Το προεδρικό σύστημα ή το «καθεστώς της 15ης Ιουλίου»; Η κανονικοποίηση της εξαίρεσης στην Τουρκία

2016-07-21T205351Z_1991903977_LR1EC7L1M1GQY_RTRMADP_3_TURKEY-SECURITY

Οι ακαδημαϊκές έρευνες και οι γενικότερες αναζητήσεις σε σχέση με την πολιτική ιστορία της Τουρκίας συχνά διακρίνονται από την κοινή τους θεώρηση για την προβληματική των στρατιωτικών πραξικοπημάτων σε σχέση με την ανάπτυξη της δημοκρατίας στη χώρα. Είναι μάλιστα κοινός τόπος η διαπίστωση ότι τα πραξικοπήματα στη σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας αποτέλεσαν ένα από τα καθοριστικά εμπόδια στην εξέλιξη του εκδημοκρατισμού. 27 Μαΐου 1960, 12 Μαρτίου 1971, 12 Σεπτεμβρίου 1980, 28 Φεβρουαρίου 1997, αλλά και 15 Ιουλίου 2016, είναι ημερομηνίες «σταθμοί» στην βίαιη ιστορία των στρατιωτικών επεμβάσεων. Το κάθε πραξικόπημα από τα προαναφερθέντα έχει το δικό του παραμύθι, τους δικούς του πραξικοπηματίες, τα δικά του θύματα, αλλά και τις «δικές του» κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το προεδρικό σύστημα ή το «καθεστώς της 15ης Ιουλίου»; Η κανονικοποίηση της εξαίρεσης στην Τουρκία»

Το γράμμα στην μπουκάλα. Μια «λογοκριμένη» τουρκοκυπριακή εμπειρία από τη διχοτόμηση της Κύπρου

Αφώτιστες στιγμές κυπριακής ιστορίας 7

akrep
Ένα από τα πρωτοσέλιδα της εφημερίδας «Σκορπιός» (Akrep) που εκδόθηκε το 1988 από Τουρκοκύπριους σκιτσογράφους. Πηγή: http://www.kibris.net/kktc/sanatcilarimiz/karikatur/huseyin-cakmak/karikatur_sanati.htm

Το 2001 η καθηγήτρια Ιστορίας Nilgün Orhon εργαζόταν ήδη για 10 χρόνια στην εκπαίδευση. Ο πατέρας της πέθανε στον πόλεμο του 1974. Ο θείος της ήταν ο Alper Orhon ένας από τους πρωταγωνιστές της προσπάθειας ανοικοδόμησης στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα μετά το 1974 και γνωστή προσωπικότητα της σοσιαλδημοκρατίας. Η Nilgün Orhon όπως και πολλοί συνάδελφοι της εκπαιδευτικοί, ήταν ιδιαίτερα πολιτικοποιημένη και έντονα δραστηριοποιημένη στην υπόθεση της ειρήνης στην Κύπρο. Αρθρογραφούσε συχνά στην εφημερίδα Avrupa. Το κείμενο της με τίτλο “Γράμμα στην μπουκάλα” (Şişedeki Mektup) δημοσιεύθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2001 και έμελλε να γίνει ένα από εκείνα τα «πολιτικά σημεία σταθμός» στην εξεγερσιακή κατάσταση που βίωνε τότε η Τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το γράμμα στην μπουκάλα. Μια «λογοκριμένη» τουρκοκυπριακή εμπειρία από τη διχοτόμηση της Κύπρου»

Το νέο κράτος της Τουρκίας

Erdoganin Ofis Sistemi
Το νέο σχήμα που θα έχει η προεδρία της Τουρκίας μετά την ολοκλήρωση της υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος, όπως αποκαλύφθηκε από τον Erdoğan

Το αποτέλεσμα των εκλογών της 24ηςΙουνίου 2018 στην Τουρκία από πλευράς των αριθμών και των κομματικών ισορροπιών, μπορεί να θεωρηθεί ως μια επανάληψη της τελευταίας δεκαπενταετίας. Από αυτή την άποψη είναι μια επιβεβαίωση της πόλωσης και του εγκλωβισμού της κοινωνίας της Τουρκίας σε συγκεκριμένα ιδεολογικά και αξιακά πλαίσια. Την ίδια στιγμή μέσα από την αριθμητική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων προκύπτει και η σχετική επαναφορά δυναμικότητας σε μέρη της αντιπολίτευσης, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη το 30,6% που κέρδισε ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Μουχαρέμ Ιντζε. Όμως η συγκυρία και το αποτέλεσμα των εκλογών σηματοδοτεί μια ιστορική τομή, η σημασία της οποίας φαίνεται να ξεπερνά προς το παρόν της κοινωνικές μετακινήσεις και δυναμικές. Η ιστορική τομή εντοπίζεται στην ολοκλήρωση της μετάβασης της Τουρκίας στο προεδρικό σύστημα υπό την καθοδήγηση του Έρντογαν. Υπό αυτή την έννοια, ο επικεφαλής της προεδρικής πλέον δημοκρατίας, καταγράφεται ως ο πρώτος ηγέτης της τουρκικής Δεξιάς που κατάφερε όχι μόνο να επαναφέρει στο προσκήνιο την υπόθεση υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος, αλλά και να πετύχει την ολοκλήρωση της διαδικασίας με την αναπαραγωγή της δικής του εξουσίας.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το νέο κράτος της Τουρκίας»

Το Κυπριακό μέσα από τα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων στην Τουρκία

284334

Στις 24 Ιουνίου 2018 θα διεξαχθούν ταυτόχρονα οι πρόωρες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές στην Τουρκία. Στη βάση αυτών των εκλογών ολοκληρώνεται η υιοθέτηση του νέου πολιτεύματος της προεδρικής δημοκρατίας, το οποίο εγκρίθηκε στο δημοψήφισμα του Απριλίου 2017. Οι ψηφοφόροι θα καθορίσουν ταυτόχρονα τη νομοθετική (Εθνοσυνέλευση) και την εκτελεστική (Προεδρία) εξουσία της χώρας. Αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας και οι δυναμικές που προκύπτουν από αυτή την ταύτιση θα είναι σημαντικές για την επόμενη περίοδο. Η προσφυγή στις κάλπες φυσικά δεν επηρεάζεται μόνο από το νέο πλαίσιο του προεδρικού συστήματος. Δίπλα σε αυτό θα μπορούσαν να προστεθούν οι βαθιές αναταράξεις που προκαλεί η συνεχιζόμενη οικονομική αποσταθεροποίηση, η πόλωση που καταγράφεται στην κοινωνία, αλλά και το χάος που επικρατεί γενικά στην περιφέρεια. Οι κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις που συγκροτούν το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα πραγματοποιηθεί η διπλή εκλογική διαδικασία, επηρεάζουν με τον τρόπο τους τόσο την τελική επιλογή των ψηφοφόρων, αλλά και τα ίδια τα πολιτικά κόμματα. Προεδρικό σύστημα, θεσμοθέτηση κομματικών συμμαχιών, οικονομική αποσταθεροποίηση, πόλωση και καθεστώς έκτακτης ανάγκης, αποτελούν την ίδια στιγμή στοιχεία που στον ένα ή στον άλλο βαθμό επηρέασαν τις πολιτικές θέσεις των κομμάτων. Συνεπώς τα ίδια τα κείμενα των προεκλογικών προγραμμάτων αποκτούν μια επιπλέον σημασία, τουλάχιστον στο επίπεδο μιας περαιτέρω κατανόησης του κλίματος που επικρατεί στην Τουρκία λίγο πριν από την κάλπη. Τα ίδια ισχύουν φυσικά και για το Κυπριακό. Παρόλο που το Κυπριακό απουσίασε ολοκληρωτικά από την δημόσια αντιπαράθεση, εντούτοις είναι παρόν – έστω και υποβαθμισμένο – στα προεκλογικά κείμενα των κομμάτων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το Κυπριακό μέσα από τα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων στην Τουρκία»

Γενικές πληροφορίες για τις πρόωρες εκλογές στην Τουρκία

44082280_303

Γενικές πληροφορίες για τις πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία που θα πραγματοποιηθούν στις 24 Ιουνίου 2018

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Γενικές πληροφορίες για τις πρόωρες εκλογές στην Τουρκία»

Τουρκία: Ποια είναι η κοινωνία που θα ψηφίσει στις 24 Ιουνίου 2018;

cache_726x510_Crop_medium_528699_46194_2052018

Κοινωνικές και πολιτικές τάσεις στην Τουρκία

Εισαγωγή:

Στις 24 Ιουνίου 2018 θα πραγματοποιηθούν οι πρόωρες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές στην Τουρκία. Η σημαντικότητα της συγκεκριμένης εκλογικής αναμέτρησης προκύπτει από την επισημοποίηση της υιοθέτησης του προεδρικού συστήματος ως αποτέλεσμα της έγκρισης του νέου Συντάγματος της χώρας από το δημοψήφισμα του Απριλίου 2017. Με τις πρόωρες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές τον ερχόμενο Ιούνη σηματοδοτείται μια μεγάλη ιστορική αλλαγή, αφού η Τουρκία αφήνει πίσω της τις ιδιαίτερες κοινοβουλευτικές παραδόσεις που ξεκινούν με την συγκρότηση του πρώτου οθωμανικού κοινοβουλίου, το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Μάρτιο του 1877. Πέραν τούτου, οι πρόωρες εκλογές συνοδεύονται από τη συμπλήρωση 16 χρόνων συνεχούς διακυβέρνησης του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Μια πιθανή νέα εκλογική του επικράτηση, μπορεί να ανοίξει ισχυρότερες προοπτικές υλοποίησης του πολιτικού προγράμματος μέχρι και το 2023, το οποίο παρουσιάστηκε ολοκληρωμένα από το κυβερνών κόμμα στις γενικές εκλογές του 2011.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τουρκία: Ποια είναι η κοινωνία που θα ψηφίσει στις 24 Ιουνίου 2018;»

Ο ρόλος του ΜΗΡ στην αναπαραγωγή της εξουσίας Έρντογαν

bahceliiiii

«Η Τουρκία δεν αντέχει μέχρι και το Νοέμβριο του 2019 για να εφαρμόσει οριστικά το προεδρικό σύστημα… Για την επιβίωση του κράτους είναι απαραίτητη η υπεράσπιση της Συμμαχίας του Λαού και κανένας δεν ξέρει πως θα αντικατοπτριστούν τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών που προηγούνται. Οι βουλευτικές και προεδρικές εκλογές πρέπει να γίνουν πρόωρα και με το αποτέλεσμα τους να δώσουν ένα αναγκαίο μάθημα στους εχθρούς της Τουρκίας». Αυτό ήταν το κάλεσμα του ηγέτη του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στις 17 Απριλίου για πρόωρες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές. Με τη δήλωση του αυτή επιβεβαίωσε, μεταξύ πολλών άλλων στοιχείων, την στρατηγική σημασία του κόμματος του στην υπόθεση της «αποκατάστασης και παλινόρθωσης» των πολιτικών ισορροπιών ιδιαίτερα σε περιόδους μιας συνολικής κρίσης.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο ρόλος του ΜΗΡ στην αναπαραγωγή της εξουσίας Έρντογαν»

Από τους S-300 στο φυσικό αέριο: Οι πολλαπλές αναγνώσεις της Ανατολικής Μεσογείου από την Τουρκία

Capture
Ένα από τα πολλά δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο στις αρχές του 1997, με τα οποία προβάλλεται ένα μέρος του «συνδρόμου της περικύκλωσης» της χώρας. Πηγή: Koalisyonlar Dönemi Dış Politikası

