Τα αδιέξοδα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας

cumhurbaskanligi-album-041

 Πως οι εξελίξεις στο συριακό έδαφος πιέζουν την τουρκική διπλωματία σε αλλαγές

Η έγκριση του ψηφίσματος αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων από το γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο στις 2 Ιουνίου 2016, ήταν μια επιπλέον προβληματική εξέλιξη στις πολλές που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια η τουρκική διπλωματία. Το πολιτικό πλαίσιο του συγκεκριμένου ψηφίσματος, πολυδιάστατο σε σημασία, ήρθε να προστεθεί στην όντως μεγάλη λίστα των προβλημάτων που δημιουργεί ευρύτερα τόσο το περιεχόμενο, όσο και ο τρόπος ανάπτυξης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι θέσεις που προβάλλει διεθνώς ο Έρντογαν, αλλά και το γνωστό ύφος με το οποίο τις προωθεί, ενοχλούν διάφορους παράγοντες στην Ευρώπη και γενικά στη Δύση. Είναι επίσης γεγονός ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας χαρακτηρίζεται από πολλά κέντρα εξουσίας ως απρόβλεπτη. Ο χαρακτηρισμός αυτός συμπεριλαμβάνει ένα είδος ρίσκου και αστάθειας στις σχέσεις της Τουρκίας με άλλους δρώντες στο διεθνές σύστημα, εξέλιξη που επιτείνει τις αρνητικές αντιδράσεις. Καθόλου τυχαία λοιπόν, τόσο διεθνώς, όσο και στο εσωτερικό της Τουρκίας, οι αναλύσεις γύρω από ζητήματα εξωτερικής πολιτικής συχνά αναφέρονται σε «σημείο καμπής».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα αδιέξοδα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας»

Η «μεταρρυθμιστική» Τουρκία και μουσουλμανικός κόσμος

Summit-11460638238

 Η σύνοδος κορυφής της ΟΙΣ και οι ενδοϊσλαμικοί ανταγωνισμοί

Κατά την ομιλία του στο κλείσιμο της 13ης συνόδου κορυφής της Οργάνωσης Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) που έγινε στην Κωνσταντινούπολη, ο Έρντογαν φρόντισε μεταξύ άλλων να «κατσαδιάσει» τις χώρες μέλη που δεν πληρώνουν τη συνδρομή τους προς τη γενική γραμματεία του οργανισμού. Ήταν και αυτό μέρος μιας «μεγαλοπρεπούς» εμφάνισης από ένα πολιτικό ηγέτη που επιδιώκει να θεμελιώσει κεντρικό ρόλο για την Τουρκία στα ζητήματα του μουσουλμανικού κόσμου. Μια προσεκτική παρακολούθηση της ανάπτυξης της ρητορείας της τουρκικής εξουσίας στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της ΟΙΣ στις 14 και 15 Απριλίου 2016, επιβεβαιώνει την αντίληψη του ισλαμικού κινήματος της χώρας ότι στοχεύει στην ενότητα και αλληλεγγύη των μουσουλμανικών χωρών ως μιας χωριστής και αυτόνομης γεωπολιτικής ύπαρξης στις διεθνείς ισορροπίες, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η Τουρκία θα είναι αυτή που θα αναλάβει τη θέση καθοδήγησης. Το ύφος ενός «στοργικού πατέρα» που ξέρει με αυστηρό τρόπο το καλό των παιδιών του, αποτελεί όντως κομμάτι του ιδεολογικού υπόβαθρου της εξουσίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) της Τουρκίας. Όμως η φορτική επανάληψη του κατά την πρόσφατη σύναξη των κρατών μελών του ΟΙΣ, ήταν και μια προσπάθεια απαντήσεων στο δύσκολο περιβάλλον που αντιμετωπίζει ο Έρντογαν σήμερα. Η ένταση στις σχέσεις με τη Δύση, η ανατροπή των σχεδιασμών για τη Συρία, η σταδιακή άνοδος της επιρροής του Ιράν, καθώς και η εσωτερική πόλωση στην Τουρκία, φαίνεται να σπρώχνουν τον Πρόεδρο της χώρας στην αναζήτηση νέων πεδίων ανάδειξης της παρουσίας του. Με λίγα λόγια, η συγκεκριμένη σύνοδος κορυφής είναι μια αφορμή επανεξέτασης του ρόλου της Συνεργασίας περιφερειακά και διεθνώς, αλλά και μιας πιο σφαιρικής αντιμετώπισης του ηγεμονικού ρόλου που διεκδικεί η Τουρκία σε συνδυασμό με τις ανανεωμένες σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η «μεταρρυθμιστική» Τουρκία και μουσουλμανικός κόσμος»

