Αποκάλυψη των «μηδενικών προβλημάτων»

Στα δεξιά της κύριας εισόδου του παλατιού Τόπκαπι στην Κωνσταντινούπολη υπάρχει η επιγραφή «Η σκιά του Θεού (δικαιοσύνης) στη γη». Στα αριστερά της κύριας εισόδου αναγράφεται το εξής «Το καταφύγιο των καταπιεσμένων». Οι συγκεκριμένες επιγραφές του οθωμανικού παλατιού παραπέμπουν ευθέως σε μια αυτοκρατορικού, επεκτατικού τύπου αντίληψη για «τη δικαιοσύνη και το ήθος», τη διάδοση των οποίων ανέλαβε πριν μερικούς αιώνες η Υψηλή Πύλη. Σήμερα οι επιγραφές αυτές φαντάζουν επίκαιρες όσο ποτέ προηγουμένως, τοποθετούμενες στα ευρύτερα ιδεολογικά πλαίσια της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Όμως σε μια προσπάθεια ερμηνείας των αδιεξόδων που προκαλεί σήμερα η τουρκική εξωτερική πολιτική και των συνεπειών που έχουν για την πατρίδα μας, θα ήταν λάθος να χρησιμοποιηθεί ως μοναδικό πλαίσιο αυτό που πολλοί ονόμασαν ως «νεο-οθωμανισμό». Μάλιστα χωρίς να δίνεται συγκεκριμένο περιεχόμενο στον όρο. Εάν ο στόχος είναι να μελετηθούν σφαιρικά τα δομικά προβλήματα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής τότε θα πρέπει μεταξύ άλλων να αποκωδικοποιηθεί η βασική κοσμοαντίληψη του πολιτικού Ισλάμ, το οποίο κυβερνά την Τουρκία τα τελευταία χρόνια.

Εκείνο που διεκδικεί σε πρώτο πλάνο η Τουρκία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης είναι η αναδιαμόρφωση των παγκόσμιων δομών με τρόπο που αυτές να συμπεριλάβουν τον ισλαμικό πολιτισμό και τη γεωγραφία του. Δηλαδή το μέρος εκείνο του κόσμου που η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί ότι μπορεί να εκπροσωπήσει. Αυτός ο στόχος αποτελείται από δύο βασικούς άξονες. Στον πρώτο άξονα, η Άγκυρα στοχεύει σε μια καινούργια «ανάγνωση» της παγκόσμιας ιστορίας έτσι που να αντικατοπτρίζει τις νέες ισορροπίες ισχύος του 21ου αιώνα. Με λίγα λόγια διεκδικεί όπως ο ισλαμικός πολιτισμός και η Ανατολή να αναδειχθούν ως ένα κομμάτι του σύγχρονου οικουμενικού πολιτισμού. «Το παρελθόν της ανθρωπότητας δεν αποτελείται μόνο από την Ευρώπη και την Αμερική. Οι άνθρωποι από την Ασία, την Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια και τη Λατινική Αμερική, έχουν το δικαίωμα να πάρουν τη θέση τους στη διήγηση της ιστορίας», υπογράμμιζε ο Έρντογαν πρόσφατα στη Σύνοδο του Παγκόσμιου Φόρουμ Κωνσταντινούπολης.

Στο δεύτερο άξονα, η Τουρκία διεκδικεί να ενσωματώσει τον ισλαμικό κόσμο, τουλάχιστον το κομμάτι που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί, στις παγκόσμιες πολιτικές και οικονομικές διαδικασίες. Στο σημείο αυτό, κρύβεται η βαθιά πεποίθηση ότι η Δύση δεν αποτελεί πλέον το κέντρο του κόσμου. Η βιομηχανική παραγωγή και το εμπόριο, συνεπώς και ένα σημαντικό κομμάτι του διεθνούς κεφαλαίου, μετακινείται προς την Ανατολή, παρασύροντας τις ισορροπίες ισχύος και δημιουργώντας νέα κέντρα εξουσίας στην «πρώην περιφέρεια». Καθόλου τυχαία λοιπόν, τα τελευταία χρόνια η Τουρκία τονίζει την ανάγκη για αλλαγή της δομής του ΟΗΕ, δείχνοντας ως καλύτερο παράδειγμα την σύνοδο των G-20. Συνεπώς εκείνο που διεκδικεί η Άγκυρα δεν είναι η ανατροπή του περιεχομένου των διεθνών σχέσεων και της οικονομίας, αλλά η διεύρυνσή του με την ενσωμάτωση του ισλαμικού κόσμου.