«Κανένας να μην θεωρήσει ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι η θάλασσα του μπαμπά του… Ως Τουρκία, βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και την αποκλειστική οικονομική μας ζώνη, θα κάνουμε τις έρευνες μας, θα κάνουμε και τις γεωτρήσεις μας. Ας μας συγχωρέσουν αλλά δεν υπάρχει πλέον η παλιά Τουρκία». Οι δηλώσεις αυτές έγιναν από τον Υπουργό Ενέργειας της χώρας, Berat Albayrak, το Νοέμβριο του 2017 σε συνέδριο για θέματα φυσικού αερίου στην Τουρκία. Η συγκεκριμένη περιγραφή της Ανατολικής Μεσογείου έγινε από τον Υπουργό για να εξηγήσει παραστατικά κάποιους από τους ενεργειακούς στόχους της Άγκυρας όπως η στρατηγική για δημιουργία υποδομών αποθήκευσης 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου μέχρι και την περίοδο 2021-2022. Όπως χαρακτηριστικά πρόσθεσε ο Albayrak, μια από τις βασικές πτυχές της ενεργειακής πολιτικής της Τουρκίας είναι να αυξήσει την παρουσία και επιρροή της στις χώρες που αγοράζουν φυσικό αέριο.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Από τους S-300 στο φυσικό αέριο: Οι πολλαπλές αναγνώσεις της Ανατολικής Μεσογείου από την Τουρκία»

«Θέλω πίσω τη χώρα μου»

220118 Hasan Ulas Altiok
Μια από τις χαρακτηριστικότερες σημερινές αντιδράσεις: «Θέλω πίσω τη χώρα μου»

Τί έγινε σήμερα (και τί θα γίνεται;) στα βόρεια της Κύπρου;

Σε δημοσιογραφικό επίπεδο τα τελευταία γεγονότα στα κατεχόμενα είναι γνωστά. Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επίθεση εναντίον της εφημερίδας Afrika, στελεχών του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος, αλλά και εναντίον της ευρύτερης τουρκοκυπριακής Αριστεράς (που αντιδρούν σε σχέση με την πολιτική της Άγκυρας στη Συρία) θα συνεχιστούν με διάφορες “ευκαιρίες – εκδηλώσεις” τις επόμενες ώρες και μέρες. Στο σημείο αυτό θα ήταν χρήσιμη μια όσο το δυνατό πιο ξεκάθαρη εικόνα του πλαισίου των εξελίξεων, των πλευρών της αντιπαράθεσης και των ιδεολογικών μηχανισμών που τέθηκαν σε κινητοποίηση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του ««Θέλω πίσω τη χώρα μου»»

Οι τρεις Τουρκοκυπριακές κοινότητες (;)

 resized_8fbd0-0385a3aads

Η κάλπη ως επιβεβαίωση της αστάθειας

Συνήθως οι πρόωρες εκλογές αποτελούν ενδείξεις κορύφωσης των προσπαθειών επίλυσης μιας συγκεκριμένης κοινωνικο-οικονομικής ή/και πολιτικής κρίσης. Τέτοιες διαδικασίες ενεργοποιούνται και ως μηχανισμοί ξεπεράσματος κάποιων συγκυριακών αδιεξόδων. Όμως ανεξαρτήτως του υπόβαθρου της πραγματοποίησης πρόωρων εκλογών, στην σημερινή τουρκοκυπριακή περίπτωση η κάλπη της 7ης Ιανουαρίου 2018 αντι να επιλύσει, αύξησε περαιτέρω τις «γκρίζες ζώνες» και τα ερωτηματικά για την συνολική κρίση που αντιμετωπίζει το πολιτικό σύστημα στα κατεχόμενα. Το Κόμμα Εθνικής Ενότητας κατάφερε να αυξήσει τα ποσοστά του σε σύγκριση με το 2013, όμως η τελική αριθμητική ισορροπία που προέκυψε με την κατανομή των εδρών στην «Βουλή» μειώνει καθοριστικά τα περιθώρια συγκρότησης μιας σταθερής «κυβέρνησης». Με λίγα λόγια, τα αποτελέσματα της 7ης Ιανουαρίου στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα σηματοδοτούν ακόμα ένα κύκλο αποσταθεροποίησης, ο χρονικός ορίζοντας και η ποιότητα του οποίου δεν μπορούν εύκολα να καθοριστούν.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Οι τρεις Τουρκοκυπριακές κοινότητες (;)»