Εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος – Σελίδα 11

Η περίοδος της μεγάλης κρίσης

Πως οι βομβιστικές επιθέσεις στην Άγκυρα δημιουργούν ένα φαύλο κύκλο πόλωσης

«Σήμερα είμαστε σε συνθήκες τις οποίες η λέξη ‘χάος’ δεν είναι αρκετή για τις περιγράψει». Αυτά σημείωνε σε άρθρο του στην εφημερίδα Τζουμχουριέτ στις 15 Μαρτίου 2016, ο καθηγητής Αχμέτ Ινσέλ. Δύο μέρες μετά τη νέα βομβιστική επίθεση στο κέντρο της Άγκυρας, η διαπίστωση του Τούρκου ακαδημαϊκού καταγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο το άνοιγμα μιας περιόδου μεγάλης κρίσης στη χώρα με άγνωστο χρονικό ορίζοντα, αλλά πολύ περισσότερο με άγνωστα τα τελικά της αποτελέσματα. Οι πλευρές της αντιπαράθεσης στην Τουρκία έχουν επιλέξει με τον πιο επίσημο τρόπο τη μέθοδο της ένοπλης βίας για την υλοποίηση των πολιτικών τους στόχων. Από τη μια το τουρκικό κράτος και από την άλλη το ΡΚΚ, φαίνεται να εισέρχονται σε μια περίοδο «ξεκαθαρίσματος λογαριασμών». Αυτοί οι «λογαριασμοί» άπτονται ζητημάτων περιφερειακής κλίμακας και επιρροής, ενώ χαρακτηρίζονται από την σχεδόν ολοκληρωτική περιθωριοποίηση της «κλασσικής» πολιτικής δραστηριότητας και την ενεργοποίηση της σκληρής ισχύος των όπλων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η περίοδος της μεγάλης κρίσης»

Το περιβαλλοντικό κίνημα ως η «άλλη Τουρκία»

artvin cerattepe

Η αντιπολίτευση προς τον Έρντογαν που δύσκολα καταγράφεται

Στο ανατολικότερο άκρο των ακτών της Μαύρης Θάλασσας στην Τουρκία, βρίσκεται η μικρή πόλη Άρτβιν. Η Άρτβιν, με πληθυσμό περίπου 100 χιλιάδων ανθρώπων, είναι γνωστή για το σχετικά υψηλό βιοτικό της επίπεδο, για το σπάνιο περιβάλλον της, αλλά και για την έντονη ροπή προς τον αριστερό ακτιβισμό. Σε συγκεκριμένες συγκυρίες η Άρτβιν, πολιτικά και πολιτιστικά, δε μοιάζει σχεδόν καθόλου με την υπόλοιπη ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας που επιλέγει πλειοψηφικά στήριξη προς το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Μια τέτοια συγκυρία είναι και η σημερινή. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η μικρή πόλη βρίσκεται σε «εξεγερσιακή» κατάσταση λόγω της επιμονής της κυβέρνησης να υλοποιήσει την απόφαση δημιουργίας ενός μεγάλου εργοταξίου εξόρυξης χαλκού. Είναι ακριβώς αυτή η «εξεγερσιακή» κατάσταση της εν λόγω περιοχής που μετατρέπει το περιβαλλοντικό ζήτημα σε ένα από εκείνα τα θέματα των οποίων το επίκεντρο δεν είναι ο Έρντογαν και το ΑΚΡ, αλλά αυτοί που αντιπολιτεύονται το συντηρητικό όραμα των κυβερνώντων. Με λίγα λόγια, η πόλη Άρτβιν σήμερα συμβολίζει την «άλλη Τουρκία», η οποία δύσκολα ή και καθόλου δεν μπορεί να εκφραστεί μέσα από τα μεγαλύτερα ΜΜΕ της χώρας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το περιβαλλοντικό κίνημα ως η «άλλη Τουρκία»»

