Ο Homo İslamicus και το τουρκικό μοντέλο

Η Τουρκία το 2013… με το βλέμμα στο 2014

Το «τουρκικό μοντέλο» είναι όρος που χρησιμοποιείται για να παραπέμψει στην μετατροπή του εσωτερικού μετασχηματισμού της Τουρκίας σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Ο όρος δεν είναι νέος και ούτε πρόκειται για όρο τουρκικής προέλευσης. Είναι κυρίως δυτικής έμπνευσης, ο οποίος σταδιακά πέρασε και στον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο. Το περιεχόμενο του όρου αλλάζει σύμφωνα με τις ιστορικές συγκυρίες και τις μεγάλες πολιτικές αλλαγές. Για παράδειγμα το μοντέλο του Μουσταφά Κεμάλ διέθετε διαφορετικές προσλαμβάνουσες στη διεθνή πραγματικότητα, από το μοντέλο που προέκυψε ως αποτέλεσμα των μεγάλων γεωπολιτικών αλλαγών με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα και ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της λεγόμενης αραβικής άνοιξης, ένα μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής αλλά και πολιτικής ενασχόλησης με το τουρκικό μοντέλο επικεντρώνεται κυρίως στο «μοντέλο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης» (ΑΚΡ).

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ο Homo İslamicus και το τουρκικό μοντέλο»

Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν

Gulen Erdogan 1

Έλεγχος εξουσιών, σχέσεις με τη Δύση και κατεχόμενα

ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ

19/12/2013

Για να γίνουν κατανοητές οι εξελίξεις στην Τουρκία, ζητήσαμε από τον τουρκολόγο Νίκο Μούδουρο μια ιστορική αναδρομή στο κίνημα Γκιουλέν και τις άλλες παραδόσεις του τουρκικού Ισλάμ.

Όπως εξηγεί ο κ. Μούδουρος,  το κίνημα Γκιουλέν αποτελεί τη μετεξέλιξη ή την ομάδα η οποία «γεννήθηκε» από το κίνημα Nurcu, την ισλαμική δηλαδή παράδοση στην Τουρκία, η οποία δέχθηκε την πίεση του κεμαλικού κατεστημένου μέχρι την δεκαετία του ’70. Στο θεωρητικό του πλαίσιο, το κίνημα Γκιουλέν έκτισε την ισλαμική θρησκεία αποδεχόμενη και εκσυγχρονιστικά στοιχεία τα οποία να συνάδουν με τις σύγχρονες κοινωνίες της Δύσης, τον λεγόμενο ισλαμικό ορθολογισμό. Η κοινότητα, διαθέτει ως γνωστό ένα τεράστιο δίκτυο με ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια, όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες ανά τον κόσμο, μέχρι και τις ΗΠΑ.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση, ο Ταγίπ και ο Γκιουλέν»

Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.

gulen

Με αφορμή τη γενικότερη συζήτηση για την αντιπαράθεση στην Τουρκία, δημοσιεύεται ένα πολύ σύντομο απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μετασχηματισμός της Τουρκίας. Από την κεμαλική κυριαρχία στον ‘ισλαμικό’ νεοφιλελευθερισμό», σχετικά με την κοινότητα Γκιουλέν.

«Η ισχυρότερη ίσως ισλαμική κοινότητα-κίνημα στην Τουρκία, μέχρι και σήμερα, είναι η κοινότητα του Φετουλλάχ Γκιουλέν (Fethullah Gülen). Ο ίδιος ο Φετουλλάχ Γκιουλέν είναι συνταξιοδοτημένος ιμάμης, του οποίου οι σπουδές συνδύασαν τόσο τη θρησκευτική όσο και την κοσμική παιδεία. Αξιοσημείωτη ήταν η ικανότητά του να συνδυάζει το Ισλάμ με τον δυτικό εκμοντερνισμό[1], αφού πρώτα και κύρια μερίμνησε για την επικράτηση ενός θεωρητικού διαχωρισμού του Ισλάμ της τουρκικής Ανατολίας από το Ισλάμ της Αραβίας[2]. Σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η ισλαμική θρησκεία είναι προσωπικό ζήτημα και ως τέτοιο συνάδει με τις διαδικασίες εκμοντερνισμού, την αξιοποίηση της τεχνολογικής προόδου και την οικονομική ανάπτυξη. Συνεπώς, προβάλλεται ένας ιδιότυπος «ισλαμικός ορθολογισμός» στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται μια εκδοχή της κοσμικότητας όπου διασφαλίζεται το δικαίωμα στην πίστη[3]. Κατά τον καθηγητή Kemal Karpat, η κοινότητα του Γκιουλέν είναι ένα «εγκόσμιο δημιούργημα» το οποίο αποδέχεται όλες τις επιστήμες, την τεχνολογία, αλλά και τη σημερινή Τουρκία με το κοσμικό καθεστώς. Για αυτό το λόγο, συνεχίζει ο Karpat, ο τουρκικός εκμοντερνισμός, για να ολοκληρωθεί, θα πρέπει να περάσει και μέσα από την ισλαμική θρησκεία, συγκεκριμένη «έκδοση» της οποίας εκπροσωπεί ο Γκιουλέν και το κίνημά του[4]. Η κοινωνική δραστηριοποίηση της κοινότητας Γκιουλέν επεκτάθηκε σταδιακά, πέραν των ισχυρών φιλανθρωπικών και πολιτιστικών οργανώσεων, στη διοργάνωση πλατφορμών συζητήσεων για διάφορα θέματα[5] τα οποία πολλές φορές αποτελούσαν «θέματα ταμπού» για την τουρκική κοινωνία[6]. Αυτού του είδους οι θεωρητικές και ακαδημαϊκές συζητήσεις της κοινότητας συνέβαλαν στο να διευρύνει την επιρροή της σε νέα οργανωμένα δίκτυα, αλλά και να διευρύνει σαφώς την κοινωνική της παρέμβαση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Το κίνημα Γκιουλέν. Σύντομες σημειώσεις.»

Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία

Erdogan Hegemonyasi
Από το http://baslangicdergi.com

Κοιτάζοντας την επικαιρότητα στην Τουρκία, μακριά από τα «κλασσικά» σχήματα ανάλυσης, εύκολα μπορεί κάποιος να συνειδητοποιήσει το «νέο». Η μακρά και δύσκολη διαδρομή επικράτησης του πολιτικού Ισλάμ έτσι όπως εκφράζεται σήμερα από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) φαίνεται να ξεκαθαρίζει το πολιτικό θρυμματισμό του παλιού κεμαλικού κατεστημένου και την αντικατάσταση του από ένα άλλο. Στα πλαίσια του οποίου μάλιστα διεξάγονται τώρα οι αντιπαραθέσεις και οι ανταγωνισμοί για την εξουσία. Με λίγα λόγια, το τουρκικό-ισλαμικό πλαίσιο ηγεμονίας ολοκληρώνεται, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα εσωτερικά ρήγματα και αντιθέσεις. Μια φυσιολογική εξέλιξη, η οποία διαλεχτικά σπρώχνει τη χώρα ένα βήμα πέραν του αναχρονιστικού πλέον σχήματος «κεμαλισμός εναντίον Ισλάμ». Τώρα μάλλον διεξάγεται η μάχη εντός του Ισλάμ και των πολιτικών-οικονομικών του φορέων με πιο χαρακτηριστική έκφραση τις δημόσιες αντιπαραθέσεις μεταξύ του ΑΚΡ (Erdoğan) και της ισλαμικής κοινότητας Gülen. Δηλαδή δύο βασικών συνισταμένων της ευρύτερης συμμαχίας που κατάφερε να μετασχηματίσει την Τουρκία και να την ενσωματώσει περαιτέρω στο παγκόσμιο σύστημα.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ηγεμονία και «ενδο-ισλαμική» αντιπαράθεση στην Τουρκία»

Ερντογάν, ο ιμάμης

8b-insel

Ένας ξεκάθαρος και κοντινός κίνδυνος για τη δημοκρατία

του Αχμέτ Ινσέλ

(Μετάφραση από τα τουρκικά: Ιλεάνα Μορώνη)

Πριν περίπου δέκα χρόνια, στην υποστήριξη μιας διατριβής στην οποία συμμετείχαμε κι οι δύο, ο Γάλλος πολιτικός επιστήμονας, Ολιβιέ Ρουά (Olivier Roy), ειδικός στο θέμα των ισλαμιστικών κινημάτων, είχε παρομοιάσει το ΑΚΡ[1] με την ισχυρή στη Βαυαρία Χριστιανοκοινωνική Ένωση.[2] Εγώ, από την άλλη, είχα υποστηρίξει ότι ομοιάζει πιο πολύ στον συντηρητισμό του αμερικανικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ο Ρουά, σε μια συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στις αρχές του τρέχοντος μηνός, λέει: «Η δύναμη του ΑΚΡ βρίσκεται στο ότι, εγκαταλείποντας τις αναφορές στο ισλαμικό κράτος και στη Σαρία, μετέφρασε τις θρησκευτικές νόρμες σε συντηρητικές αξίες. Το μοντέλο του ΑΚΡ βρίσκεται πιο κοντά όχι στο μοντέλο των Αδελφών Μουσουλμάνων, αλλά σ’ αυτό της αμερικανικής θρησκευτικής Δεξιάς. Άλλωστε, σε θέματα όπως η υπεράσπιση του γάμου και της οικογένειας, η έκτρωση, ακόμα και ο δημιουργισμός (creationism) ή ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ στον δημόσιο χώρο, οικειοποιείται δικά της θέματα. Ο Ερντογάν, ακόμα και στο θέμα της γραβάτας, είναι πιο κοντά στους Μορμόνους, παρά στον σαλαφισμό».[3]

Από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός διακήρυξε ότι έχει την αρμοδιότητα, σαν αστυνομία ηθών, να ελέγχει και να εμποδίζει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που θέλουν να νοικιάζουν σπίτια άντρες και γυναίκες μαζί, ειπώθηκαν όλα όσα μπορούσαν να ειπωθούν σε σχέση με το ότι οι δηλώσεις αυτές αποτελούν επέμβαση στην ιδιωτική ζωή. Ο Ερντογάν διέψευσε εντονότατα όσα στελέχη του ΑΚΡ, γνωρίζοντας πώς μια τέτοια προσπάθεια θα απειλούσε τα βασικά δικαιώματα και ελευθερίες, προσπάθησαν να αποσοβήσουν τον κίνδυνο, είτε ισχυριζόμενοι αμέσως ότι η εν λόγω δήλωση ήταν εξ ολοκλήρου ψευδής είτε λέγοντας ότι αφορούσε όσους λειτουργούν πανσιόν χωρίς άδεια. Ένα στέλεχος του ΑΚΡ που συνάντησα την επομένη εξέφραζε τη σαστιμάρα του με τη φράση: «Ο πρωθυπουργός τρελάθηκε! Κανείς δεν μπορεί πια να τον συγκρατήσει».

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ερντογάν, ο ιμάμης»

Αρέσει σε %d bloggers: