Τουρκία – Σελίδα 11 – ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΤΕΡΑ

Το εθνικό κράτος του Ντενκτάς, το ψεύτικο κράτος της αντιπολίτευσης

20161025_114128 — Η τουρκοκυπριακή δεξιά εφημερίδα Halkın Sesi στις 16 Νοεμβρίου 1983 με πρωτοσέλιδο τίτλο «Περιμένουμε αναγνώριση». Για την τουρκοκυπριακή αντιπολίτευση όμως το ζητούμενο δεν ήταν ποτέ αυτό.

Για την ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ»

«Χάρη στο Θεό τώρα έχω το κράτος μου, έχω τη χώρα μου, έχω το λαό μου», αναφωνούσε ο Ραούφ Ντενκτάς στις 17 Νοεμβρίου 1983 ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Μια φράση ιστορικής σημασίας που συμπυκνώνει σχεδόν όλες τις δυναμικές της διχοτόμησης που απελευθέρωσε μερικά χρόνια πριν η στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Μια φράση που την ίδια στιγμή επιδίωξε να νομιμοποιήσει με «ιερό τρόπο» την ύπαρξη ενός χωριστού λαού στο νησί, ο οποίος «χρειαζόταν» το δικό του κράτος. Η μονομερής ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ» στις 15 Νοεμβρίου 1983, δεν αποτελεί μια απλοϊκή πράξη εμβάθυνσης της διχοτόμησης, σχεδιασμένης από την Άγκυρα και επιβεβλημένης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Αντίθετα, η συγκεκριμένη εξέλιξη πρέπει να αντιμετωπιστεί στο σύνολο των πολύπλοκων δυναμικών της περιόδου, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τόσο την πολιτική και τις επιδιώξεις της Τουρκίας στην Κύπρο, όσο και τους στόχους της τότε τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Είναι σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν που αξίζει τον κόπο να υπενθυμιστεί ότι η ανακήρυξη χωριστού κράτους στην Κύπρο έγινε μόλις τρία χρόνια μετά την επικράτηση του βιαιότερου στρατιωτικού πραξικοπήματος στην Τουρκία, δηλαδή εκείνο της 12^ης Σεπτεμβρίου 1980.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το εθνικό κράτος του Ντενκτάς, το ψεύτικο κράτος της αντιπολίτευσης»

Η σύντομη ιστορία των «συνταγματικών» αντιπαραθέσεων στην Τουρκία

tourkia-tria-diaforetika-syntagmata-tessera-praxikopimata-kai-61-kyverniseis

Η σημερινή αντιπαράθεση στην Τουρκία σχετικά με το νέο Σύνταγμα, την πιθανότητα αλλαγής του πολιτειακού της συστήματος και η διαλεκτική σχέση αυτής της αλλαγής με την ευρύτερη γεωγραφική περιφέρεια της χώρας, δεν αποτελούν νέες εξελίξεις. Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση υπάρχει ιστορικά και κορυφώνεται αναλόγως των κοινωνικο-οικονομικών και πολιτικών ανακατατάξεων στο εσωτερικό της Τουρκίας και στο διεθνές πλαίσιο που την επηρεάζει. Μερικά από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του ιστορικού πλαισίου είναι η σχετικά μακρά συνταγματική εμπειρία της Τουρκίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το κοινοβουλευτικό σύστημα, αλλά και το σύντομο χρονικό διάστημα υιοθέτησης του πολυκομματικού συστήματος από το 1945. Όμως είναι γεγονός ότι η οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από τα προβλήματα που αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει το τουρκικό πολιτικό σύστημα δεν μπορούν να περιορίζονται στο περιεχόμενο του Συντάγματος. Αντίθετα, η αντιπαράθεση για την αλλαγή του Συντάγματος και του πολιτειακού συστήματος συνδέεται με το επίπεδο κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης, πολιτικής εξέλιξης και αποσταθεροποιήσεων. Επίσης οι διεθνείς συγκυρίες και η εκάστοτε στρατηγική των τουρκικών ελίτ, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πιο πάνω αναζήτηση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η σύντομη ιστορία των «συνταγματικών» αντιπαραθέσεων στην Τουρκία»

