Στη λεκάνη της Μεσογείου, για άλλη μια φορά, οι εξελίξεις είναι ραγδαίες. Στη Συρία δοκιμάζεται η ισχύς των συνήθων πρωταγωνιστών, ενώ οι συσχετισμοί δυνάμεων μεταβάλλονται και νέοι δημιουργούνται. Για όλα αυτά, τη σημασία τους στην ευρύτερη περιοχή αλλά και στην Κύπρο, μιλά στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» ο λέκτορας στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου, Νίκος Μούδουρος.
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τουρκία, Συρία, Κύπρος: Η σταδιακή μετάβαση…»
Είναι γεγονός ότι ο πόλεμος στην Συρία έχει επικαλύψει με «θεαματικό τρόπο» την καθημερινότητα στην Τουρκία. Ωστόσο στο παρόν στάδιο δεν πέτυχε να ακυρώσει ένα από τα σημαντικότερα θέματα της αντιπαράθεσης που σχετίζεται με το μέλλον του Κόμματος Δικαιοσύνη και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Ηλεκτρονικά και συμβατικά ΜΜΕ έστρεψαν την προσοχή τους στο μέτωπο του πολέμου, όμως είναι γεγονός ότι το ερώτημα εάν «το Κόμμα Δικαιοσύνης βρίσκεται σε διαδικασία κατάρρευσης» συνεχίζει να επιβιώνει αναπαράγοντας μια βασική αντιπαράθεση μετά τις δημοτικές εκλογές του 2019. Ο βασικός λόγος εμφάνισης αυτής της αντιπαράθεσης είναι η πρόθεση πρώην στελεχών του κυβερνώντος κόμματος, όπως ο Αλί Μπαμπατζιάν και ο Αχμέτ Νταβούτογλου, να προχωρήσουν στην ίδρυση νέων κομμάτων. Η εξαγωγή συμπερασμάτων που επικεντρώνονται περισσότερο σε πιθανότητες κατάρρευσης του κόμματος του Έρντογαν πριν ακόμα την εμφάνιση και την λειτουργία των νέων σχηματισμών, είναι πρώιμη. Η παρακολούθηση των αλλαγών που καταγράφονται στο πολιτικό σύστημα πρωτίστως θα πρέπει να λάβει υπόψη την διαφαινόμενη εδώ και χρόνια κρίση του ισλαμικού κινήματος, την εξέλιξη των εσωτερικών διαφωνιών και διαφοροποιήσεων στο κυβερνών κόμμα, αλλά και την μετάβαση της Τουρκίας στο προεδρικό σύστημα. Γιατί με την υιοθέτηση και την όντως προβληματική λειτουργία του προεδρικού συστήματος στην χώρα, ήδη έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις μιας ευρύτερης πολιτικής αλλαγής με νέες κομματικές ισορροπίες. Με λίγα λόγια η Τουρκία του «ιδιαίτερου κοινοβουλευτικού συστήματος» δεν θα είναι η ίδια με την Τουρκία του επίσης «ιδιαίτερου» προεδρικού συστήματος.
Οι δημόσιες παρεμβάσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη αναφορικά με την τρίτη εισβολή της Τουρκίας στην Συρία είναι γνωστές. Δεν θα επαναληφθούν. Το κείμενο αφορά σε κάποιες από τις πτυχές που αυτές οι παρεμβάσεις αναδεικνύουν στο δημόσιο χώρο και ειδικότερα στον ιδεολογικό χώρο των μεταβαλλόμενων σχέσεων της Τουρκίας με την Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Χωρίς να μπορεί κάποιος να προβλέψει με ακρίβεια την συνέχεια της αντιπαράθεσης που κορυφώνεται μεταξύ μερών της κοινότητας και της Άγκυρας, εντούτοις είναι χρήσιμο να υπογραμμιστούν κάποιες πτυχές για την “στιγμή” που έγινε η παρέμβαση και για την γενική της σημασία, ανεξάρτητα από τους συγκεκριμένους στόχους – επιδιώξεις του προσώπου. Και αυτό θα πρέπει να γίνεται γιατί ακριβώς όποιοι και να ήταν οι προϋπολογισμοί του πρωταγωνιστή, οι παρεμβάσεις του προκάλεσαν μόνο μέσα σε μερικές ώρες την αναπαραγωγή παλαιότερων ιδεολογικών ρήξεων.
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η δημόσια παρέμβαση Μουσταφά Ακιντζί – Κάποιες πτυχές της σημασίας της»
«Κατάφερα να μπω για πρώτη φορά στην κλειστή πόλη των Βαρωσίων το 2000. Μέσα στην βαριά σιωπή κοίταζα τα σπίτια και φαντάστηκα τους αθώους ανθρώπους που τα εγκατέλειπαν πανικόβλητοι τρέχοντας εκείνες τις στιγμές του πολέμου… έγινα ράκος. Βλέποντας τώρα τις μεταδόσεις των συναδέλφων από το Βαρώσι, επαναφέρω στη μνήμη μου τους κατοίκους. Σε αυτούς τους δρόμους υπάρχουν άνθρωποι, τους ακούω… Ζητήστε συγγνώμη και επιστρέψτε την πόλη στους ιδιοκτήτες της. Αν θέλετε πραγματικά να σας ακούσει η διεθνής κοινότητα δώστε πίσω αυτό τον τόπο στους ιδιοκτήτες του. Ίσως έτσι λιγοστέψει ο πόνος». Αυτά μεταξύ άλλων έγραψε σε ανάρτηση της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η Αϊσιεμντέν Ακίν στις 29 Αυγούστου 2019, την μέρα της επίσκεψης Τουρκοκύπριων και Τούρκων δημοσιογράφων στην κλειστή πόλη των Βαρωσίων.
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα Βαρώσια, τα «φαντάσματα» και οι νέες λύσεις»
Η σημασία των νέων κοινωνικών εξελίξεων που φθείρουν την εξουσία του ΑΚΡ
Η ολοκλήρωση των δημοτικών εκλογών του 2019 στην Τουρκία σηματοδότησε και την λήξη της ηγεσίας του ισλαμικού κινήματος στην Κωνσταντινούπολη μετά από 25 συνεχόμενα χρόνια. Η εκλογική ήττα του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) στις 31 Μαρτίου 2019 με περίπου 13 χιλιάδες ψήφους διαφορά από τον Εκρέμ Ιμάμογλου, μετατράπηκε σε «συντριβή» 800 χιλιάδων ψήφων και περίπου 10%, μέσα σε περίοδο λιγότερη των τριών μηνών. Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο ήταν ότι έστω και σε περιορισμένο βαθμό, για πρώτη φορά ψηφοφόροι του κυβερνώντος ΑΚΡ έκαναν το μεγάλο βήμα της στήριξη υποψηφιότητας από την αντιπολίτευση. Μέσα στο προαναφερθέν πλέγμα, ξεχωρίζει η αμφισβήτηση του πολιτικού μύθου περί του «αήττητου Έρντογαν».
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μια κοινωνία που «δυσκολεύει» τον Έρντογαν»
Μέχρι και αυτή τη στιγμή η επανακαταμέτρηση των ψήφων για τον μητροπολιτικό δήμο Κωνσταντινούπολης συνεχίζεται… Ωστόσο μετά τη δημοσίευση των πρώτων μη επίσημων αποτελεσμάτων θα μπορούσαν να καταγραφούν μερικά στοιχεία για τις πολιτικές τάσεις στην Τουρκία, στη βάση αριθμητικών και κοινωνικοοικονομικών πτυχών της πρόσφατης εκλογικής αναμέτρησης.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι δημοτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 2019 στην Τουρκία αφορούσαν σε: 81 νομούς από τους οποίους οι 30 είναι μητροπολιτικοί δήμοι (il), 921 επαρχίες (ilçe), 397 πόλεις – κυρίως επαρχιακές (belde), 32.033 κοινότητες (mahalle), και 18.336 χωριά (köy).
Οι δημοτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 2019 σηματοδοτούν την όγδοη εκλογική αναμέτρηση στην Τουρκία μέσα σε διάστημα δέκα χρόνων. Από το 2010 μέχρι σήμερα οι ψηφοφόροι στη χώρα καλέστηκαν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα σε δημοτικές, βουλευτικές, προεδρικές εκλογές και δημοψηφίσματα έγκρισης ή απόρριψης αλλαγών στο σύνταγμα. Ωστόσο η διαφορετικότητα της εκλογικής διαδικασίας σε κάθε χωριστή περίπτωση της τελευταίας δεκαετίας υπερκαλύφθηκε από ένα κοινό ιδεολογικοπολιτικό άξονα: Αυτό της αναπαραγωγής της διακυβέρνησης του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Ανεξαρτήτως του θεσμικού πλαισίου, όλες οι εκλογικές διαδικασίες της περιόδου τέθηκαν σε ένα πλαίσιο στο οποίο η κοινωνία καλέστηκε να εγκρίνει (ή να απορρίψει) την συνέχιση, την επιβίωση και τη διεύρυνση της εξουσίας του Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν. Υπό αυτή την έννοια, οι δημοτικές εκλογές του 2019 δεν αποτέλεσαν διαφοροποίηση. Αντίθετα χαρακτηρίστηκαν από τις βασικές ιδεολογικές αντιπαραθέσεις της περιόδου, αλλά και από την κύρια σχεδόν υπαρξιακή αγωνία του Έρντογαν να συγκρατήσει τις φυγόκεντρες δυναμικές που εμφανίστηκαν εξαιτίας της βαθιάς οικονομικής αποσταθεροποίησης.
