Πολιτικό Ισλάμ – Σελίδα 6

Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν

i-epinoisi-paradoseon-stin-tourkia-tou-erntogan

Ο μύθος της «εθνικής συμφωνίας» και τα κοινωνικά ρήγματα που προκαλεί

Ο ιστορικός Έρικ Χομπσμπαουμ διέκρινε ότι το κράτος, η κοινωνία και το έθνος, συνέκλιναν με πεδίο ανάδυσης των παραδόσεων, μέσω των θεσμών εκπαίδευσης, των δημόσιων τελετουργιών και της μαζικής παραγωγής δημόσιων μνημείων. Οι «επινοημένες παραδόσεις», έγραφε ο ίδιος, είναι εκείνες που είτε επινοήθηκαν πραγματικά και τελικά θεσπίστηκαν επίσημα, είτε άλλες που αναδύονται με λιγότερο εύκολα ανιχνεύσιμο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, οι «επινοημένες παραδόσεις» αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που συνήθως αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης. Όμως τι σχέση μπορεί να έχουν τα προαναφερθέντα με την Τουρκία σήμερα; Οι θεωρητικές εξεργασίες του Χομπσμπαουμ σε σχέση με την έννοια της «επινόησης των παραδόσεων», βρίσκουν ολοκληρωμένη έκφραση στην προσπάθεια του Έρντογαν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να γράψουν μια νέα ιστορία για τη χώρα. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα, όμως είναι γεγονός ότι η αποτυχία του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 έχει επιταχύνει καθοριστικά την υλοποίηση του στόχου. Μάλιστα η ίδια η νύχτα της 15^ης Ιουλίου με ότι αυτή πλέον συμβολίζει σε πολιτικό επίπεδο, είναι ίσως το καθοριστικότερο δομικό κομμάτι της «επινόησης παραδόσεων» στην εξέλιξη της νέας ιστοριογραφίας που διεκδικεί το ισλαμικό κίνημα της Τουρκίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν»

Ξανά το Κουρδικό…

2014

Η επιλογή ποινικοποίησης του κουρδικού κινήματος εντός Τουρκίας και οι πιθανές συνέπειες

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2016 η κυβέρνηση της Τουρκίας ανακοίνωσε το κυβερνητικό διάταγμα υπ’ αριθμόν 673 του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, με το οποίο αποφασίστηκε ο διορισμός κρατικών επιτρόπων σε δήμους «που εμπλέκονται στη στήριξη της τρομοκρατίας». Στη βάση του συγκεκριμένου διατάγματος, μετά από απόφαση του κυβερνήτη μιας περιοχής, το κράτος θα αφαιρεί τις εξουσίες εκλεγμένων δημοτικών αξιωματούχων, θα διορίζει κρατικό επίτροπο ως επικεφαλής των δημοτικών αρχών και θα δημεύει περιουσιακά στοιχεία τα οποία υποτίθεται ότι λειτουργούσαν προς την ενίσχυση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Η απόφαση είναι ξεκάθαρη. Οι δήμοι που κατηγορούνται για ενίσχυση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων είναι εκείνοι στους οποίους ηγούνται οι Κούρδοι. Επομένως το κυβερνητικό διάταγμα διαθέτει ένα συγκεκριμένο υπόβαθρο που δεν είναι άλλο από την επιδίωξη σταδιακής ποινικοποίησης και πολιτικής περιθωριοποίησης σχεδόν όλων των νόμιμων εκφράσεων του κουρδικού κινήματος που κινείται στην «περιφέρεια» του ΡΚΚ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ξανά το Κουρδικό…»

Το Ισλάμ, το ΑΚΡ και οι Τουρκοκύπριοι

Screen Shot 2016-09-04 at 14.29.04 — Το πρωτοσέλιδο της Yeni Düzen στις 25 Αυγούστου 2016, με το οποίο η εφημεριδα αποκάλυψε την πραγματοποίηση μαθημάτων Κορανίου σε ανήλικα παιδιά στη Λευκωσία