«Θα ισοπεδώσουμε τα σπίτια σας!»

sahinbey-kentsel-donusum-b

Ιδεολογία και οικονομία πίσω από την αναμόρφωση των πόλεων στην Τουρκία

«Δεν είδα το σπίτι μου εδώ και πέντε μήνες. Ούτε που ξέρω την κατάσταση του. Μόλις τώρα άκουσα για την απόφαση απαλλοτρίωσης… Πάνε τα παιδικά μου χρόνια, η νιότη και η ζωή μου ολόκληρη. Μας τα κατέστρεψαν όλα!». Η κραυγή αγωνίας του κάτοικου της κουρδικής πόλης Σούρ που μόλις ενημερώθηκε για την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να απαλλοτριώσει ολόκληρη την περιοχή, είναι χαρακτηριστική όχι μόνο των εξελίξεων στο Κουρδικό πρόβλημα, αλλά πολύ περισσότερο των μηχανισμών ηγεμονίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Μηχανισμοί που σε περιόδους κρίσης λειτουργούν ακόμα πιο έντονα, είτε για να κερδίσουν συναίνεση, είτε για να άρουν τα εμπόδια μέσα από την καταστολή. Συγκεκριμένα στις 21 Μαρτίου η επίσημη εφημερίδα του τουρκικού κράτους ανακοίνωσε την απόφαση «υποχρεωτικής και άμεσης» απαλλοτρίωσης της πόλης Σούρ, η οποία από τις 2 Δεκεμβρίου 2015 μέχρι και τα μέσα Μαρτίου 2016 τελούσε υπό καθεστώς πολιορκίας. Ο νόμος απαγόρευσης κυκλοφορίας εφαρμόστηκε στην πόλη συνολικά έξι φορές με διάρκεια που ξεπερνούσε τα 115 εικοσιτετράωρα. Η πολιορκία του κράτους και οι ένοπλες συγκρούσεις που προκάλεσε, εξανάγκασαν περίπου 1500 μικρές επιχειρήσεις στη Σούρ να κλείσουν και πρόσθεσαν ακόμα 10 χιλιάδες ανθρώπους στους καταλόγους της ανεργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία μη κυβερνητικών οργανώσεων που εξέτασαν τις κοινωνικές συνέπειες του αποκλεισμού της Σούρ, κατά τους τελευταίους έξι μήνες πάνω από 35 χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση του ««Θα ισοπεδώσουμε τα σπίτια σας!»»

Η περίοδος της μεγάλης κρίσης

 

ankara_patlamasi

Πως οι βομβιστικές επιθέσεις στην Άγκυρα δημιουργούν ένα φαύλο κύκλο πόλωσης

«Σήμερα είμαστε σε συνθήκες τις οποίες η λέξη ‘χάος’ δεν είναι αρκετή για τις περιγράψει». Αυτά σημείωνε σε άρθρο του στην εφημερίδα Τζουμχουριέτ στις 15 Μαρτίου 2016, ο καθηγητής Αχμέτ Ινσέλ. Δύο μέρες μετά τη νέα βομβιστική επίθεση στο κέντρο της Άγκυρας, η διαπίστωση του Τούρκου ακαδημαϊκού καταγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο το άνοιγμα μιας περιόδου μεγάλης κρίσης στη χώρα με άγνωστο χρονικό ορίζοντα, αλλά πολύ περισσότερο με άγνωστα τα τελικά της αποτελέσματα. Οι πλευρές της αντιπαράθεσης στην Τουρκία έχουν επιλέξει με τον πιο επίσημο τρόπο τη μέθοδο της ένοπλης βίας για την υλοποίηση των πολιτικών τους στόχων. Από τη μια το τουρκικό κράτος και από την άλλη το ΡΚΚ, φαίνεται να εισέρχονται σε μια περίοδο «ξεκαθαρίσματος λογαριασμών». Αυτοί οι «λογαριασμοί» άπτονται ζητημάτων περιφερειακής κλίμακας και επιρροής, ενώ χαρακτηρίζονται από την σχεδόν ολοκληρωτική περιθωριοποίηση της «κλασσικής» πολιτικής δραστηριότητας και την ενεργοποίηση της σκληρής ισχύος των όπλων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η περίοδος της μεγάλης κρίσης»

Όταν «αμοληθεί» ο Έρντογαν

turkey-syrian-refugee_camp.jpg

Προεκτάσεις της επιθετικότητας της Τουρκίας στη Συρία

«Ας μιλήσουμε καθαρά. Είμαστε σε πόλεμο!… Πλέον η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα που να ονομάζεται συριακό. Η περιοχή μέχρι και το Χαλέπι είναι θέμα της Τουρκίας…». Αυτά έγραφε στις 17 Φεβρουαρίου 2016, ο Ιμπραχήμ Καράγκιουλ της φιλοισλαμικής εφημερίδας Γιενί Σιαφάκ. Μια προσεκτική αποκωδικοποίηση των «πολεμικών ιαχών» του γνωστού αρθρογράφου, μπορεί να φωτίσει περισσότερο τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) σε σχέση με τις τελευταίες εξελίξεις στη Συρία. Είναι γεγονός ότι μέσα από τα γραφόμενα της ισλαμικής διανόησης της Τουρκίας, κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει με σχετική καθαρότητα τα προβλήματα που δημιουργούν οι ανατροπές επί του συριακού εδάφους, αλλά και το πώς η Άγκυρα σχεδιάζει τις επόμενες της αντιδράσεις. Γιατί όντως μετά από την ενεργότερη εμπλοκή της Ρωσίας στο συριακό φαίνεται ότι απελευθερώθηκαν τέτοιες δυναμικές που διευρύνουν συνεχώς το χάσμα μεταξύ των πολιτικών στόχων της Άγκυρας για τη Συρία και των εργαλείων που χρησιμοποιεί για την εκπλήρωσή τους. Η πρόσφατη ενεργοποίηση στρατιωτικής ισχύος ενάντια στο Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης (PYD) των Κούρδων της Συρίας, ξεδιπλώνει την προσπάθεια «παλινόρθωσης» της όποιας επιρροής θέλει να έχει η Τουρκία στον καθορισμό της «νέας Συρίας». Αποτελεί συνεπώς ένα δείγμα της ανταπόκρισης της Άγκυρας ενώπιον των νέων στρατιωτικών και διπλωματικών δεδομένων του τελευταίου χρονικού διαστήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Όταν «αμοληθεί» ο Έρντογαν»

Η δημοκρατική αυτονομία ως η «κουρδική άνοιξη»;

4230395

Η πολιτική θέση του κουρδικού κινήματος και οι αλλαγές που προκαλεί στη Μέση Ανατολή

«Για μια ακόμη φορά μας ανακηρύσσουν ‘προδότες της πατρίδας’ γιατί υπερασπιζόμαστε την αυτοδιοίκηση. Όμως εμείς αναφερόμαστε σε ένα μοντέλο που ακριβώς θα εμποδίσει το διαμελισμό της Τουρκίας… Στο μοντέλο που υπερασπιζόμαστε δεν υπάρχει χώρος για οδοφράγματα. Εμείς λέμε ότι θα πρέπει να προσέξουμε την αιτία που προκαλεί το στήσιμο των οδοφραγμάτων». Αυτά μεταξύ άλλων σημείωσε ο Σελαχαττίν Ντεμιρτάς, συμπρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) στο 2ο Συνέδριο που ολοκληρώθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2016. Προσπαθούσε να απαντήσει στην κριτική που δέχεται το κόμμα του αναφορικά με τις σχέσεις που διατηρεί με το ΡΚΚ, αλλά και για το βίαιο τρόπο με τον οποίο το τελευταίο χρονικό διάστημα αναπτύχθηκε η ανακήρυξη τοπικής αυτοδιοίκησης πόλεων στη νοτιοανατολική Τουρκία. Όντως η συγκυρία μέσα στην οποία επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για το θέμα της «δημοκρατικής αυτονομίας», αλλά πολύ περισσότερο η βίαιη απάντηση του κράτους στις κουρδικές περιοχές, δεν βοήθησαν στο να γίνει κατανοητή η θέση του κουρδικού πολιτικού κινήματος από ευρύτερα στρώματα στην Τουρκία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η δημοκρατική αυτονομία ως η «κουρδική άνοιξη»;»

Ένας «αλά-τούρκα» μακαρθισμός…

baris-icin-akademisyenler-2

Προεκτάσεις από την επίθεση του ΑΚΡ ενάντια στους Ακαδημαϊκούς

Στις 11 Ιανουαρίου 2016 η διακήρυξη της πλατφόρμας «Ακαδημαϊκοί για την Ειρήνη» είχε ήδη υπογραφεί από 1128 άτομα. Η συγκεκριμένη διακήρυξη αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας ευρύτερων στρωμάτων στην κοινωνία της Τουρκίας που αντιδρούν στην καταστολή που εφαρμόζει η τουρκική κυβέρνηση ενάντια στα αιτήματα του κουρδικού πολιτικού κινήματος. Άλλωστε το κεντρικό σημείο της διακήρυξης των ακαδημαϊκών ήταν το κάλεσμα που απευθύνει στο κράτος να σταματήσει άμεσα την εφαρμογή των νόμων πολιορκίας πόλεων στη Νοτιοανατολική Τουρκία, να αποκαταστήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και να προετοιμάσει τις συνθήκες επανέναρξης του διαλόγου για μια ειρηνική εξεύρεση λύσης στο Κουρδικό. Βεβαίως η πρωτοβουλία των ακαδημαϊκών ήρθε σε μια ιδιαίτερη στιγμή έκφρασης ποικίλων «υπόγειων ρευμάτων» που δεν εγκρίνουν την αυξανόμενη αυταρχικότητα, αλλά και σε ένα περιβάλλον έντονης πόλωσης που συνειδητά καλλιεργεί η πολιτική ηγεσία της χώρας τους τελευταίους μήνες. Δε θα ήταν υπερβολή να σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος Έρντογαν και η κυβέρνηση του ΑΚΡ, ακολουθούν την ίδια τακτική που τους οδήγησε στην επικράτηση στις τελευταίες πρόωρες γενικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 2015.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ένας «αλά-τούρκα» μακαρθισμός…»

Οι «καλοί» και οι «κακοί» Κούρδοι

demirtas
Ο Selahattin Demirtaş, συνπρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP)

Διαπιστώσεις για την προσέγγιση του τουρκικού κράτους στο Κουρδικό πρόβλημα

«Αυτοί που πυρπολούν το τζαμί του Φατίχ Πασιά και όλοι αυτοί που εκμεταλλεύονται τους αφοσιωμένους πιστούς και θρησκευόμενους Κούρδους αδελφούς μου, θα εξαφανιστούν στα οδοφράγματα και στα χαντάκια που οι ίδιοι σκάβουν». Αυτά έλεγε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Έρντογαν στις 17 Δεκεμβρίου, κατηγορώντας το ΡΚΚ ότι κατέστρεψε σκόπιμα το ιστορικό τζαμί στην πόλη Ντιγιάρμπακιρ. Πέραν των θρησκευτικών «υπονοούμενων» του Έρντογαν, τα συγκεκριμένα λόγια αποκαλύπτουν μέρος της νέας αντιμετώπισης που αναπτύσσει το τουρκικό κράτος σε σχέση με το Κουρδικό πρόβλημα. Μετά την κατάρρευση των συνομιλιών και τα γνωστά εκλογικά αποτελέσματα στην Τουρκία, η κυβέρνηση και ο Πρόεδρος της χώρας ανέπτυξαν μια διαφορετική προσέγγιση για το μέλλον του προβλήματος, η οποία αναπτύσσεται σε δύο κύριους άξονες: Ο πρώτος είναι η σκληρή αντιμετώπιση του ΡΚΚ εντός των κουρδικών πόλεων και επαρχιών της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Ο δεύτερος είναι η ανάδειξη νέων κουρδικών παραγόντων που θα μπορούσαν να εμπλακούν στο διάλογο για διευθέτηση του προβλήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Οι «καλοί» και οι «κακοί» Κούρδοι»

Το τουρκικό «καθεστώς εξαίρεσης» και οι πολιορκημένοι Κούρδοι

201512131545_SUR
Σκηνή από την αλλαγή στον αστικό χώρο μετά την επιβολή του νόμου «απαγόρευσης κυκλοφορίας»

Η Μεριέμ Σουνέ ήταν 53 χρονών, μητέρα εφτά παιδιών. Μία από τους οκτώ ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους από πυροβολισμούς των ειδικών αστυνομικών στην κουρδική επαρχία Τζίζρε της Τουρκίας. Σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια του νόμου «απαγόρευσης κυκλοφορίας» στις αρχές του προηγούμενου Σεπτέμβρη. Το μόνο που ζήτησε η οικογένεια της Μεριέμ ήταν να πραγματοποιήσει μια κανονική τελετή ταφής… Λόγω του νόμου, οι αρχές του κράτους δεν έδωσαν άδεια. Οι συγγενείς αναγκάστηκαν να «φυλάξουν» το πτώμα της πολυαγαπημένης τους στον αποθηκευτικό χώρο – καταψύκτη με τα κοτόπουλα του διπλανού μπακάλικου, μέχρι να λήξει ο νόμος. Κάπως έτσι τελειώνουν οι τραγικές ιστορίες των ανθρώπων που βιώνουν αυτή την περίοδο ένα πραγματικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Ένα συγκεκριμένο καθεστώς, το οποίο επιβάλλεται από το τουρκικό κράτος ως μέθοδος καταστολής του κουρδικού κινήματος και που απλώνεται καθημερινά στο γεωγραφικό χώρο της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Το πρακτικό πρόσωπο του καθεστώτος εξαίρεσης ονομάζεται «νόμος απαγόρευσης κυκλοφορίας».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το τουρκικό «καθεστώς εξαίρεσης» και οι πολιορκημένοι Κούρδοι»

Αποτίμηση των εκλογών στην Τουρκία: Η επαναφορά μιας τραυματισμένης ηγεμονίας

erdogan davutoglu 1

«Κατά την άποψή μου, πρέπει να ξαναγράψουμε την κοινωνιολογία της Τουρκίας» είπε αμέσως μετά τις εκλογές ο Φαρούκ Ατζάρ, ιδιοκτήτης της εταιρείας δημοσκοπήσεων Andy-Ar. Είναι και αυτή μια από τις όντως καλύτερες εταιρείες του τομέα της που όμως δεν κατάφερε να πλησιάσει καν στην εκτίμηση του αποτελέσματος των πρόωρων εκλογών της 1ης Νοεμβρίου. Δεν ήταν φυσικά το μοναδικό παράδειγμα. Από τις περίπου σαράντα έρευνες γνώμης που δημοσιεύθηκαν την περίοδο μετά τις εκλογές της 7ης Ιουνίου μέχρι και τα τέλη Οκτωβρίου, μόνο μια δημοσκόπηση έδωσε στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) ποσοστό 47% και αυτοδυναμία στην Εθνοσυνέλευση. Ο ίδιος ο Νταβούτογλου ήταν ακόμα πιο χαρακτηριστικός. «Και εγώ εκπλάγηκα από το 49%» ομολόγησε τη Δευτέρα μετά την εκλογική αναμέτρηση, μιλώντας σε δημοσιογράφους της Μιλλιέτ. Συνεπώς προκύπτει το ερώτημα ποια ήταν η αλλαγή στην Τουρκία που οδήγησε σε ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών και μάλιστα σε διάστημα μόνο πέντε μηνών; Τι ήταν εκείνο το ουσιαστικό που επηρέασε το εκλογικό σώμα και συνέβαλε στην πανηγυρική επιστροφή της αυτοδυναμίας στο ΑΚΡ; Στο σημείο αυτό, η μονοδιάστατη ερμηνεία περί της καλλιέργειας του φόβου δε φαίνεται από μόνη της να εξηγεί ικανοποιητικά το μέγεθος των μετακινήσεων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Αποτίμηση των εκλογών στην Τουρκία: Η επαναφορά μιας τραυματισμένης ηγεμονίας»