından bu Yana On Yıl. Sosyo-psikolojik bir Yaklaşım

14:30 – 15:00 Soru-Cevap Bölümü

15:00 – 15:15 Kapanış

■ Panelde eşzamanlı Yunanca ve Türkçe çeviri sağlanacaktır.

Μια επιστολή…Μια ολόκληρη ιστορία!

Οι εξελίξεις στο Κυπριακό άρχισαν να καταγράφονται πλέον πιο ξεκάθαρα, έστω και σημειώνονται μεγάλες δυσκολίες αναφορικά με το «κοινό ανακοινωθέν» που θα αποτελέσει και την επίσημη έναρξη ενός νέο κύκλου συνομιλιών. Με την ευκαιρία αυτή, θα ήταν χρήσιμο να γίνει και η επανέναρξη μιας δημιουργικής ιδεολογικής αντιπαράθεσης γύρω από βασικά ζητήματα της λύσης του Κυπριακού. Το ζήτημα της εκτελεστικής εξουσίας, του τρόπου διαμοιρασμού της ανάμεσα στις δύο κυπριακές κοινότητες, αλλά πολύ περισσότερο ο τρόπος νομιμοποίησής της ως κυπριακής εξουσίας, αποτελούν βασικούς άξονες (αλλά όχι τους μοναδικούς) της γενικότερης φιλοσοφίας πάνω στην οποία η κάθε πολιτική δύναμη διεκδικεί την επίλυση του προβλήματος. Σε αυτό το πλαίσιο πολλά έχουν ειπωθεί για τη σύγκλιση που επιτεύχθηκε μεταξύ Δημήτρη Χριστόφια και Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και που αφορά στον τρόπο εκλογής της εκτελεστικής εξουσίας του κυπριακού ομοσπονδιακού κράτους. Μια πτυχή όμως που δεν έχει συζητηθεί αρκετά είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο που οδηγεί στην άρνηση της συγκεκριμένης σύγκλισης και το οποίο μπορεί να παρουσιάζει επίσης κοινά στοιχεία στην Ελληνοκυπριακή και στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Πιο κάτω δημοσιεύεται αυτούσια η επιστολή του Ντερβίς Έρογλου προς τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας, η οποία στάληκε το Νοέμβριο του 2009. Τη συγκεκριμένη περίοδο, ο σημερινός Τουρκοκύπριος ηγέτης ήταν «πρωθυπουργός». Ήταν η εποχή που και στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα σημειώνονταν αντιπαραθέσεις σχετικά με την πρόνοια για κοινή ψηφοφορία Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Η επιστολή μεταφράστηκε από την τουρκική γλώσσα και δημοσιεύεται αυτούσια με στόχο να αποτυπωθεί όσο το δυνατό καλύτερα το βαθύτερο ιδεολογικό περιεχόμενο των επιχειρημάτων Ντερβίς Έρογλου ενάντια στην προοπτική κοινής πολιτικής δράσης για την εκλογή της κυπριακής εκτελεστικής εξουσίας. Τα πολιτικά επιχειρήματα και το ιδεολογικό τους υπόβαθρο είναι διαφωτιστικά όχι μόνο για το ζήτημα μιας συγκεκριμένης πρόνοιας σχεδίου λύσης, αλλά είναι ευρύτερα διαφωτιστικά για τη φιλοσοφία με την οποία αντιμετωπίζονται κυρίαρχα θέματα της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας. Συνεπώς πέραν από το «εθνικό» περιεχόμενο, η συγκεκριμένη επιστολή παρουσιάζει ενδιαφέρον από πολλές απόψεις. Ίσως μάλιστα να αποκαλύπτει τις «αόρατες» ιδεολογικές συναινέσεις που υπάρχουν σε δυνάμεις και στις δύο κοινότητες. Δυνάμεις για τις οποίες η μέχρι τώρα ανάλυση περιοριζόταν στο επίπεδο των «αντιθέτων» χωρίς να γίνεται μια ουσιαστική επεξεργασία της ρητορικής τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μια επιστολή…Μια ολόκληρη ιστορία!»