Ακόμα μια ανταγωνιστική σχέση

Στις 25 Αυγούστου 2016, η τουρκοκυπριακή εφημερίδα Γιενί Ντουζέν αποκάλυψε ότι στο τζαμί Χαϊντάρπασια στη Λευκωσία παραδίδονταν μαθήματα Κορανίου σε ανήλικα κορίτσια. Ο «υπουργός παιδείας» Οζντεμίρ Μπέροβα τις αμέσως επόμενες μέρες παραδέχτηκε ότι αυτά τα μαθήματα δε γίνονται με άδεια από το αρμόδιο «υπουργείο». Η ιστορία όμως είχε και συνέχεια. Η ίδια εφημερίδα σε μια σειρά αποκαλύψεων της, ακόμα και με φωτογραφίες, τις επόμενες μέρες κατάγγειλε ότι τα μαθήματα Κορανίου ήταν ενταγμένα σε συγκεκριμένο πρόγραμμα της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων και γίνονταν από ειδικό προσωπικό, το οποίο διορίστηκε από την πρεσβεία της Τουρκίας και από τη συγκεκριμένη διεύθυνση. Μάλιστα ο ίδιος ο επικεφαλής της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων, Ταλίπ Αταλαϊ, ομολόγησε ότι στη συγκεκριμένη εκπαίδευση των κοριτσιών δεν παρέχονται μόνο γνώσεις αναφορικά με το Κοράνι, αλλά και πρακτική άσκηση σε θέματα υγείας, ραπτικής κλπ. «Όλα όσα είναι αναγκαία για μια κυρία, παρέχονται σε αυτά τα μαθήματα», ήταν οι χαρακτηριστικές του τοποθετήσεις μετά τις ισχυρές αντιδράσεις Τουρκοκυπρίων που προκάλεσαν οι δημόσιες αποκαλύψεις.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το Ισλάμ, το ΑΚΡ και οι Τουρκοκύπριοι»

Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν

karargah_erdogan_necdet_ozel_873

Πως τα κυβερνητικά διατάγματα αλλάζουν το «θεματοφύλακα του κεμαλισμού»

«Σύμφωνα με το Σύνταγμα εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος, αλλά το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων είναι υπό τον Πρωθυπουργό. Το ίδιο και η Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (ΜΙΤ). Εγώ έχω μόνο εβδομαδιαίες συναντήσεις μαζί τους». Οι αναφορές αυτές ανήκουν στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Έρντογαν. Έγιναν στις 5 Μαΐου 2016 σε συνάντηση που είχε στο προεδρικό μέγαρο με μια ομάδα βουλευτών του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Περισσότερο από ένα μήνα πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, ο Έρντογαν προσπαθούσε με αυτά τα λόγια να εξηγήσει τη σημασία για κορύφωση των διεργασιών υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος. Κατά τον ίδιο, ήταν μεγάλη η ανάγκη μεταφοράς της ηγεσίας του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών στον πολιτικό έλεγχο του Προέδρου του κράτους εάν επρόκειτο η χώρα να κάνει ακόμα ένα βήμα αλλαγής του πολιτειακού συστήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο «νέος στρατός» του Έρντογαν»

Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος

Η προβληματική αντίδραση της Δύσης και μια διαφορετική ιδεολογική σύγκλιση εντός Τουρκίας

«Πέρασε ένας μήνας από την απόπειρα πραξικοπήματος και ακόμα δε μας επισκέφθηκε κανένας αρχηγός δυτικού κράτους… Και επίσης προσέξαμε ότι αυτοί που τηλεφωνούν ενδιαφέρονται περισσότερο για την κατάσταση των πραξικοπηματιών. Δε ρωτούν για αυτούς που έχασαν τη ζωή τους ενάντια στο πραξικόπημα…». Αυτά μεταξύ άλλων σημείωνε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν, στις 16 Αυγούστου 2016 σε συνάντηση που είχε με την Ένωση Δικηγορικών Συλλόγων Τουρκίας. Η κριτική που άσκησε στη Δύση – όντως σε χαμηλότερους τόνους από ότι συνηθίζει το τελευταίο χρονικό διάστημα – ξεφεύγει από τα όρια ενός απλού παραπόνου. Είναι μια σημαντική καταγραφή της διεθνούς πτυχής των όσων ακολούθησαν την τραγική νύχτα της 15^ης Ιουλίου, αλλά και των «στιγμάτων» που αυτή η πτυχή αφήνει πίσω της επηρεάζοντας σαφώς τους προσανατολισμούς της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Με λίγα λόγια, αποτελεί μια επανάληψη της καταγγελίας για τη στάση που τήρησαν έναντι του πραξικοπήματος οι ισχυρότεροι δυτικοί παράγοντες με επικεφαλής τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα γεωπολιτικά «κατάλοιπα» του αποτυχημένου πραξικοπήματος»

Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»

Ιδεολογικές και γεωπολιτικές διαστάσεις της ενδοϊσλαμικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Andy Ar που έγινε τέσσερις μέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, το 64.4% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι πίσω από τα γεγονότα βρίσκεται η κοινότητα Γκιουλέν. Η συντριπτική πλειοψηφία θεωρεί επίσης ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να προχωρήσουν στην έκδοση του γνωστού ιεροκήρυκα. Στη δημοσκόπηση της εταιρείας ORC που έγινε μεταξύ 22 και 24 Ιουλίου 2016, το 96% των συμμετεχόντων πιστεύει πως η πραξικοπηματική απόπειρα έγινε από την κοινότητα Γκιουλέν, ενώ το ίδιο ποσοστό στηρίζει την πολιτική εκκαθαρίσεων των ακολούθων του Γκιουλέν. Η συγκεκριμένη τάση σε σχέση με τον ύποπτο ρόλο της ισλαμικής κοινότητας Γκιουλέν, έστω και με διαφοροποιήσεις, αντικατοπτρίζεται εύκολα και στις θέσεις που προβάλλουν τα τέσσερα κοινοβουλευτικά κόμματα της χώρας. Τουλάχιστον για τη σημερινή συγκυρία, θα μπορούσε να λεχθεί ότι ένα από τα ελάχιστα στοιχεία που δημιουργούν συναίνεση στην Τουρκία είναι η συγκεκριμένη κοινότητα και ο διαχρονικός της ρόλος. Η κοινωνική πλειοψηφία που εκφράζεται στο θέμα αυτό, διαπερνά από όλες τις κρατικές δομές συμπεριλαμβανομένου του στρατού και διαχέεται με τρόπο που επηρεάζει πλέον τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης της Τουρκίας τόσο σε τοπικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ο βαθμός «κοινωνικής ομοφωνίας» για το ρόλο της κοινότητας Γκιουλέν δημιουργεί πραγματικά ερωτηματικά στο κατά πόσο η Τουρκία θα είναι σε θέση πλέον να οπισθοχωρήσει στις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ για το θέμα της έκδοσης του Φετουλλάχ Γκιουλέν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Φετουλλάχ Γκιουλέν: Ο «αιώνιος εχθρός»»

Η χούντα έπεσε… οι νόμοι της μένουν!

Η έκτακτη ανάγκη στην Τουρκία, οι αντιφάσεις και η κοινωνική ρευστότητα

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία απέτυχε, αλλά οι μετασεισμοί που προκάλεσε συνεχίζουν να τροφοδοτούν τις μεγάλες αντιφάσεις της χώρας. Ένα πραξικόπημα έχει στόχο την κατάλυση των δημοκρατικών θεσμών, οι οποίοι όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση είχαν ήδη διαβρωθεί προηγουμένως. Συνεπώς σε ένα πλαίσιο στο οποίο σχεδόν όλες οι δημοκρατικές λειτουργίες βρίσκονταν ήδη από πριν σε κατάσταση βαθιάς αμφισβήτησης, οι δυναμικές που γέννησαν την πραξικοπηματική απόπειρα, αλλά και μέρος των δυναμικών εκείνων που την οδήγησαν σε αποτυχία συγκροτούν ένα εκρηκτικό μείγμα αστάθειας. Η πιο χαρακτηριστική έκφραση της αντίφασης είναι η εξής: Η επικράτηση του πραξικοπήματος, όπως η ιστορική εμπειρία δείχνει, μάλλον θα οδηγούσε στην εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος έκτακτης ανάγκης και σε μαζικές εκκαθαρίσεις πολιτικών αντιπάλων. Δηλαδή σε εξελίξεις και φαινόμενα που βιώνει σήμερα η Τουρκία, μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος. Με αυτό το σκεπτικό η κήρυξη καθεστώτος έκτακτης ανάγκης αργά το βράδυ της 20^ης Ιουλίου 2016, δε μπορεί να αποσυνδεθεί από το ευρύτερο πλαίσιο των αντιφάσεων και της κρισιακής κατάστασης στην οποία βρίσκεται η χώρα τα τελευταία χρόνια. Αλλά ούτε και φαίνεται να συμβαδίζει με τις κοινωνικές δυναμικές εναντίον του πραξικοπήματος, οι οποίες φυσικά δεν περιορίζονται στους κύκλους του ισλαμικού κινήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η χούντα έπεσε… οι νόμοι της μένουν!»

Ο Ερντογάν «επανιδρύει» το κράτος

halk-darbeye-karsi-sokaga-cikiyor-1618363

Της Μικαέλλας Λοίζου

ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΗΤΑΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ, ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΒΙΑΙΟ, ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΗΜΕΝΟ, ΟΠΩΣ ΚΑΠΟΙΟΙ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ

Ο στόχος του Τούρκου Προέδρου δεν είναι μόνο να εκκαθαρίσει και να περιθωριοποιήσει τη δομή του Γκιουλέν εντός της Τουρκίας, ο πολύ μεγάλος στόχος είναι να έχει και τον ίδιο, που θα θεωρηθεί η μέγιστη πολιτική νίκη, αναφέρει ο Νίκος Μούδουρος

Αν, για παράδειγμα, το 2013 με τα σκάνδαλα είχαμε ένα μίνιμουμ συμπέρασμα ότι όντως οι τουρκοαμερικανικές σχέσεις θα επηρεαστούν αρνητικά, σήμερα μπορούμε να πούμε ότι είναι κρισιακή η κατάσταση στο επίπεδο Γκιουλέν

«Υπάρχει διαδεδομένη αντίληψη ότι το πραξικόπημα ήταν μια σκευωρία του ίδιου του Ερντογάν. Πολύ πιο εύκολα μπορεί να διαδοθεί, από τη στιγμή που ήταν όντως πολύ λογικό και αναμενόμενο από τους παραπάνω, ότι τέτοιου είδους ενέργειες θα τις αξιοποιούσε για τους δικούς του πολιτικούς στόχους. Άρα εδραιώθηκε η αντίληψη ότι πρόκειται περί σκευωρίας», εξηγεί στην Κυριακάτικη «Σημερινή» ο Δρ Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Νίκος Μούδουρος. Όμως τα στοιχεία που έχουμε μπροστά μας, τουλάχιστον μέχρι αυτή τη στιγμή, -κάποια σημαντικά πράγματα ίσως να μην τα μάθουμε ποτέ- καταδεικνύουν ότι το πραξικόπημα ήταν μια ευρείας κλίμακας απόπειρα, αναφέρει.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο Ερντογάν «επανιδρύει» το κράτος»

Πως και γιατί αποτυγχάνει ένα πραξικόπημα;