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Δημοτικές εκλογές στην Τουρκία: Οι αντοχές της πόλωσης»
Ένα από τα στοιχεία που επηρεάζουν την πολιτική της Τουρκίας στο Κυπριακό ήταν διαχρονικά η «επανεφεύρεση» της Ανατολικής Μεσογείου. Η ιδεολογική κατασκευή της Ανατολικής Μεσογείου είναι σημαντική γιατί μπορεί να αποκαλύψει τη διαδικασία δημιουργίας ζητημάτων ασφάλειας ή και την αξιοποίηση πραγματικών απειλών μέσα από τις οποίες ο γεωπολιτικός προσανατολισμός ενός κράτους αναδιαμορφώνεται. Υπό αυτή την έννοια η «κατασκευή» μιας περιοχής – στη συγκεκριμένη περίπτωση της Ανατολικής Μεσογείου – αποτελεί προσπάθεια της εξουσίας να αποκτήσει έλεγχο μέσα από τον οποίο θα «δημιουργήσει» πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά την περιοχή που επιθυμεί να επηρεάζει. Το ιδεολογικό υπόβαθρο και το πολιτικό πρόγραμμα μιας κυβέρνησης, καθώς και οι ευρύτερες τοπικές και διεθνείς συνθήκες έχουν το δικό τους ρόλο στο πώς μια εξουσία αντιλαμβάνεται μια περιοχή. Όλα τα πιο πάνω συγκροτούν ένα συγκεκριμένο γεωπολιτικό δόγμα μέσα από το οποίο τελικά προκύπτουν και νομιμοποιούνται οι πολιτικές εθνικής ασφάλειας.
Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Κυπριακή Δημοκρατία ως «στοιχείο εχθρικής περικύκλωσης» της Τουρκίας»
Γιατί οι δημοτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου θεωρούνται «πρόκληση» για τον Ερντογάν και το κόμμα του;
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των δημοτικών εκλογών της 31ης Μαρτίου είναι και το ότι ο ίδιος ο Έρντογαν τις έχει μετατρέψει συνειδητά σε ένα είδος πρόκλησης και σημείου καμπής για την διατήρηση της εξουσίας του. Από την προώθηση του συγκεκριμένου ιδεολογικού άξονα προκύπτουν ουσιαστικά δύο αλληλένδετες πτυχές που μπορούν ίσως να μας βοηθήσουν σε μια πληρέστερη κατανόηση των λόγων που οι δημοτικές εκλογές σήμερα παρουσιάζονται να έχουν τέτοια κρίσιμη σημασία για το μπλοκ εξουσίας.
Μια απλή ματιά στους βασικούς οικονομικούς δείκτες των κατεχομένων δείχνει ότι από το 1974 μέχρι σήμερα η χωριστή τουρκοκυπριακή οικονομία καταγράφει μια μορφή ανάπτυξης. Το ΑΕΠ των κατεχομένων το 1977 ήταν μόλις 210 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το 2017 ήταν περίπου 5,5 δις δολάρια. Το 1977 το κατά κεφαλή εισόδημα ήταν περίπου 1450 δολάρια, ενώ το 2017 υπολογίζεται περίπου σε πάνω από 14 χιλιάδες δολάρια. Οι εξαγωγές των Τουρκοκυπρίων των 1977 ήταν 24 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το 2017 ήταν 106 εκατομμύρια δολάρια. Οι εισαγωγές το 1977 ήταν 82 εκατομμύρια δολάρια και το 2017 έφτασαν τα 1,7 δις δολάρια. Όμως είναι επίσης γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη και η σχετική άνοδος του βιοτικού επιπέδου που καταγράφηκε την περίοδο μετά το 1974, συνοδεύεται από μια διαδικασία άρσης σχεδόν όλων των προοπτικών συλλογικής ανάπτυξης και πολιτικής αυτονόμησης της κοινότητας. Στο σημείο αυτό λοιπόν καταγράφεται και η περιπλοκότητα μιας σφαιρικής ανάλυσης της οικονομικής κατάστασης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα.
ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΤΕΡΑ 