nikosmoudouros

Πως και γιατί αποτυγχάνει ένα πραξικόπημα;

Η χούντα και οι συνέπειες της 15^ης Ιουλίου στις ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία το βράδυ της 15^ης Ιουλίου 2016, έχει εμβαθύνει περαιτέρω τα κοινωνικά ρήγματα και άφησε πίσω της τραύματα που σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να ξεπεραστούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Οι αρνητικές συνέπειες είναι τέτοιες που εξαναγκάζουν πλέον σε μια συνολική αναθεώρηση της αντίληψης για τις επικρατούσες κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες μιας χώρας, η οποία στο άμεσο μέλλον φαίνεται να παράγει περισσότερα ερωτηματικά παρά απαντήσεις. Γιατί όντως η απόπειρα πραξικοπήματος ήταν σοβαρή, μεγάλη σε διάσταση και βίαιη. Ήταν με όλες της τις πτυχές ένα εξαιρετικής σημασίας πολιτικό γεγονός. Η πληρέστερη αποκωδικοποίηση της φύσης και των συνεπειών μιας τόσο μεγάλης κλίμακας γεγονότων, απαιτεί προηγουμένως μια βαθιά κατανόηση των εμπλεκομένων πλευρών, των μεταξύ τους σχέσεων, των συμφερόντων και των στόχων τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Πως και γιατί αποτυγχάνει ένα πραξικόπημα;»

Μια Δημοκρατία χωρίς Κράτος: Το κουρδικό παράδειγμα της Ροζιάβα

koerd-march

Στις 19 Ιουλίου 2016 θα γιορταστεί η επέτειος της «επανάστασης της Ροζιάβα» (Rojava). Τη συγκεκριμένη μέρα το 2012, η πόλη Κομπάνε στα βόρεια της Συρίας πέρασε στο διοικητικό και πολιτικό έλεγχο του κουρδικού Κόμματος Δημοκρατικής Ένωσης (PYD). Το 2014 η διαδικασία ολοκληρώθηκε όταν στο διοικητικό επίπεδο ενοποιήθηκαν τα τρία καντόνια Κομπάνε – Άρφιν – Τζίζιρε που συναποτελούν σήμερα την αυτόνομη περιοχή της Ροζιάβα. Για τους Κούρδους της περιοχής και όχι μόνο, η 19^η Ιουλίου 2012 συμβολίζει την έναρξη των προσπαθειών για μια νέα ζωή. Καθόλου τυχαία άλλωστε, η επιτυχής αντιμετώπιση των απειλών από το «Ισλαμικό Κράτος» τα τελευταία χρόνια επανέφεραν στο πολιτικό λεξιλόγιο την Ροζιάβα, με τρόπο που να την μετατρέπουν σε ένα νέο εθνικό-κουρδικό επίκεντρο. Η κουρδική λέξη «Ροζιάβα» παραπέμπει στη λέξη «Δύση». Περιγράφει το δυτικό Κουρδιστάν, δηλαδή τη σημερινή περιοχή της βόρειας Συρίας. Συνεπώς η ιδιαίτερα φορτισμένη ιστορία της συγκεκριμένης γεωγραφίας, καθώς και οι τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις, καθιστούν αναγκαία μια πιο προσεκτική ματιά στις δυναμικές των γεγονότων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μια Δημοκρατία χωρίς Κράτος: Το κουρδικό παράδειγμα της Ροζιάβα»

Οι διπλωματικές «στροφές» του Έρντογαν

erdogan-sakin

Πως και γιατί η Άγκυρα δοκιμάζει αλλαγές στην εξωτερική πολιτική;