Κεμαλισμός, Ισλαμ, Τουρκοκύπριοι: Δύσκολη σχέση

«Το φυσικό αποτέλεσμα της επιχείρησης ειρήνης της 20^ης Ιουλίου 1974 ήταν ότι σώσαμε τα δίκαια και την ανεξαρτησία μας και τα καταστήσαμε συγκεκριμένα στο κράτος μας. Το ύψιστο μας καθήκον είναι να προστατεύσουμε το κράτος μας… Το κράτος μας είναι το δώρο της αντίστασης μας»[1]. Με αυτά τα λόγια περιέγραψε κάποτε ο Ραούφ Ντενκτάς τη δημιουργία χωριστών δομών στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Η ίδρυση του ντενκτασικού «κράτους», μπορεί να θεωρηθεί ως μια πράξη συνέχειας των δυναμικών που απελευθέρωσαν τόσο οι διακοινοτικές ταραχές της δεκαετίας του 1960, όσο και η εισβολή του 1974. Ως τέτοιες που ήταν οι «νέες» δομές εξουσίας στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, επιδίωξαν ταυτόχρονα να μετατραπούν και σε μια «ιερή» νομιμοποίηση για το δόγμα ενός «χωριστού λαού που χρειάζεται το κράτος του».

Η κυπριακή έκδοση του ακραίου κεμαλισμού

Η «ιδρυτική στιγμή» των δομών του 1983, τέθηκε σε ένα εθνικιστικό πλαίσιο. Ένα πλαίσιο που επιδίωξε να ξαναδημιουργήσει ένα συγκεκριμένο παρελθόν για τους Τουρκοκύπριους. Αυτό το ιστορικό παρελθόν θα ήταν ο καθοδηγητής του μέλλοντος μέσα από την αναπαραγωγή μιας συγκεκριμένης τουρκοκυπριακής μνήμης και συνεπώς μιας πολύ συγκεκριμένης τουρκοκυπριακής ταυτότητας. Στρατιωτικά μνημεία και ημέρες μνήμης της ελληνοκυπριακής βαρβαρότητας, ήταν δραστηριότητες που οικοδομούσαν και ουσιαστικά επέβαλλαν επιλεκτικά το ιστορικό υπόβαθρο της ύπαρξης των Τουρκοκυπρίων στην Κύπρο. Το «κράτος» και η «κυριαρχία» των Τουρκοκυπρίων ήταν έννοιες οι οποίες υπό την ντεκτασική ηγεμονία έφεραν μαζί τους το «πνεύμα της ΤΜΤ». Επιδίωκαν να κατασκευάσουν μια συγκεκριμένη θεώρηση περί «κρατικής υπόστασης» της ταυτότητας της κοινότητας. Όμως τελικά η ντενκτασικές δομές δεν μετέτρεψαν την εθνο-κοινοτική ταυτότητα των Τουρκοκυπρίων σε κρατική. Αντίθετα την υπονόμευσαν, αφού πρώτα την υποβάθμισαν σε ένα τουρκικό-εθνικιστικό πλαίσιο. Έλεγε ο Ντενκτάς: «Δεν υπάρχει κανένα έθνος της Τ.Δ.Β.Κ. Είμαστε οι Τούρκοι της Τ.Δ.Β.Κ. Είμαστε περήφανοι για την τουρκικότητα μας. Η μητέρα πατρίδα είναι η δική μας μητέρα πατρίδα, είναι το έθνος μας. Είμαστε κομμάτι αυτού του έθνους που ίδρυσε κράτος στην Κύπρο»[2].

Υπό αυτή την έννοια, μετά το 1983, η Τουρκοκυπριακή κοινότητα ήταν αναγκασμένη να ζει σε δομές με συγκεκριμένο τουρκικό-ντεκτασικό ιδεολογικό περιεχόμενο. Αυτό το περιεχόμενο λειτουργούσε σε δύο σημαντικούς άξονες: Από τη μια προσπαθούσε να νομιμοποιήσει τους Τουρκοκύπριους ως ένα χωριστό λαό με ιδιαίτερες πολιτισμικές και εθνικές αξίες στα πλαίσια ενός ακραίου κεμαλισμού. Από την άλλη νομιμοποιούσε τον ίδιο τον Ντενκτάς ως τον μοναδικό φορέα και εκπρόσωπο αυτών των αξιών ακόμα και εντός Τουρκίας. Παράλληλα, το εθνικιστικό πλαίσιο των πολιτικών δομών οριοθετήθηκε με στόχο να περιθωριοποίησει όλες τις φυγόκεντρες δυναμικές εντός της κοινότητας. Οριοθετήθηκε με τρόπο που να εμποδίσει την ανάπτυξη των προοδευτικών τμημάτων της κοινότητας και να δημιουργήσει ένα ομοιογενές σύνολο, το οποίο θα καθοριζόταν από ένα κεμαλικού τύπου εκτουρκισμό του πληθυσμού και της οικονομίας. Επομένως αυτές οι δομές αποτέλεσαν τελικά και μια συγκεκριμένη μορφή κοινωνικής μηχανικής που στόχευε στην επικράτηση μιας «ιδιαίτερης και μοναδικής» τουρκοκυπριακής ταυτότητας, προσαρμοσμένης στα συγκεκριμένα εθνικιστικά-κεμαλικά πρότυπα της ελίτ.