Η χούντα και οι συνέπειες της 15^ης Ιουλίου στις ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία το βράδυ της 15^ης Ιουλίου 2016, έχει εμβαθύνει περαιτέρω τα κοινωνικά ρήγματα και άφησε πίσω της τραύματα που σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να ξεπεραστούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Οι αρνητικές συνέπειες είναι τέτοιες που εξαναγκάζουν πλέον σε μια συνολική αναθεώρηση της αντίληψης για τις επικρατούσες κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες μιας χώρας, η οποία στο άμεσο μέλλον φαίνεται να παράγει περισσότερα ερωτηματικά παρά απαντήσεις. Γιατί όντως η απόπειρα πραξικοπήματος ήταν σοβαρή, μεγάλη σε διάσταση και βίαιη. Ήταν με όλες της τις πτυχές ένα εξαιρετικής σημασίας πολιτικό γεγονός. Η πληρέστερη αποκωδικοποίηση της φύσης και των συνεπειών μιας τόσο μεγάλης κλίμακας γεγονότων, απαιτεί προηγουμένως μια βαθιά κατανόηση των εμπλεκομένων πλευρών, των μεταξύ τους σχέσεων, των συμφερόντων και των στόχων τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πως και γιατί αποτυγχάνει ένα πραξικόπημα;»

Οι διπλωματικές «στροφές» του Έρντογαν

erdogan-sakin

Πως και γιατί η Άγκυρα δοκιμάζει αλλαγές στην εξωτερική πολιτική;

Η Τουρκία εισέρχεται και πάλι στα μονοπάτια των «ασυνήθιστων εποχών». Πέραν από τη νέα τρομοκρατική επίθεση του «Ισλαμικού Κράτους» στο αεροδρόμιο Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης, η Άγκυρα δοκιμάζει κυριολεκτικά στροφή 180 μοιρών στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Οι βηματισμοί της τουρκικής διπλωματίας το τελευταίο χρονικό διάστημα φαίνεται ότι θέλουν να αμφισβητήσουν τα βασικά γνωρίσματα της πολιτικής που ακολούθησε τα τελευταία πέντε χρόνια. Στο παρόν στάδιο και ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος, οι αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της χώρας είναι τέτοιες που δημιουργούν δυναμικές συνέχισης και δοκιμών ομαλοποίησης και σε άλλα ανοιχτά μέτωπα. Μετά τη συμφωνία με το Ισραήλ και την απολογία προς τη Μόσχα, ήδη αυξάνονται οι πληροφορίες για προσπάθειες συνεννόησης με την Αίγυπτο, αλλά και αλλαγές προσεγγίσεων σε ότι αφορά στη Συρία. Είναι γεγονός ότι αυτού του τύπου οι αλλαγές προκύπτουν ως αποτέλεσμα των αδυσώπητων πραγματικοτήτων που δημιουργήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια τόσο εντός της Τουρκίας, όσο και στην άμεση της περιφέρεια. Οι αρνητικές συνέπειες των δομικών προβλημάτων με τα οποία είναι αντιμέτωπη η Άγκυρα, έχουν ένα είδος «νομοτελειακού» χαρακτήρα. Εκείνο όμως που σε κάποιο βαθμό ξενίζει δεν είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να διορθώσει την κατάσταση, αλλά η ταχύτητα με την οποία προχωρεί στην υλοποίηση των νέων της πολιτικών. Ποιοι είναι λοιπόν οι βαθύτεροι λόγοι και οι εξελίξεις σε δομικό επίπεδο που εξανάγκασαν τον Έρντογαν στην αναθεώρηση της εξωτερικής πολιτικής το τελευταίο χρονικό διάστημα; Πως μπορεί να εξηγηθεί η ταχύτητα με την οποία εκφράζονται δημοσίως τα βήματα της Άγκυρας; Ασφαλώς η περιεκτική ανάλυση της πορείας της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας απαιτεί ολοκληρωμένες και συνεχόμενες μελέτες. Εντούτοις πρέπει να θεωρείται κεκτημένο ότι για την πληρέστερη κατανόηση των πρόσφατων γεγονότων χρειάζεται ένα πολύ σύντομο ταξίδι στο πολύ κοντινό παρελθόν της περιοχής.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Οι διπλωματικές «στροφές» του Έρντογαν»