Η Τουρκία εισέρχεται και πάλι στα μονοπάτια των «ασυνήθιστων εποχών». Πέραν από τη νέα τρομοκρατική επίθεση του «Ισλαμικού Κράτους» στο αεροδρόμιο Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης, η Άγκυρα δοκιμάζει κυριολεκτικά στροφή 180 μοιρών στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Οι βηματισμοί της τουρκικής διπλωματίας το τελευταίο χρονικό διάστημα φαίνεται ότι θέλουν να αμφισβητήσουν τα βασικά γνωρίσματα της πολιτικής που ακολούθησε τα τελευταία πέντε χρόνια. Στο παρόν στάδιο και ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος, οι αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της χώρας είναι τέτοιες που δημιουργούν δυναμικές συνέχισης και δοκιμών ομαλοποίησης και σε άλλα ανοιχτά μέτωπα. Μετά τη συμφωνία με το Ισραήλ και την απολογία προς τη Μόσχα, ήδη αυξάνονται οι πληροφορίες για προσπάθειες συνεννόησης με την Αίγυπτο, αλλά και αλλαγές προσεγγίσεων σε ότι αφορά στη Συρία. Είναι γεγονός ότι αυτού του τύπου οι αλλαγές προκύπτουν ως αποτέλεσμα των αδυσώπητων πραγματικοτήτων που δημιουργήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια τόσο εντός της Τουρκίας, όσο και στην άμεση της περιφέρεια. Οι αρνητικές συνέπειες των δομικών προβλημάτων με τα οποία είναι αντιμέτωπη η Άγκυρα, έχουν ένα είδος «νομοτελειακού» χαρακτήρα. Εκείνο όμως που σε κάποιο βαθμό ξενίζει δεν είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να διορθώσει την κατάσταση, αλλά η ταχύτητα με την οποία προχωρεί στην υλοποίηση των νέων της πολιτικών. Ποιοι είναι λοιπόν οι βαθύτεροι λόγοι και οι εξελίξεις σε δομικό επίπεδο που εξανάγκασαν τον Έρντογαν στην αναθεώρηση της εξωτερικής πολιτικής το τελευταίο χρονικό διάστημα; Πως μπορεί να εξηγηθεί η ταχύτητα με την οποία εκφράζονται δημοσίως τα βήματα της Άγκυρας; Ασφαλώς η περιεκτική ανάλυση της πορείας της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας απαιτεί ολοκληρωμένες και συνεχόμενες μελέτες. Εντούτοις πρέπει να θεωρείται κεκτημένο ότι για την πληρέστερη κατανόηση των πρόσφατων γεγονότων χρειάζεται ένα πολύ σύντομο ταξίδι στο πολύ κοντινό παρελθόν της περιοχής.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Οι διπλωματικές «στροφές» του Έρντογαν»

Οι «αυτοεκπληρούμενες προφητείες» των ευρωτουρκικών σχέσεων

Ποιες είναι οι πρώτες επιπτώσεις του Brexit στην Άγκυρα;

«Καλωσορίσατε στην εποχή της κατάρρευσης της Ε.Ε.», ήταν ο τίτλος του άρθρου του Σιερέφ Οούζ στη φιλοκυβερνητική Σαμπάχ στις 25 Ιουνίου 2016. Ο αρθρογράφος υπογράμμισε, μεταξύ πολλών άλλων, το εξής: «Κατά τη διαδικασία διεύρυνσης της η Ε.Ε αντί να συμπεριφερθεί με πολιτικό και οικονομικό ορθολογισμό, επέλεξε να συμπεριφέρεται ως ένα χριστιανικό κλαμπ. Δέχτηκε την ένταξη της νότιας Κύπρου που έχει μέγεθος περίπου έξι εμπορικών κέντρων και άφησε μια ολόκληρη Τουρκία να περιμένει στην πόρτα της από το 1963». Την ίδια μέρα στην ίδια εφημερίδα, ο Φαχρεττίν Αλτούν, ερευνητής στη «δεξαμενή σκέψης» SETA (του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης – ΑΚΡ) σημείωνε: «Περισσότερο από όλα, το αποτέλεσμα αυτού του δημοψηφίσματος είναι ενδεικτικό για την κατάσταση της Ε.Ε και το μέλλον της… Έστω και αν οι δυτικότροποι εντός Τουρκίας δε θέλουν να το παραδεχτούν, το πρότζεκτ της Ε.Ε βρίσκεται πλέον στο στάδιο της κατάρρευσης. Το πολιτικό κύμα που δημιούργησε η ακροδεξιά μέρα με τη μέρα παράγει περισσότερο το φόβο ‘της εισβολής των βαρβάρων’. Στην Ευρώπη του σήμερα, η ξενοφοβία, ο ρατσισμός και η ισλαμοφοβία, διευρύνονται καθημερινά».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Οι «αυτοεκπληρούμενες προφητείες» των ευρωτουρκικών σχέσεων»

Τα «χούγια» της τουρκοκυπριακής αντιπολίτευσης

1296210335_6 — Από τις κινητοποιήσεις της τουρκοκυπριακής πλατφόρμας «Κοινοτική Ύπαρξη» τον Ιανουάριο του 2011

Πως εξελίσσεται η ιστορία των ανταγωνισμών Τουρκίας – Τουρκοκυπρίων

Το επεισόδιο που ακολουθεί, διαδραματίστηκε στην Κοφίνου το 1966. Ο τουρκοκυπριακός θύλακας της περιοχής ήταν υπό τη διοίκηση της ΤΜΤ. Όμως τα ανώτατα δώματα της ένοπλης οργάνωσης ήταν ήδη υπό τον ολοκληρωτικό έλεγχο του τουρκικού στρατιωτικού κατεστημένου. Όπως και σε άλλες περιοχές, έτσι και στην Κοφίνου, ο στρατιωτικός διοικητής της περιοχής ήταν Τούρκος αξιωματικός και όχι Τουρκοκύπριος. Η εξέλιξη αυτή, δεν ήταν κάτι που ευχαριστούσε διάφορα τμήματα της κοινότητας, ιδιαίτερα όσους βρίσκονταν σε αντιπαράθεση με την ηγεσία Κιουτσιούκ και των κύκλων που επηρέαζε από την Άγκυρα ο Ραούφ Ντενκτάς. Ο Χαλίλ Σαντραζάμ στο δεύτερο τόμο του βιβλίου του «Οι πρώτες φωνές των όπλων» περιγράφει μια από τις αιματοβαμμένες στιγμές της αντιπαράθεσης Τούρκων – Τουρκοκυπρίων εντός της ΤΜΤ: «Ο Τζεμαλί Χασάν μπήκε μεθυσμένος στο σινεμά και κάθισε στην καρέκλα του διοικητή. Ο διοικητής, όπως πάντα μπήκε στην αίθουσα λίγα λεπτά μετά την έναρξη του έργου και θυμωμένος επιτέθηκε στον Τζεμαλί. Χτυπήθηκαν και ο διοικητής διέταξε αμέσως τη σύλληψη του. Ο Σαλίχ Σεφέρ που είδε το επεισόδιο φώναξε διαμαρτυρόμενος ‘ε ίνταλως σιόρ … εφέραν τον που την Ανατολία τζαι ενόμισε εννα μας κάμνει ότι θέλει;’. Ο διοικητής άκουσε τα λεγόμενα του Σαλίχ και διέταξε επίσης τη σύλληψη του. Τότε ο Όζμπαϊ Μεχμέτ Τοκμάκ αντέδρασε στη σύλληψη του δεύτερου ηλικιωμένου Τουρκοκύπριου και μετά από λεκτική αντιπαράθεση με το διοικητή, τον πυροβόλησε. Ο διοικητής λίγο αργότερα πέθανε». Το επεισόδιο αυτό είναι από τα χαρακτηριστικότερα της συγκεκριμένης πολύ δύσκολης περιόδου, αναφορικά με τον ανταγωνισμό που εμφανιζόταν μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Τουρκίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα «χούγια» της τουρκοκυπριακής αντιπολίτευσης»

Η εξαγωγή ενός υπουργείου στην Κύπρο

13434894_1405281399773407_4690213708174639505_n

Η τουρκοκυπριακή νεολαία και τα «όπλα» της πολιτιστικής αντίστασης

«Η ώρα είναι 02:20. Τώρα έφτασα στο σπίτι. Θα δώσω από ένα φιλί στα δυο μου παιδιά. Έχω απάντηση να τους δώσω αν με ρωτήσουν ΄τι έκανες για εμάς μπαμπά;’. Όσοι υποτιμήσουν τον αγώνα των νέων θα πνιγούν στο μικρόκοσμό τους. Το αύριο μας ανήκει». Αυτά τα λόγια μοιράστηκε ο Τουρκοκύπριος δημοσιογράφος Αλί Κισμίρ από τον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook ξημερώματα της 14^ης Ιουνίου 2016. Περίπου τέτοιο είναι το κλίμα που επικρατεί ανάμεσα σε μια μεγάλη μερίδα των Τουρκοκυπρίων νέων, οι οποίοι πρωταγωνίστησαν στις πολυήμερες κινητοποιήσεις ενάντια στην έγκριση της συμφωνίας για την ίδρυση του γραφείου συντονισμού του Υπουργείου Νεολαίας και Αθλητισμού της Τουρκίας στα κατεχόμενα. Αισθήματα θυμού για το περιεχόμενο της εν λόγω συμφωνίας. Αλλά και αισθήματα αισιοδοξίας για τις επίμονες και πρωτότυπες προσπάθειες της νεολαιίστικης πλατφόρμας «Απορρίπτουμε», της οποίας οι κινητοποιήσεις κορυφώθηκαν σε μια συγκυρία βαθιάς αμφισβήτησης όλων των παραδοσιακών οργανωμένων πολιτικών συνόλων της κοινότητας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η εξαγωγή ενός υπουργείου στην Κύπρο»

4 Σημεία για τις εξελίξεις στην Τ/Κ Κοινότητα… #Cyprus

13450773_10154908923068976_5729078352136048599_n — Πανό στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας Τουρκοκύπριων νέων: «Με την άδεια σας, μπορούμε να χορέψουμε;».

Για το γραφείο συντονισμού και την κατάσταση στην Τ/Κ κοινότητα:

1. Η δημιουργία του γραφείου συντονισμού με αρμοδιότητες/εξουσίες αποικιοκρατικού τύπου σε θέματα νεολαίας και αθλητισμού, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά από το γενικότερο πλαίσιο της αντίληψης του ΑΚΡ για την Τ/Κ κοινότητα και τη διαχείριση των κατεχομένων. Αποτελεί συνέχεια των εξελίξεων όπως η ιδιωτικοποίηση του νερού και το μνημόνιο της περιόδου 2016-2018. Η βασική φιλοσοφία εδράζεται στη μετακίνηση ισχύος από την Τ/Κ κοινότητα προς την Τουρκία σε ένα πλαίσιο νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης.
2. Είναι η πρώτη φορά μετά το 1974 που η Άγκυρα προχωρά στην «εξαγωγή» κρατικών θεσμών εξουσίας στην Κύπρο, χωρίς τοπικούς διαμεσολαβητές. Ο στρατός και η πρεσβεία ήταν τα δύο κέντρα τουρκικής εξουσίας. Εάν λειτουργήσει τελικά και το γραφείο συντονισμού, με απλά λόγια σημαίνει και τη μεταφορά τμημάτων υπουργείων. Ο κυπριακός χώρος συνεπώς αποκτά βαθύτερες διαστάσεις μετατροπής του σε χώρο εξαγωγής «τουρκικού κρατικού» εκσυγχρονισμού.
3. Επανάληψη της ιστορικότητας της δυσπιστίας της Άγκυρας έναντι της Τ/Κ κοινότητας. Κάποτε οι Τ/Κ δεν ήταν «καλοί και έμπιστοι Τούρκοι» στα θεωρητικά πλαίσια της κεμαλικής-εθνικιστικής ελίτ. Σήμερα δεν είναι σίγουρα «καλοί και έμπιστοι Τούρκοι-Μουσουλμάνοι» στα θεωρητικά πλαίσια του ισλαμικού κινήματος.
4. Ίσως το πιο σημαντικό: Η γενικευμένη κρίση και η αντιπαράθεση των προοδευτικών δυνάμεων των Τ/Κ με την Τουρκία χωρίς ουσιαστική προσπάθεια/πρόοδο στις συνομιλίες, προοπτικά επιταχύνει την αλλαγή του ιδεολογικού περιβάλλοντος στην κοινότητα. Αλλάζει τις κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες. Φέρνει νέα αιτήματα και διεκδικήσεις για προστασία της κοινοτικής ύπαρξης απένταντι σε πολιτικές ενσωμάτωσης. Η διχοτομημένη πραγματικότητα – πολιτική, οικονομική, κοινωνική – εξαναγκάζει τμήματα των Τ/Κ να συσπειρωθούν στις υφιστάμενες δομές της «ΤΔΒΚ» ως άμυνα απέναντι στην προσάρτηση. Συνεπώς η προσπάθεια για συγκλίσεις στις συνομιλίες θα πρέπει να είναι άμεση και περιεκτική με τη μορφή δημιουργίας κεντρομόλων/επανενωτικών τετελεσμένων-εμποδίων ενάντια σε φυγόκεντρες/διαχωριστικές δυναμικές.