Η κυπριακή έκδοση του ισλαμικού μετασχηματισμού

Σήμερα ενώπιον μας ξεδιπλώνεται μια άλλη εξίσου συντηρητική κοινωνική μηχανική που επίσης προκαλεί τις αντιδράσεις της κοινότητας. Ο θεμέλιος λίθος για την ανέγερση της Θεολογικής Σχολής Χαλά Σουλτάν, τέθηκε στις 20 Ιουλίου 2012. Η συγκεκριμένη μέρα δεν επιλέγηκε τυχαία. Εάν η ακραία εθνικιστική-ντενκτασική ερμηνεία της 20^ης Ιουλίου είχε στόχο να αναπαράγει μια συγκεκριμένη τουρκοκυπριακή ταυτότητα, η βούληση για ανέγερση της Θεολογικής Σχολής τη συγκεκριμένη μέρα, έρχεται σε συμβολικό επίπεδο για να ανατρέψει το παλιό ιδεολογικό πλαίσιο και στη θέση του να οικοδομήσει ένα νέο. Κατά την πρόσφατη εκδήλωση εγκαινίων της Θεολογικής Σχολής στις 27 Σεπτεμβρίου 2013, ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ΑΚΡ υπενθυμίζοντας το συμβολισμό του προηγούμενου έτους ανέφερε: «Αυτό το σύμπλεγμα κτιρίων εδώ είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη… Θα γίνει μια από τις σημαντικότερες σφραγίδες σε αυτό το νησί. Θα μετατραπεί σε μια από τις σημαντικότερες ενδείξεις της ύπαρξης των Τούρκων σε αυτό το νησί»[3]. Τα λόγια αυτά είναι χαρακτηριστικά της επιχείρησης «εθνικοποίησης της θρησκείας» και μετατροπής της σε δομικό στοιχείο της Τουρκοκυπριακής ταυτότητας. Συνεπώς πρόκειται για μια επιχείρηση ανατροπής του προηγούμενου ιδεολογικού πλαισίου, με επίκεντρο μια νέου τύπου κοινωνική μηχανική.

Η κατανόηση αυτής της προσπάθειας του ΑΚΡ, η οποία έχει συγκεκριμένη «πολεοδομική έκφραση», απαιτεί προηγουμένως την αποκωδικοποίηση των ιδεολογικών κινήτρων του κυβερνώντος κόμματος της Τουρκίας. Η επιλεκτική αντίληψη του ΑΚΡ για τη δημοκρατία και η εδραίωση του στην εξουσία, έθεσαν στο προσκήνιο την πεποίθησή του ότι αποτελεί φορέα μιας «ιστορικής αποστολής». Το ΑΚΡ αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, ως τον καθοδηγητή της πορείας του έθνους για τη δημιουργία μιας δύναμης παγκόσμιας εμβέλειας. Αυτή η μεγαλοσύνη της Τουρκίας, πρέπει να προκύπτει μέσα από την αναγέννηση του ισλαμικού της πολιτισμού. Πρέπει όμως την ίδια στιγμή να εκφράζεται χωροταξικά και οπτικά. Τα τεράστια έργα υποδομής, το σύγχρονο οδικό δίκτυο και τα γιγάντια εμπορικά κέντρα που θεοποιούν τον καταναλωτισμό, πρέπει να συνοδεύονται απαραίτητα από τα θρησκευτικά μνημεία, τα τζαμιά και τις θεολογικές σχολές.

Η «κυπριακή μετάφραση» του πιο πάνω έχει περίπου ως εξής: Το τζαμί του «πανεπιστημίου Εγγύς Ανατολής», θα είναι το μεγαλύτερο της Κύπρου. Θα φαίνεται ακόμα και από το νότιο μέρος του νησιού. Κατά τα πρότυπα της «σημαίας» στον Πενταδάκτυλο, θα πρέπει να υπενθυμίζει σε Ελληνοκύπριους, αλλά και σε Τουρκοκύπριους, το νέο ιδεολογικό πλαίσιο, όπου το σουννιτικό Ισλάμ μετατρέπεται σε στοιχείο αναπαραγωγής της ύπαρξης ενός χωριστού λαού στην Κύπρο. Το ΑΚΡ επιδιώκει να αποτυπώσει «χωροταξικά και οπτικά» την ιδεολογική του ηγεμονία. Θέλει να ελέγξει, μεταξύ άλλων, ακόμα και την αναμόρφωση του αστικού χώρου με τρόπο που να αναπαράγει τα δικά του ιδεολογικά πρότυπα. Το τεράστιο μέγεθος, η μεγαλοπρέπεια και το μεγάλο χρηματικό κόστος του τζαμιού, αποτελούν τελικά μια «χωροταξική πρόβα» μέσα από την οποία επιδιώκεται να γεννηθεί η «νέα» Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Είναι η οπτική όψη ενός νέου πολιτικού οράματος. Αυτό το πολιτικό όραμα ετοιμάζεται να φανερωθεί συνοδευόμενο από τα τζαμιά του, τους μιναρέδες του και τις θεολογικές του σχολές. Ετοιμάζεται να εξοστρακίσει το προηγούμενο στρατιωτικο-ντεκτασικό πολιτικό όραμα.

…και η κυπριακή έκδοση της αντίστασης

Όμως πέραν των πιο πάνω, οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν επιβεβαιώσει ακόμα μια σημαντική δυναμική που υπάρχει στην ίδια την Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Οι Τουρκοκύπριοι για μια ακόμη φορά αντέδρασαν έντονα σε αυτή την ιδιότυπη τακτική «εξισλαμισμού» που εισάγεται από την Τουρκία. Ανακοινώσεις συντεχνιών, οργανώσεων και κομμάτων του ευρύτερου προοδευτικού χώρου, υπογράμμισαν τα διαφορετικά στοιχεία της Τουρκοκυπριακής ταυτότητας μέσα στο γενικότερο κυπριακό τους πλαίσιο. Το σημαντικότερο όλων, ήταν η καταγραφή της βούλησης για αλλαγή των υφιστάμενων σχέσεων της κοινότητας με την Τουρκία, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης.

Σε αυτό το πλαίσιο οι βασικές επικρίσεις ενός μεγάλου μέρους της κοινότητας προσανατολίστηκαν περισσότερο προς την «κυβερνητική» συνεργασία του Ρεπουμλικανικού Τουρκικού Κόμματος και του Δημοκρατικού Κόμματος. Οι πρόσφατη εκλογική διαδικασία όπως ήταν αναμενόμενο καλλιέργησε προσδοκίες για μια πιο συνεπή στάση των ηγεσιών των δύο αυτών κομμάτων απέναντι στην κυβέρνηση Έρντογαν. Το νέο στοιχείο που αναδεικνύεται και το οποίο ενόψει της πρωτοβουλίας στο Κυπριακό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, είναι η ανολοκλήρωτη προσπάθεια των αντιπολιτευτικών ρευμάτων εντός της κοινότητας για ένα εναλλακτικό σχέδιο εκσυγχρονισμού που θα καταργεί το υφιστάμενο «εισαγόμενο» από την Άγκυρα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο η αδυναμία σχετίζεται, μεταξύ άλλων, από τη μείωση των προσδοκιών για επιτυχή κατάληξη των συνομιλιών. Επομένως η διατήρηση της ελπίδας για ομοσπονδιακή λύση του Κυπριακού, κατά πολύ συγκεκριμένο και απτό τρόπο στο τραπέζι των συνομιλιών, έχει να προσφέρει πολλά στη δημιουργία ενός κοινού πολιτικού οράματος Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων για το κυπριακό κράτος που θα πρέπει να διεκδικήσουν.

Νίκος Μούδουρος

Δημοσιεύθηκε στην εφ. Χαραυγή στις 13 Οκτωβρίου και στη CyprusNews.eu στις 15 Οκτωβρίου 2013.

[1] Παρατίθεται στο Σία Αναγνωστοπούλου, Τουρκικός Εκσυγχρονισμός, Αθήνα 2004, σ. 274.

[2] Niyazi Kızılyürek, Milliyetçilik Kıskacında Kıbrıs, İstanbul 2002, s. 295-296.

[3] “Hala Sultan İlahiyat Koleji”, Kıbrıs Postası, 27.9.2013.

Αυξάνονται οι πιέσεις της Άγκυρας για ιδιωτικοποιήσεις

Σύντομο σχόλιο για τις οικονομικές εξελίξεις στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα:

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, ιδιαίτερα μετά την εκλογική διαδικασία και τους πρώτους τριγμούς στο πολιτικό σύστημα, οι οποίοι προκλήθηκαν από τα εγκαίνια λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χαλά Σουλτάν, συνιστούν μια πολύ δύσκολη “εξέταση” για τη συνεργασία του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος με το Δημοκρατικό. Η επικέντρωση του ενδιαφέροντος αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο πως θα χειριστεί η “κυβέρνηση” το καυτό και δύσκολο ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων. Ήδη από την προεκλογική εκστρατεία του περασμένου καλοκαιριού και τα δύο κόμματα εδωσαν την υπόσχεση ότι το πακέτο οικονομικών μέτρων της Άγκυρας θα έπρεπε να αλλάξει ριζικά. Το κυριότερο σημείο του πακέτου που είναι την ίδια στιγμή και ψηλά στην οικονομική ιεράρχηση της Άγκυρας είναι η ολοκλήρωση των ιδιωτικοποιήσεων. Συνεπώς το συγκεκριμένο θέμα έχει στο παρόν στάδιο εγκλωβίσει τα δύο κόμματα, τα οποία από τη μία υποσχέθηκαν αλλαγή του μνημονίου και παρεμποδισμό των ιδιωτικοποιήσεων, αλλά από την άλλη βρίσκονται τώρα ενώπιον των πιεστικών παρεμβάσεων του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.

Την ίδια στιγμή τα δύο κόμματα αντιμετωπίζουν και τις εσωτερικές τους αντιφάσεις, με τις περισσότερες να σημειώνονται στο Ρεπουμπλικανικό. Ο “υπουργός” δημοσιονομικών, προερχόμενος από το Ρεπουμπλικανικό, έχει διαφοροποιηθεί συνολικά από τη θέση για αλλαγή του μνημονίου και δηλώνει ξεκάθαρα ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί ως έχει. Είναι ο μοναδικός “υπουργός” που στηρίζει ξακάθαρα τη σημερινή δομή των οικονομικών σχέσεων της κοινότητας με την Τουρκία.

Στο κεφάλαιο των ιδιωτικοποιήσεων, η βασική θέση της Άγκυρας ξεκινά από τη διεκδίκηση για άμεση πώληση της αρχής ηλεκτρισμού και στη συνέχεια των τηλεπικοινωνιών. Το “υπουργείο” συγκοινωνιών έχει προχωρήσει σε συναντήσεις με παράγοντες της Türk Telekom, όπου και τέθηκε ξεκάθαρα το θέμα της άμεσης ιδιωτικοποίησης των τηλεπικοινωνιών. Αναφορικά με την αρχή ηλεκτρισμού, εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα προβάλλεται η μη βιωσιμότητα των χρεών της, για τα οποία βεβαίως αποκρύπτεται το ότι προέρχονται από άλλους θεσμούς του “κράτους”.

Επομένως ενώπιον της “κυβέρνησης” αυτή τη στιγμή βρίσκεται ένα περιβάλλον το οποίο επικεντρώνεται στη “μη χρησιμότητα” και στη “ζημιογόνα” παρουσία κρατικών επιχειρήσεων όπως η αρχή ηλεκτρισμού και οι τηλεπικοινωνίες. Στο σκηνικό αυτό προστείθεται σταδιακά και ένα άλλο σημαντικό στοιχείο: Καθόλου τυχαία οι τίτλοι των τουρκικών ΜΜΕ προβάλλουν το τελευταίο διάστημα τη διακοπή ρεύματος που εμποδίζει την τέλεση της ισλαμικής προσευχής στα κατεχόμενα. Πρωτοσέλιδοι τίτλοι του τύπου “σίγησε ο εζάν στην Τ.Δ.Β.Κ” εισέρχονται από την Τουρκία στην καθημερινή πολιτική επικαιρότητα των Τουρκοκυπρίων, υπογραμμίζοντας μάλιστα το διαχρονικό προφίλ της κοινότητας, τουλάχιστον έτσι όπως ο Έρντογαν το αντιλαμβάνεται: Οι Τουρκοκύπριοι ποτέ δεν ήταν καλοί Μουσουλμάνοι!

Με λίγα λόγια, τίθεται το εξής κατευθυνόμενο και πολιτικό ερώτημα: ένας “κρατικός” οργανισμός ο οποίος δεν μπορεί να πληρώσει τα χρέη του (ανεξαρτήτως από που προέρχονται) και που επιπλέον πρωταγωνιστεί στο να σιγήσει η ιερή φωνή του εζάν από τα τζαμιά, γιατί πρέπει να θεωρείται χρήσιμος;

Ενώπιον τέτοιων μεθοδεύσεων, τα κόμματα που συνεγάζονται στην “κυβέρνηση” στο παρόν στάδιο φαίνονται αποδιοργανωμένα. Δεν έχει καταγραφεί μια οργανωμένη εναλλαχτική πολιτική πρόταση, ιδιαίτερα στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων που φαίνεται να αποτελεί “κριτήριο αξιολόγησης” και για την Άγκυρα. Αυτή η αποδιοργάνωση και η εσωστρέφεια, είναι στοιχεία που κυρίως οφείλονται στις εσωτερικές ιδεολογικές διαφοροποιήσεις του Ρεπουμπλικανικού. Είναι γεγονός ότι στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων θα κυριαρχήσει στην επικαιρότητα και η στάση που θα τηρήσουν τα συνεργαζόμενα κόμματα θα δείξει πολλά και σημαντικά για την πορεία αλλαγών που γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια οι σχέσεις Άγκυρας-Τουρκοκυπρίων.

7 Οκτωβρίου 2013

ΠΗΓΗ:turkishcypriotstoday.wordpress.com

Οχήματα καταστολής και ένα τουρκοκυπριακό «δίδαγμα»

Μια σημαντική εξέλιξη στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, η οποία ελάχιστα έχει συζητηθεί στην Ελληνοκυπριακή, είναι η επιτυχής ακύρωση της εισαγωγής των ΤΟΜΑ από την Τουρκία στα κατεχόμενα. Κάποια διευκρινιστικά στοιχεία: ΤΟΜΑ είναι τα αρχικά της ονομασίας των οχημάτων «παρέμβασης» σε κοινωνικά γεγονότα που διαθέτει η τουρκική αστυνομία. Πρόσφατα έγιναν ιδιαίτερα γνωστά για τις «επιδόσεις» τους στην βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων στην Τουρκία με αφορμή τα γεγονότα του Γκεζί. Η εταιρεία που κατασκευάζει και εμπορεύεται τα ΤΟΜΑ ανήκει στον πρώην βουλευτή του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), Ισμαήλ Κατμερτζί και τώρα εκτελεστικός διευθυντής της είναι ο γιος του Μεχμέτ. Ένα τέτοιο όχημα στοιχίζει περίπου 340 χιλιάδες δολάρια και η τεχνολογική του «καινοτομία» επικεντρώνεται στην «ικανότητα» του να χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες νερού και χημικών ενάντια στους διαδηλωτές. Αποτελεί το «καμάρι» των τουρκικών δυνάμεων καταστολής.

Εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα το ζήτημα της εισαγωγής τέτοιων οχημάτων στα κατεχόμενα, αποτελούσε ζήτημα σοβαρών αντιπαραθέσεων. Η δράση, αλλά και το ευρύτερο ιδεολογικό φορτίο των οχημάτων αυτών στα γεγονότα του Γκεζί, αποτέλεσαν ικανοποιητικό υλικό για τη δημιουργία μιας ευρύτατης κοινωνικής αντίδρασης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Άλλωστε είναι ακριβώς αυτά τα δύο στοιχεία που κάνουν τη σημασία που είχε η υπόθεση της έλευσης των ΤΟΜΑ στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα να είναι πολύπλοκη. Με λίγα λόγια η επιτυχία ενός μεγάλου τουρκοκυπριακού συνασπισμού αντίστασης στην εισαγωγή των ΤΟΜΑ, είναι μια εξέλιξη ιδιαίτερα χαρακτηριστική των ανακατατάξεων στις σχέσεις της κοινότητας με την Άγκυρα.