Οι δύο αυτοί βασικοί άξονες δεν έμειναν στο θεωρητικό επίπεδο. Αντίθετα, κάτω από το σύνθημα των «μηδενικών προβλημάτων», η Τουρκία επιδίωξε να τους θέσει σε εφαρμογή ιδιαίτερα στην πρώην οθωμανική γεωγραφία: Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική, Βαλκάνια. Δηλαδή σε μια συγκεκριμένη περιοχή που θεωρεί ότι διαθέτει ιστορικές και πολιτισμικές προσβάσεις. Διαμέσου της λεγόμενης ήπιας δύναμης (soft power) η τουρκική κυβέρνηση επιδίωξε να καταργήσει όλα τα εμπόδια για την εξαγωγή του «δικού της» μοντέλου κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικού εκσυγχρονισμού, αυξάνοντας την νομιμοποίηση των πράξεών της: Η στρατιωτική επιβολή, έδωσε τη θέση της στη δημόσια διπλωματία και στην «αγοραπωλησία» ενός «τουρκικού ονείρου» στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Στο σημείο αυτό γεννήθηκαν οι αντιφάσεις. Το δόγμα των μηδενικών προβλημάτων δεν ήταν ένα δόγμα ειρήνευσης με τους γείτονες, αλλά ένα εργαλείο μεγιστοποίησης επιρροής. Οι ανακατατάξεις στην περιοχή, αλλά και η αλαζονεία που χαρακτηρίζει την Άγκυρα φαίνεται πλέον να υψώνουν νέα εμπόδια με αποτέλεσμα, μετά την «ήπια δύναμη» να εμφανίζεται τώρα η «σκληρή» στρατιωτική έκφραση στην τουρκο-συριακή μεθόριο.

Δυστυχώς οι ανταγωνισμοί στην περιοχή φαίνεται να βαθαίνουν. Πέραν και έξω από τα πλαίσια που προσπαθούν να επιβάλουν οι «επίσημες» ανακοινώσεις, επί του εδάφους διεξάγεται ένας ακήρυχτος πόλεμος, θύματα του οποίου είναι για μια ακόμα φορά οι λαοί της περιοχής. Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν, χρειάζεται μεγαλύτερη ένταση στην προσπάθεια κατανόησης των κυρίαρχων αντιλήψεων στην Τουρκία σήμερα. Κάτι τέτοιο θα προσφέρει και στην προσπάθεια αποκάλυψης των πολύπλοκων διαδικασιών που επικρατούν στα κατεχόμενα, συμβάλλοντας θετικά στην επιδίωξη επανένωσης του τόπου και του λαού μας.  

 

Νίκος Μούδουρος

Δημοσίευση: Καθημερινή Κύπρου, Cyprus News (http://cyprusnews.eu/)
21 Οκτωβρίου 2012

Κάτι αλλάζει στο φαντασιακό της «Ταχρίρ»

Από τη Λιβύη στο Μπαχρέιν, οι αραβικές κινητοποιήσεις αποκτούν εσωτερικές διαφοροποιήσεις