Ιδιωτικοποίηση του νερού στα κατεχόμενα: Το τέλος ή η αρχή;

asrin-projesi3

Διδάγματα από την πρόσφατη αντιπαράθεση Άγκυρας-Τουρκοκυπρίων

Με τις τελικές υπογραφές στη δεύτερη «διακυβερνητική» συμφωνία για τη λειτουργία του υποθαλάσσιου αγωγού και για τη διαχείριση του νερού στις 2 Μαρτίου 2016, άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην υπόθεση μετασχηματισμού των κατεχομένων. Μπορεί η υπογραφή της συμφωνίας να θεωρείται ως η κατάληξη του πρόσφατου κύκλου αντιπαράθεσης μεταξύ Άγκυρας και Τουρκοκυπρίων, όμως την ίδια στιγμή θα πρέπει να θεωρηθεί και ως η έναρξη νέων δυναμικών διαδικασιών που θα χαρακτηρίζουν την εξέλιξη της Τουρκοκυπριακής κοινότητας ιδιαίτερα σε περίπτωση αποτυχίας επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος. Η ουσία του τελικού κειμένου της συμφωνίας για το νερό αντικατοπτρίζει τις ισορροπίες ισχύος μεταξύ Τουρκίας και Τουρκοκυπριακής κοινότητας. Ο ισχυρός επέβαλε τους βασικούς όρους της φιλοσοφίας με την οποία σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς νερού. Όμως η στατική αντιμετώπιση της κατάληξης που είχε το θέμα, δημιουργεί εμπόδια σε μια ευρύτερη κατανόηση των μετατοπίσεων που εκφράζονται σε κοινωνικό επίπεδο ανάμεσα στους Τουρκοκύπριους. Οι μετατοπίσεις αυτές είναι σημαντικές, αφού σχετίζονται άμεσα με την εξέλιξη των σχέσεων Τουρκίας-Τουρκοκυπριακής κοινότητας, με την εξέλιξη γενικότερα των σχέσεων Τουρκίας-Κύπρου, καθώς και με την αλλαγή του ιδεολογικού περιβάλλοντος στα κατεχόμενα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ιδιωτικοποίηση του νερού στα κατεχόμενα: Το τέλος ή η αρχή;»

Ο «κρατισμός» του Προέδρου

Part-PAR-Par8015115-1-1-0

Πως ο Έρντογαν σπρώχνει την Τουρκία σε ένα ντε φάκτο προεδρικό σύστημα

Είναι από τις ειδήσεις που συνήθως «χάνονται», αλλά που η σημασία τους τελικά αποκαλύπτει περισσότερα από όσα η ελάχιστη τους προβολή: Στις 22 Φεβρουαρίου 2016, ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου ακύρωσε μια συγκεκριμένη εγκύκλιο, την οποία ο ίδιος είχε εκδώσει ακριβώς μετά τις επαναληπτικές γενικές εκλογές της 1^ης Νοεμβρίου 2015. Η συγκεκριμένη εγκύκλιος θα ίσχυε από τις 3 Μαρτίου 2016 και προνοούσε μεταξύ άλλων ότι η αρμοδιότητα του Πρωθυπουργού θα επεκτεινόταν σε όλους τους διορισμούς της δημόσιας υπηρεσίας εκτός από τις μυστικές υπηρεσίες και το στρατό. Επιπλέον ο Πρωθυπουργός θα μπορούσε να σταματήσει ή να επιμηκύνει το χρόνο αναπληρώσεων για ανώτερες θέσεις στο δημόσιο, ενώ ταυτόχρονα θα είχε τον καθοριστικό λόγο ακόμα και για το διορισμό τμηματαρχών σε Υπουργεία. Με την ακύρωση της συγκεκριμένης εγκυκλίου, ο Νταβούτογλου ουσιαστικά «παραιτήθηκε» από τη δυνατότητα που θα είχε να επανασχεδιάσει προσωπικά τα κρίσιμα δώματα της γραφειοκρατίας της Τουρκίας. Ακόμα και οι συμβολισμοί έχουν τη δική τους σημασία: Η εγκύκλιος ακυρώθηκε λίγες ώρες πριν από την έναρξη της συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου της οποίας προήδρευσε ο Πρόεδρος Έρντογαν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο «κρατισμός» του Προέδρου»

Όταν «αμοληθεί» ο Έρντογαν

Προεκτάσεις της επιθετικότητας της Τουρκίας στη Συρία

«Ας μιλήσουμε καθαρά. Είμαστε σε πόλεμο!… Πλέον η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα που να ονομάζεται συριακό. Η περιοχή μέχρι και το Χαλέπι είναι θέμα της Τουρκίας…». Αυτά έγραφε στις 17 Φεβρουαρίου 2016, ο Ιμπραχήμ Καράγκιουλ της φιλοισλαμικής εφημερίδας Γιενί Σιαφάκ. Μια προσεκτική αποκωδικοποίηση των «πολεμικών ιαχών» του γνωστού αρθρογράφου, μπορεί να φωτίσει περισσότερο τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) σε σχέση με τις τελευταίες εξελίξεις στη Συρία. Είναι γεγονός ότι μέσα από τα γραφόμενα της ισλαμικής διανόησης της Τουρκίας, κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει με σχετική καθαρότητα τα προβλήματα που δημιουργούν οι ανατροπές επί του συριακού εδάφους, αλλά και το πώς η Άγκυρα σχεδιάζει τις επόμενες της αντιδράσεις. Γιατί όντως μετά από την ενεργότερη εμπλοκή της Ρωσίας στο συριακό φαίνεται ότι απελευθερώθηκαν τέτοιες δυναμικές που διευρύνουν συνεχώς το χάσμα μεταξύ των πολιτικών στόχων της Άγκυρας για τη Συρία και των εργαλείων που χρησιμοποιεί για την εκπλήρωσή τους. Η πρόσφατη ενεργοποίηση στρατιωτικής ισχύος ενάντια στο Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης (PYD) των Κούρδων της Συρίας, ξεδιπλώνει την προσπάθεια «παλινόρθωσης» της όποιας επιρροής θέλει να έχει η Τουρκία στον καθορισμό της «νέας Συρίας». Αποτελεί συνεπώς ένα δείγμα της ανταπόκρισης της Άγκυρας ενώπιον των νέων στρατιωτικών και διπλωματικών δεδομένων του τελευταίου χρονικού διαστήματος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Όταν «αμοληθεί» ο Έρντογαν»

Τα λάφυρα πολέμου, οι σοροί και οι αναμνήσεις…

Halkin Sesi 26 Haziran 1976 — Από την εφημερίδα Halkın Sesi, 26 Ιουνίου 1976: Η «πολυθρόνα της εξουσίας» του Ντενκτάς, πάνω στα «λάφυρα του πολέμου». Μια κριτική για το διαμοιρασμό της κινητής και ακίνητης περιουσίας Ελληνοκυπρίων μετά το 1974 στα κατεχόμενα.

Οι κοινωνικές διαστάσεις του περιουσιακού στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα

Ο Φαζίλ Κιουτσιούκ σε άρθρο του στην εφημερίδα Χαλκίν Σεσί στις 2 Αυγούστου 1980, αναφερόμενος στην κατάσταση πραγμάτων που δημιούργησε η εισβολή του 1974 για την Τουρκοκυπριακή κοινότητα, σημείωνε το εξής: «Οι Τουρκοκύπριοι βρέθηκαν χωσμένοι στον πλούτο μέχρι τα πηγούνια τους. Ένα τόσο μεγάλο πλούτο που δεν παραχωρήθηκε σε καμιά άλλη κοινότητα ποτέ στην ιστορία». Με αυτά τα λόγια ήθελε να υπογραμμίσει τη διάψευση προσδοκιών που καλλιεργήθηκαν σε ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας για την ζωή στην μετά του 1974 περίοδο. Όντως, για πολλούς πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα και στην Άγκυρα, η προσπάθεια χωριστής κρατικής οικοδόμησης αμέσως μετά την εισβολή φαινόταν να συγκεντρώνει σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας και βιωσιμότητας. Μάλιστα η αισιοδοξία για την οικονομική ανάπτυξη των κατεχομένων ήταν τέτοια που ο Ζιγιά Μουεζίνογλου, τότε επικεφαλής της «Επιτροπής Συντονισμού Κύπρου» της τουρκικής κυβέρνησης, εκτιμούσε τον Οκτώβριο του 1974 ότι: «Οι φυσικές πηγές και οι εγκαταστάσεις αυτής της περιοχής δείχνουν ότι σε πάρα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα θα είναι αυτοσυντήρητη». Όπως γίνεται κατανοητό, ο κυριότερος λόγος της αρχικής αισιοδοξίας για το οικονομικό μέλλον των Τουρκοκυπρίων ήταν οι περιουσίες των Ελληνοκυπρίων. Οι περιουσίες τις οποίες οι Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν, αποτέλεσαν ένα από τα βασικά θεμέλια μιας εντελώς νέας κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής οργάνωσης των Τουρκοκυπρίων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα λάφυρα πολέμου, οι σοροί και οι αναμνήσεις…»

Από την «ασφάλεια» των στρατηγών στην «ασφάλεια» των πολιτικών

MGK — Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της Τουρκίας σε παλαιότερη φωτογραφία. Από DHA.

Μια απόπειρα κατανόησης των αντιλήψεων για τις εγγυήσεις στην Κύπρο

Για πολλούς κύκλους εξουσίας στην Τουρκία, η εισβολή στην Κύπρο ήταν το τελευταίο επεισόδιο μιας σειράς γεγονότων με το οποίο «τέλειωνε» το πολιτικό πρόβλημα του νησιού. Ήταν το σημείο μηδέν από όπου και θα ξεκινούσε μια εντελώς νέα ιστορία. Η αναφορά Ετζεβίτ ότι «το Κυπριακό λύθηκε το 1974», δεν ήταν μόνο μια ρητορική έκφραση των θέσεων της Τουρκίας για την επίλυση του προβλήματος, αλλά την ίδια στιγμή ήταν και ένας αντικατοπτρισμός της θέσης που είχε το Κυπριακό και οι πτυχές του στη δημόσια συζήτηση στην Τουρκία. Για την Τουρκία της συγκεκριμένης εποχής, η Κύπρος και το Κυπριακό πρόβλημα ήταν αποκλειστικά θέμα «εθνικής ασφάλειας». Ως τέτοιο, ήταν παράλληλα ζήτημα υπό την υψηλή εποπτεία του κατεξοχήν θεσμού εξουσίας που καθόριζε το περιεχόμενο της ασφάλειας. Δηλαδή του στρατού. Όμως αυτή η εν πολλής ανιστόρητη αντίληψη, τελικά δεν μπορούσε να καταγράψει την πολυπλοκότητα της παρουσίας στρατευμάτων στην Κύπρο. Μια πολυπλοκότητα, η οποία δεν επηρέαζε μόνο το νησί και τους κατοίκους του, αλλά ήταν καταλυτική και για τις εξελίξεις στην ίδια την Τουρκία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Από την «ασφάλεια» των στρατηγών στην «ασφάλεια» των πολιτικών»

Η δημοκρατική αυτονομία ως η «κουρδική άνοιξη»;

4230395

Η πολιτική θέση του κουρδικού κινήματος και οι αλλαγές που προκαλεί στη Μέση Ανατολή

«Για μια ακόμη φορά μας ανακηρύσσουν ‘προδότες της πατρίδας’ γιατί υπερασπιζόμαστε την αυτοδιοίκηση. Όμως εμείς αναφερόμαστε σε ένα μοντέλο που ακριβώς θα εμποδίσει το διαμελισμό της Τουρκίας… Στο μοντέλο που υπερασπιζόμαστε δεν υπάρχει χώρος για οδοφράγματα. Εμείς λέμε ότι θα πρέπει να προσέξουμε την αιτία που προκαλεί το στήσιμο των οδοφραγμάτων». Αυτά μεταξύ άλλων σημείωσε ο Σελαχαττίν Ντεμιρτάς, συμπρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) στο 2^ο Συνέδριο που ολοκληρώθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2016. Προσπαθούσε να απαντήσει στην κριτική που δέχεται το κόμμα του αναφορικά με τις σχέσεις που διατηρεί με το ΡΚΚ, αλλά και για το βίαιο τρόπο με τον οποίο το τελευταίο χρονικό διάστημα αναπτύχθηκε η ανακήρυξη τοπικής αυτοδιοίκησης πόλεων στη νοτιοανατολική Τουρκία. Όντως η συγκυρία μέσα στην οποία επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για το θέμα της «δημοκρατικής αυτονομίας», αλλά πολύ περισσότερο η βίαιη απάντηση του κράτους στις κουρδικές περιοχές, δεν βοήθησαν στο να γίνει κατανοητή η θέση του κουρδικού πολιτικού κινήματος από ευρύτερα στρώματα στην Τουρκία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η δημοκρατική αυτονομία ως η «κουρδική άνοιξη»;»