Ποιο είναι όμως το ιδεολογικό υπόστρωμα των οχημάτων καταστολής που στη συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει και τη σημασία της ακύρωσης εισαγωγής τους; Μια βαθύτερη ανάλυση της λειτουργίας των ΤΟΜΑ στα γεγονότα Γκεζί, αναδεικνύει την αθέατη και θεατή βία που ενεργοποιήθηκε για να υπερασπιστεί την κυρίαρχη αντίληψη στον ευρύτερο δημόσιο χώρο. Η βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων και ο πρωταγωνιστικός ρόλος των ΤΟΜΑ, έδειξαν τα όρια της κυβέρνησης ΑΚΡ απέναντι στην αμφισβήτηση της ηγεμονίας της από την εναλλακτική αντιπολίτευση στην Τουρκία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του πάρκου Γκεζί και της πλατείας Τάξιμ, οι διαδηλωτές διεκδίκησαν τη διατήρηση του ευρύτερου χώρου ως ενός πεδίου κοινωνικής ζωής και δραστηριότητας. Επομένως, έθεσαν εμπόδια στην εμπορευματοποίηση και στην υποταγή του στα ιδεολογικά νάματα του ΑΚΡ.

Η βία επιστρατεύθηκε για να ανατρέψει αυτή την «απειλή», αφού οι μαζικοποίηση των κινητοποιήσεων κτυπούσε την κεντρική φλέβα των ιδεολογικών και οικονομικών επιδιώξεων του πολιτικού Ισλάμ αναφορικά με τον μετασχηματισμό του αστικού χώρου. Η ίδια η αστυνομία και τα «σύγχρονα» της οχήματα μετατράπηκαν έτσι σε θεματοφύλακες του νέου καθεστώτος, σε εγγυητές της συνέχισης της προσπάθειας για να πάρει «πολεοδομική όψη» η νέα Τουρκία του ΑΚΡ. Ο Πρωθυπουργός Έρντογαν κατέγραψε με το δικό του τρόπο το ιδεολογικό υπόβαθρο της καταστολής: Στις 17 Ιουνίου 2013 δήλωσε «Η αστυνομία μας απέναντι από ένα συστηματικό κίνημα βίας επέδειξε δημοκρατική συμπεριφορά και πέρασε τις εξετάσεις της δημοκρατίας με άριστα… Η χρήση δακρυγόνων είναι το πιο φυσικό της δικαίωμα». Ενώ στις 24 Ιουνίου 2013 υποστήριξε ότι «Στα συλλαλητήρια ‘σεβασμού της εθνικής βούλησης’ το έθνος υπερασπίστηκε την αστυνομία του, έδειξε με ειλικρίνεια την εμπιστοσύνη και την αγάπη του προς την αστυνομία. Γιατί αυτή η αστυνομία είναι η αστυνομία του έθνους. Πίσω από αυτή την αστυνομία είναι το ίδιο το έθνος». Υπό αυτή την έννοια εάν κάποτε ο όρος «θεματοφύλακας» αφορούσε κατά αποκλειστικότητα τον τουρκικό στρατό στο ρεπουμπλικανικό-κοσμικό πλαίσιο εξουσίας, τώρα τα οχήματα καταστολής και το αστυνομικό σώμα, μετατράπηκαν σε νέους θεματοφύλακες μιας νέας Τουρκίας: της Τουρκίας του ΑΚΡ, η οποία σταδιακά κάνει την χωροταξική της εμφάνιση στη νέα πλατεία Τάξιμ.

Η κοινωνική και πολιτική αντίσταση των Τουρκοκυπρίων φανερώνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας διαφωνεί με την «εισαγωγή» και «επιβολή» αυτής της νέας Τουρκίας στην Κύπρο. Η αντίδραση των Τουρκοκυπρίων δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας αναθεωρεί το ρόλο της Τουρκίας σε ολόκληρη την κυπριακή ιστορία. Επομένως διεκδικεί την αλλαγή του ρόλου της Τουρκίας στην ίδια την ιστορική εξέλιξη της κοινότητας. Μάλιστα προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, η τουρκοκυπριακή «αντιπολίτευση» στα ΤΟΜΑ, κατέγραψε αιτήματα και διεκδικήσεις στο δημόσιο χώρο αντίθετα προς τη βούληση του «ηγεμόνα». Τέτοια γεγονότα είναι βεβαίως μικρά σε πολιτικό εκτόπισμα. Σίγουρα δεν επιλύουν τα μεγάλα προβλήματα ύπαρξης της κοινότητας στην Κύπρο, ούτε μπορούν να θεωρηθούν ανατρεπτικά των σχέσεων εξάρτησης που επιβάλλει η Τουρκία. Είναι όμως διαφωτιστικά μιας σημαντικής δυναμικής εντός της Τουρκοκυπριακής κοινότητας που ωριμάζει και διατυπώνει πολιτικά αιτήματα απέναντι στην Άγκυρα σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, το οποίο προκύπτει κυρίως από την αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των κατεχομένων από την Τουρκία.

Νίκος Μούδουρος

26.9.2013

Cyprus News

TOMA Kıbrıslılar İçin Bir Ders

Nikos Moudouros

26 EYLÜL 2013

TOMA’ların Kıbrıs Türk toplumu için gelmesi konusunda yaşanan gelişmeler son derece önemli ve karışık.

Kuşkusuz bu olayın öneminin karışık nedeni ile ilgili çok şeyler yazıldı, söylendi. O yüzden bu yazıda zaten kamuoyunun gündemine gelenleri tekrarlamak istemiyorum.

Ama TOMA konusunun sembolizmi içerisinden, gerek Kıbrıslı Türkler gerekse de Kıbrıslı Rumlar için aynı zamanda öğretici de olan olayın bir başka ideolojik hipotezinin mutlaka altının çizilmesi gerekiyor.

Kıbrıslı Türklerin TOMA’ların varlığına karşı toplumsal ve siyasi direnişlerinin etkililiği, toplumun varoluşu ile ilgili temel sorunları çözmeyebilir, ama Ankara ile ilişkilerinde, yeni bir dönüm noktası oluşturur.

Aslında bu konu, özellikle 2013 yazından beri, Türkiye’de TOMA’ların beraberinde taşıdıkları ideolojik yükten ortaya çıkıyor.

TOMA’ların GEZİ olaylarında kullanımının daha derin bir analizi yapılırsa, kamuoyundaki egemen görüşün savunulması için kullanılan, görünmeyen ve görünen şiddeti kanıtlamaktadır.

Hareketlerin kaba kuvvet kullanılarak bastırılması ve TOMA’ların rolü, AKP hükümetinin Türkiye’deki alternatif muhalefet tarafından egemenliğine karşı kuşku duyulması karşısındaki sınırları göstermiştir.

Bu anlamda, TOMAlar, bugün Türkiye’de inşa edilmekte olan “yeni” politika, ideoloji ve ekonomik yönetimin “yeni” emanetçilerine dönüşmüştür.

Aşamalı olarak yeni Taksim meydanının bayındırlığını yapan, yeni Türkiye’nin sözcülerinden birine dönüşmüşlerdir.

Sonuçta, Kıbrıslı Türklerin toplumsal ve siyasi direnişi gösteriyor ki, toplumun büyük bir bölümü bu yeni Türkiye’nin Kıbrıs’a “girmesine” ve “bazı şeyleri zorla kabul ettirmesine” karşıdır.

Kıbrıslı Türkler’in direnişi, toplumun büyük bir bölümünün, Türkiye’nin Kıbrıs tarihinin bütünündeki rolünü yeniden gözden geçirdiğini gösteriyor.

Yani, toplumun tarihi gelişiminde Türkiye’nin rolünün değişimini istiyor.

TOMA konusu gibi olaylar, küçük konular olabilir. Fakat Kıbrıs Türk toplumu içinde öneli bir dinamizm için aydınlatıcıdır ki, Kıbrıslı Rumların bunu küçümsememeleri gerekir.

Aksine, Kıbrıslı Rumlar, bu “küçük” olayları ortak bir Kıbrıs’ta Kıbrıslı Türklerle ilişkilerinin demokratik olarak yenilenmesi fırsatı olarak algılamalıdırlar.

GAZETE360