Νίκος Μούδουρος

15 Ιουνίου 2016

Τα αδιέξοδα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας

cumhurbaskanligi-album-041

Πως οι εξελίξεις στο συριακό έδαφος πιέζουν την τουρκική διπλωματία σε αλλαγές

Η έγκριση του ψηφίσματος αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων από το γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο στις 2 Ιουνίου 2016, ήταν μια επιπλέον προβληματική εξέλιξη στις πολλές που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια η τουρκική διπλωματία. Το πολιτικό πλαίσιο του συγκεκριμένου ψηφίσματος, πολυδιάστατο σε σημασία, ήρθε να προστεθεί στην όντως μεγάλη λίστα των προβλημάτων που δημιουργεί ευρύτερα τόσο το περιεχόμενο, όσο και ο τρόπος ανάπτυξης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι θέσεις που προβάλλει διεθνώς ο Έρντογαν, αλλά και το γνωστό ύφος με το οποίο τις προωθεί, ενοχλούν διάφορους παράγοντες στην Ευρώπη και γενικά στη Δύση. Είναι επίσης γεγονός ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας χαρακτηρίζεται από πολλά κέντρα εξουσίας ως απρόβλεπτη. Ο χαρακτηρισμός αυτός συμπεριλαμβάνει ένα είδος ρίσκου και αστάθειας στις σχέσεις της Τουρκίας με άλλους δρώντες στο διεθνές σύστημα, εξέλιξη που επιτείνει τις αρνητικές αντιδράσεις. Καθόλου τυχαία λοιπόν, τόσο διεθνώς, όσο και στο εσωτερικό της Τουρκίας, οι αναλύσεις γύρω από ζητήματα εξωτερικής πολιτικής συχνά αναφέρονται σε «σημείο καμπής».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα αδιέξοδα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας»

Κρίση ηγεμονίας και εποικισμός

Το έμβλημα του Κινήματος Εθνικιστικής Δημοκρατίας

Οι νέες εξελίξεις και δυναμικές στη «ξεχασμένη κοινότητα» των κατεχομένων

Όπως πολλές φορές έχει διαπιστωθεί, η Τουρκοκυπριακή κοινότητα βιώνει μια παρατεταμένη σε χρονική διάρκεια και γενικευμένη σε ποιοτικά χαρακτηριστικά κρίση. Η συγκεκριμένη κρίση παρουσιάζει τα συμπτώματά της τόσο με τα εντεινόμενα οικονομικά αδιέξοδα, όσο και με την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος υπό το βάρος της απαξίωσης. Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δεν προκαλεί μόνο την απομάκρυνση μεγάλου μέρους της κοινωνίας από τα υφιστάμενα κόμματα. Την ίδια στιγμή, ως μια νομοτελειακή συνέπεια, προκαλεί την αναζήτηση νέων πολιτικών παραγόντων, σχηματισμών και οργανωμένων μορφών. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις έτσι και στην τουρκοκυπριακή, τα πολιτικά κενά που δημιουργούνται εκφράζουν ταυτόχρονα και την ανάγκη κάλυψης τους από νέους φορείς, οι οποίοι ανεξάρτητα εάν τελικά τα καταφέρουν, επιδιώκουν να μετατραπούν σε φορείς ξεπεράσματος της κρίσης ηγεμονίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κρίση ηγεμονίας και εποικισμός»

Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν σημαίνει… κράτος

IMG_0219 (1)

«Παραλειπόμενα» από το έκτακτο συνέδριο του ΑΚΡ

Το άρθρο 101 του Συντάγματος της Τουρκίας αναφέρει ότι ο Πρόεδρος της χώρας από τη στιγμή της εκλογής του παύει να έχει οργανική σχέση με πολιτικό κόμμα. Όμως στην Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν το υφιστάμενο Σύνταγμα φαίνεται να παίρνει τη μορφή ενός τυπικού κειμένου που απλά αναμένει την αλλαγή του. Για παράδειγμα, στο έκτακτο συνέδριο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) που έγινε στις 22 Μαΐου 2016, ο Έρντογαν ήταν καθολικά παρόν. Η παρουσία του έστω και αν δεν εκφραζόταν «φυσικά», ήταν πιο έντονη παρά ποτέ. Όσοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις εργασίες του συγκεκριμένου συνεδρίου του ΑΚΡ, σύντομα αντιλήφθηκαν ότι δεν επρόκειτο για ένα συνηθισμένο κομματικό συνέδριο. Ούτε καν ένα συνέδριο κόμματος που κυβερνά τη χώρα για 14 συνεχόμενα χρόνια. Ήταν μάλλον ένα φόρουμ κόμματος-κράτους, του οποίου η θεματική και το πνεύμα περιστρέφονταν γύρω από το ζήτημα της αφοσίωσης στο φυσικό ηγέτη. Όντως η χαρακτηριστικότερη στιγμή του συνεδρίου που καταγράφεται πλέον ως φαινόμενο στην πολιτική ιστορία της Τουρκίας, ήταν η στιγμή εκείνη που δεκάδες χιλιάδες κομματικοί αντιπρόσωποι άκουσαν στεκάμενοι την ανάγνωση του μηνύματος του Προέδρου της Τουρκίας. Φυσικά απών, αλλά πολιτικά παρόν ήταν λες και ο Έρντογαν στεκόταν στο βήμα με το δικό του χαρακτηριστικό τρόπο και απευθυνόταν προς τα πλήθη.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν σημαίνει… κράτος»