Ένας «αλά-τούρκα» μακαρθισμός…

baris-icin-akademisyenler-2

Προεκτάσεις από την επίθεση του ΑΚΡ ενάντια στους Ακαδημαϊκούς

Στις 11 Ιανουαρίου 2016 η διακήρυξη της πλατφόρμας «Ακαδημαϊκοί για την Ειρήνη» είχε ήδη υπογραφεί από 1128 άτομα. Η συγκεκριμένη διακήρυξη αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας ευρύτερων στρωμάτων στην κοινωνία της Τουρκίας που αντιδρούν στην καταστολή που εφαρμόζει η τουρκική κυβέρνηση ενάντια στα αιτήματα του κουρδικού πολιτικού κινήματος. Άλλωστε το κεντρικό σημείο της διακήρυξης των ακαδημαϊκών ήταν το κάλεσμα που απευθύνει στο κράτος να σταματήσει άμεσα την εφαρμογή των νόμων πολιορκίας πόλεων στη Νοτιοανατολική Τουρκία, να αποκαταστήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και να προετοιμάσει τις συνθήκες επανέναρξης του διαλόγου για μια ειρηνική εξεύρεση λύσης στο Κουρδικό. Βεβαίως η πρωτοβουλία των ακαδημαϊκών ήρθε σε μια ιδιαίτερη στιγμή έκφρασης ποικίλων «υπόγειων ρευμάτων» που δεν εγκρίνουν την αυξανόμενη αυταρχικότητα, αλλά και σε ένα περιβάλλον έντονης πόλωσης που συνειδητά καλλιεργεί η πολιτική ηγεσία της χώρας τους τελευταίους μήνες. Δε θα ήταν υπερβολή να σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος Έρντογαν και η κυβέρνηση του ΑΚΡ, ακολουθούν την ίδια τακτική που τους οδήγησε στην επικράτηση στις τελευταίες πρόωρες γενικές εκλογές της 1^ης Νοεμβρίου 2015.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ένας «αλά-τούρκα» μακαρθισμός…»

Η «εξέγερση» της νέας Τουρκοκυπριακής μεσαίας τάξης

ozersay_kurucu-uyeler

Ο Κουντρέτ Όζερσαϊ, το Κόμμα του Λαού και οι κοινωνικές αλλαγές

Ακόμα και πριν από την ίδρυσή του πολλοί ήταν αυτοί που εξέφρασαν τη σιγουριά τους ότι στις επόμενες εκλογές θα είναι στη «Βουλή». Δεν είναι λίγες οι φορές άλλωστε που η πρόθεση και μόνο για τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού κόμματος δημιουργεί από μόνη της ανακατατάξεις και δυναμικές, προτού η ίδια η κομματική δομή να εμφανιστεί. Κάτι τέτοιο συνέβηκε και στην περίπτωση του «Κόμματος του Λαού» του Κουντρέτ Όζερσαϊ, το οποίο ιδρύθηκε επίσημα στις 6 Ιανουαρίου 2016. Μετά το ομολογουμένως υψηλό ποσοστό του 21,25% που κέρδισε ως ανεξάρτητος στις εκλογές για ανάδειξη του Τουρκοκύπριου ηγέτη τον Απρίλιο 2015, ο Όζερσαϊ έστρεψε την προσοχή όλων στο πρόσωπο του. Αν και ο ίδιος αρχικά απέρριπτε την ιδέα δημιουργίας κόμματος σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης απαξίωσης του πολιτικού συστήματος των κατεχομένων, εντούτοις οι κοινωνικές δυναμικές των τελευταίων χρόνων στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα οδηγούσαν προς αυτή ακριβώς την κατεύθυνση. Το ποσοστό που κατάφερε να συγκεντρώσει τον Απρίλιο χωρίς την στήριξη υφιστάμενων κομματικών συνόλων, ήταν ούτως ή άλλως μια ένδειξη όχι μόνο των ικανοτήτων του Όζερσαϊ, αλλά και μιας συγκεκριμένης κοινωνικής πραγματικότητας των κενών εξουσίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η «εξέγερση» της νέας Τουρκοκυπριακής μεσαίας τάξης»