Η συνάντηση των συντηρητικών

akp-ve-mhp

Πως ο Έρντογαν επιδιώκει την ιδεολογική προσέγγιση του Ισλάμ με τον εθνικισμό

«Σε μια περίοδο που η Τουρκία δίνει αγώνα επιβίωσης, θα ήταν πολύ επικίνδυνο για το μέλλον μας ο Πρόεδρος να συνεχίσει να λειτουργεί αντίθετα με το νόμο. Ενώπιον μας έχουμε δύο εναλλακτικούς δρόμους. Ο πρώτος που για μας είναι ο πιο σωστός, είναι ο Πρόεδρος να περιοριστεί στα συνταγματικά του όρια. Εάν δε γίνει αυτό, τότε ο δεύτερος δρόμος είναι να θεσμοθετηθεί η παρούσα ντε φάκτο κατάσταση». Με αυτά τα λόγια στις 11 Οκτωβρίου 2016, ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, επανέφερε στην επικαιρότητα της Τουρκίας το ζήτημα της υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος. Πρόσθεσε μάλιστα την αναγκαιότητα, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να καταθέσει άμεσα στην Εθνοσυνέλευση προσχέδιο νέου συντάγματος και άφησε να νοηθεί ότι η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος του θα ψηφίσει «κατά συνείδηση». Έστω και έμμεσα λοιπόν, με τις συγκεκριμένες δηλώσεις, ο Μπαχτσελί άνοιξε το δρόμο ενίσχυσης των διεργασιών για την «τυπική» μετάβαση της χώρας σε ένα συγκεντρωτικό προεδρικό σύστημα. Οι δυναμικές που γεννήθηκαν από τις αναφορές του Μπαχτσελί συγκλίνουν σε διεργασίες που στο επόμενο χρονικό διάστημα θα αφορούν στην προσπάθεια συνταγματικής διευθέτησης αυτού που ουσιαστικά υπάρχει. Δηλαδή στην κατοχύρωση της άσκησης της εκτελεστικής εξουσίας από τον Πρόεδρο του κράτους, ο οποίος αυτή τη στιγμή είναι ο κεντρικός πυρήνας του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η συνάντηση των συντηρητικών»

Η Τουρκία και… «ξαφνικά» η Μοσούλη

i-tourkia-kai-xafnika-i-mosouli

Αντιπαραθέσεις και παζαρέματα σε ένα κατατεμαχισμένο Ιράκ

Τις τελευταίες μέρες του Σεπτέμβρη ιρακινά και άλλα αραβικά ΜΜΕ δημοσίευσαν την πληροφορία ότι ο ηγέτης του «Ισλαμικού Κράτους», Μπαγκνταντί «θεάθηκε να κυκλοφορεί με αυτοκινητοπομπή σε δρόμους της Μοσούλης». Σύμφωνα με αναλυτές, αυτή η κίνηση του επικεφαλής της τρομοκρατικής οργάνωσης εάν επιβεβαιωθεί, τότε σχετίζεται με δύο πολύ σημαντικές εξελίξεις. Η πρώτη είναι η γενικότερη αστάθεια που σημειώνεται στη Μοσούλη το τελευταίο χρονικό διάστημα σε συνδυασμό με την άνοδο των αντιστάσεων μέρους του τοπικού πληθυσμού ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος. Η παρουσία του Μπαγκνταντί ήθελε έτσι να δώσει το μήνυμα της συνέχισης της οργανωμένης ισλαμικής εξουσίας. Η δεύτερη εξέλιξη είναι η κορύφωση των σχεδιασμών του διεθνούς συνασπισμού για την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης με στόχο την απελευθέρωση της Μοσούλης από το Ισλαμικό Κράτος. Και σε αυτό το σημείο, ο ηγέτης των τζιχαντιστών ήθελε να στείλει το μήνυμα ότι «είναι παρόν».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Τουρκία και… «ξαφνικά» η Μοσούλη»

Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος

unnamed-42 — Καρικατούρα των Ντέρσο και Κέλιν με τους πρωταγωνιστές της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάνης. Στο κέντρο ο Ισμέτ Ινονού που υπόγραψε τη Συνθήκη εκ μέρους της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης

Τα «ταμπού» του ισλαμικού κινήματος και ο διπλός πολιτικός στόχος

Τα πρωτοσέλιδα του ισλαμικού και φιλοκυβερνητικού έντυπου Τύπου στην Τουρκία στις 30 Σεπτεμβρίου 2016, ήταν περισσότερο από αποκαλυπτικά της ικανότητας του Έρντογαν, αλλά και του δικτύου εξουσίας του ισλαμικού κινήματος της χώρας στο να καθορίζουν σε τέτοιο βαθμό την επικαιρότητα. Οι γνωστές αναφορές του προέδρου της χώρας που έγιναν την προηγούμενη μέρα στην 27^η συνάντηση των τοπικών αρχόντων (μουχτάρηδων) όχι μόνο κυριάρχησαν, αλλά έδωσαν και το στίγμα του πολιτικού πλαισίου που διεκδικεί να δημιουργήσει η κυρίαρχη εξουσία για το επόμενο χρονικό διάστημα στην Τουρκία. Η Γενί Σιαφάκ είχε πρωτοσέλιδο τίτλο «Αντεπίθεση Λωζάνης». Η Γενί Ακίτ «Μας πάσαραν τη Λωζάνη ως νίκη». Η Ντιριλις Ποστασί «Η Λωζάνη δεν ήταν μια νίκη, αλλά υποταγή στην κατοχή», ενώ η επίσης φιλοκυβερνητική Στάρ έγραφε «Μας απείλησαν με τη συνθήκη των Σεβρών και μας πάσαραν τη Λωζάνη». Βεβαίως η συγκεκριμένη αναφορά του Έρντογαν έχει πολλαπλή σημασία και δεν έγινε τυχαία. Αγγίζει πτυχές της εσωτερικής αντιπαράθεσης στη χώρα, αλλά και ζητήματα των κρίσιμων γεωπολιτικών ανακατατάξεων σε ολόκληρη την περιοχή. Στο ευρύτερο πλαίσιο της υπενθύμισης για την «ιστορική ενόχληση» του ισλαμικού κινήματος της Τουρκίας κατά την ομιλία Έρντογαν, βρέθηκαν θέματα όπως η επιμήκυνση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, η συνέχιση της ένοπλης αντιμετώπισης του ΡΚΚ, αλλά και η θέση που διεκδικεί για τη χώρα του στην περιφέρεια. Με λίγα λόγια, η επανάληψη της αντίληψης ότι η συνθήκη της Λωζάνης δε θα πρέπει να παρουσιάζεται ως νίκη της Τουρκίας, ήταν μια ακόμα προσπάθεια δημιουργίας νέων πεδίων αντιπαράθεσης με την κεμαλική-κοσμική ιστορία της Τουρκίας σε όλα τα επίπεδα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η Λωζάνη: Μια αντιπαράθεση με ιστορικό βάθος»

Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία

2016-09-29-muhtar-15

Οι μεταβολές των σχέσεων κράτους-εργοδοτών-εργαζομένων στο τουρκικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2016, ο οίκος αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε την Τουρκία στην κατηγορία του «ακατάλληλου για επενδύσεις». Ανάμεσα στους λόγους που επικαλέστηκε ο συγκεκριμένος οίκος αξιολόγησης για την υποβάθμιση είναι η μεγάλης κλίμακας εκκαθαρίσεις στο κράτος, οι οποίες μεταξύ άλλων «προκαλούν αμφιβολίες για την ικανότητα των θεσμών χάραξης πολιτικής να επιτύχουν περαιτέρω πρόοδο τόσο στο νομοθετικό τομέα, όσο και στην εφαρμογή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων». Η απόφαση αυτή ήρθε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή γεωπολιτικών διεργασιών στο επίκεντρο των οποίων βρίσκονται οι αποφάσεις και οι προσανατολισμοί της Άγκυρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τοποθέτηση της χώρας στην κατηγορία των «ακατάλληλων για επενδύσεις» έγινε σε ένα πλαίσιο σημαντικών διαπραγματεύσεων Τουρκίας-ΗΠΑ για τα επόμενα βήματα αναφορικά με τον πόλεμο στη Συρία και ενώ ο Πρόεδρος Έρντογαν βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Πέραν τούτων όμως, η πρόσφατη απόφαση του Moody’s λήφθηκε μετά την απόφαση του Standard & Poor’s που είχε ήδη υποβαθμίσει κατά δύο μονάδες την τουρκική οικονομία αμέσως μετά το πραξικόπημα και πριν την επικείμενη επίσης σημαντική αξιολόγηση του Fitch, η οποία αναμένεται στις αρχές του 2017. Συνεπώς η δημοσιοποίηση της αρνητικής έκθεσης του Moody’s δεν είναι καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις. Όπως καθόλου άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις δεν ήταν και η αναβάθμιση της Τουρκίας από τον ίδιο οίκο αξιολόγησης το 2013, επίσης μετά από σημαντική συνάντηση του Έρντογαν με τον Ομπάμα. Τότε όμως στο γεωπολιτικό πλαίσιο απουσίαζαν σημαντικά στοιχεία που σήμερα είναι περισσότερο από καθοριστικά. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής εμπλοκής της Τουρκίας στο συριακό έδαφος, η κλιμάκωση της βίας στο Κουρδικό και φυσικά η πραξικοπηματική απόπειρα, είναι ίσως οι σημαντικότερες εξελίξεις που προκαλούν την ανησυχία των «αγορών».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πραξικόπημα και οικονομία στην Τουρκία»

Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν

i-epinoisi-paradoseon-stin-tourkia-tou-erntogan

Ο μύθος της «εθνικής συμφωνίας» και τα κοινωνικά ρήγματα που προκαλεί

Ο ιστορικός Έρικ Χομπσμπαουμ διέκρινε ότι το κράτος, η κοινωνία και το έθνος, συνέκλιναν με πεδίο ανάδυσης των παραδόσεων, μέσω των θεσμών εκπαίδευσης, των δημόσιων τελετουργιών και της μαζικής παραγωγής δημόσιων μνημείων. Οι «επινοημένες παραδόσεις», έγραφε ο ίδιος, είναι εκείνες που είτε επινοήθηκαν πραγματικά και τελικά θεσπίστηκαν επίσημα, είτε άλλες που αναδύονται με λιγότερο εύκολα ανιχνεύσιμο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, οι «επινοημένες παραδόσεις» αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που συνήθως αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης. Όμως τι σχέση μπορεί να έχουν τα προαναφερθέντα με την Τουρκία σήμερα; Οι θεωρητικές εξεργασίες του Χομπσμπαουμ σε σχέση με την έννοια της «επινόησης των παραδόσεων», βρίσκουν ολοκληρωμένη έκφραση στην προσπάθεια του Έρντογαν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να γράψουν μια νέα ιστορία για τη χώρα. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα, όμως είναι γεγονός ότι η αποτυχία του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 έχει επιταχύνει καθοριστικά την υλοποίηση του στόχου. Μάλιστα η ίδια η νύχτα της 15^ης Ιουλίου με ότι αυτή πλέον συμβολίζει σε πολιτικό επίπεδο, είναι ίσως το καθοριστικότερο δομικό κομμάτι της «επινόησης παραδόσεων» στην εξέλιξη της νέας ιστοριογραφίας που διεκδικεί το ισλαμικό κίνημα της Τουρκίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν»

Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν

karargah_erdogan_necdet_ozel_873

Πως τα κυβερνητικά διατάγματα αλλάζουν το «θεματοφύλακα του κεμαλισμού»

«Σύμφωνα με το Σύνταγμα εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος, αλλά το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων είναι υπό τον Πρωθυπουργό. Το ίδιο και η Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (ΜΙΤ). Εγώ έχω μόνο εβδομαδιαίες συναντήσεις μαζί τους». Οι αναφορές αυτές ανήκουν στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Έρντογαν. Έγιναν στις 5 Μαΐου 2016 σε συνάντηση που είχε στο προεδρικό μέγαρο με μια ομάδα βουλευτών του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Περισσότερο από ένα μήνα πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, ο Έρντογαν προσπαθούσε με αυτά τα λόγια να εξηγήσει τη σημασία για κορύφωση των διεργασιών υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος. Κατά τον ίδιο, ήταν μεγάλη η ανάγκη μεταφοράς της ηγεσίας του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών στον πολιτικό έλεγχο του Προέδρου του κράτους εάν επρόκειτο η χώρα να κάνει ακόμα ένα βήμα αλλαγής του πολιτειακού συστήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν»

Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος

Η προβληματική αντίδραση της Δύσης και μια διαφορετική ιδεολογική σύγκλιση εντός Τουρκίας

«Πέρασε ένας μήνας από την απόπειρα πραξικοπήματος και ακόμα δε μας επισκέφθηκε κανένας αρχηγός δυτικού κράτους… Και επίσης προσέξαμε ότι αυτοί που τηλεφωνούν ενδιαφέρονται περισσότερο για την κατάσταση των πραξικοπηματιών. Δε ρωτούν για αυτούς που έχασαν τη ζωή τους ενάντια στο πραξικόπημα…». Αυτά μεταξύ άλλων σημείωνε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν, στις 16 Αυγούστου 2016 σε συνάντηση που είχε με την Ένωση Δικηγορικών Συλλόγων Τουρκίας. Η κριτική που άσκησε στη Δύση – όντως σε χαμηλότερους τόνους από ότι συνηθίζει το τελευταίο χρονικό διάστημα – ξεφεύγει από τα όρια ενός απλού παραπόνου. Είναι μια σημαντική καταγραφή της διεθνούς πτυχής των όσων ακολούθησαν την τραγική νύχτα της 15^ης Ιουλίου, αλλά και των «στιγμάτων» που αυτή η πτυχή αφήνει πίσω της επηρεάζοντας σαφώς τους προσανατολισμούς της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Με λίγα λόγια, αποτελεί μια επανάληψη της καταγγελίας για τη στάση που τήρησαν έναντι του πραξικοπήματος οι ισχυρότεροι δυτικοί παράγοντες με επικεφαλής τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος»

Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»

Ιδεολογικές και γεωπολιτικές διαστάσεις της ενδοϊσλαμικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Andy Ar που έγινε τέσσερις μέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, το 64.4% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι πίσω από τα γεγονότα βρίσκεται η κοινότητα Γκιουλέν. Η συντριπτική πλειοψηφία θεωρεί επίσης ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να προχωρήσουν στην έκδοση του γνωστού ιεροκήρυκα. Στη δημοσκόπηση της εταιρείας ORC που έγινε μεταξύ 22 και 24 Ιουλίου 2016, το 96% των συμμετεχόντων πιστεύει πως η πραξικοπηματική απόπειρα έγινε από την κοινότητα Γκιουλέν, ενώ το ίδιο ποσοστό στηρίζει την πολιτική εκκαθαρίσεων των ακολούθων του Γκιουλέν. Η συγκεκριμένη τάση σε σχέση με τον ύποπτο ρόλο της ισλαμικής κοινότητας Γκιουλέν, έστω και με διαφοροποιήσεις, αντικατοπτρίζεται εύκολα και στις θέσεις που προβάλλουν τα τέσσερα κοινοβουλευτικά κόμματα της χώρας. Τουλάχιστον για τη σημερινή συγκυρία, θα μπορούσε να λεχθεί ότι ένα από τα ελάχιστα στοιχεία που δημιουργούν συναίνεση στην Τουρκία είναι η συγκεκριμένη κοινότητα και ο διαχρονικός της ρόλος. Η κοινωνική πλειοψηφία που εκφράζεται στο θέμα αυτό, διαπερνά από όλες τις κρατικές δομές συμπεριλαμβανομένου του στρατού και διαχέεται με τρόπο που επηρεάζει πλέον τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης της Τουρκίας τόσο σε τοπικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ο βαθμός «κοινωνικής ομοφωνίας» για το ρόλο της κοινότητας Γκιουλέν δημιουργεί πραγματικά ερωτηματικά στο κατά πόσο η Τουρκία θα είναι σε θέση πλέον να οπισθοχωρήσει στις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ για το θέμα της έκδοσης του Φετουλλάχ Γκιουλέν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»»