Οι συγκρούσεις, την Παρασκευή 12/10, στην πλατεία Ταχρίρ ήταν σημαντικές, ιδιαίτερα για τον συμβολισμό τους. Εκείνη την ημέρα συγκλίνουν στην πλατεία δυο πορείες: την μια την οργάνωναν αριστερές και κοσμικές ομάδες – όπως το κίνημα της 6ηςΑπριλίου – ενώ από την άλλη ήταν οι οπαδοί της μουσουλμανικής αδελφότητας. Το αίτημα ήταν κοινό – διαμαρτύρονταν γιατί το δικαστήριο είχε αποφασίσει την αθώωση των κατηγορούμενων για επίθεση στους διαδηλωτές το 2011, κατά την διάρκεια των κινητοποιήσεων για ανατροπή του Μουμπάρακ. Σύντομα, όμως, οι δυο συγκεντρώσεις εξελίχθηκαν σε ανοιχτή αντιπαράθεση, φέρνοντας στην επιφάνεια το ρήγμα που όλο και βαθαίνει ανάμεσα στους κοσμικούς και τους ισλαμιστές. Τα συνθήματα που ενόχλησαν ιδιαίτερα τους ισλαμιστές είχαν ακριβώς να κάνουν με τον νέο ηγέτη της χώρας και την υπακοή του στους «πνευματικούς ηγέτες» της αδελφότητας.

Τα σύμβολα της αντιπαράθεσης ήταν ενδιαφέροντα, επίσης: από την μια ένα πλήθος ντυμένο κοσμικά και από την άλλη το συντηρητικό πλήθος των ισλαμιστών με τις μαντίλες. Και στο πρώτο πλήθος, κυκλοφορήσαν και οι φωτογραφίες του Νάσερ. Η αντιπαράθεση του Μορσι με τον Γ. Εισαγγελέα κατέληξε σε ήττα του προέδρου. Μετά από την στήριξη του Γ. Εισαγγελέα από τους δικαστές και την κατακραυγή ότι ο Μόρσι προσπαθούσε να επιβάλει τις απόψεις του, ο ηγέτης της μουσουλμανικής αδελφότητας αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Οι συγκρούσεις στην Ταχρίρ έδειχναν ότι ακόμα και όσοι θεωρούσαν ένοχους τους κατηγορούμενους δεν συμφωνούσαν, πια, με το Μόρσι. Είναι αυτή η επανεμφάνιση της κοσμικής αριστεράς που ενδεχομενως να σηματοδοτήσει τις επόμενες εξελίξεις.

Ανάλογα, σε σχέση με τις διαφοροποιήσεις, σε άλλο μοτίβο είχαμε και στη Λιβύη. Το κοινοβούλιο που εκλέγηκε το καλοκαίρι διαφημίστηκε μεν στα Δυτικά ΜΜΕ, ότι δεν χαρακτηρίζονταν από την επικράτηση των ισλαμιστών – όπως την Αίγυπτο και την Τυνησία. Όμως, όταν έγιναν οι πρώτες προσπάθειες για σύσταση «κυβέρνησης», οι ισλαμιστές που είχαν πάρει πολύ λιγότερους ψήφους, φάνηκαν να έχουν το πάνω χέρι μέσα από εξαγορές και τοπικές συμμαχίες, αφού η μεγάλη πλειοψηφία όσων εκλέγηκαν ήταν ουσιαστικά ανεξάρτητοι, με στόχο, είτε την προσωπική τους ανέλιξη, είτε την αντιπροσώπευση των κοινοτήτων τους. Και σε αυτό το πλαίσιο, τα χρήματα του Κατάρ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αλλαγή ισορροπιών. Αυτό οδήγησε ουσιαστικά στον αποκλεισμό των υποτιθέμενων κοσμικών του πρώην ηγέτη της αντιπολίτευσης – και όρων υπουργού του Καντάφι -] Τζιμπρίλ.

Αυτό, όμως, κράτησε και πάλιν πολύ λίγο. Καθώς, η κατάσταση στη χώρα παραμένει ανεξέλεγκτη με τους ενόπλους, εμφανίστηκαν δυο νέα ζητήματα: ένοπλοι από τη Μισράτα απειλούσαν να επιτεθούν στην κανταφική πόλη Bani Walid, ενώ διαμαρτυρόμενοι από μια άλλη δυτική πόλη, την Ζαουϊγια, εισέβαλαν στη συνέλευση των αντιπρόσωπων, απαιτώντας να ξαναγινεί η κατανομή των υπουργείων. Τελικά, απορρίφθηκε όχι μόνο η εισήγηση για υπουργούς, αλλά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Την, Κυριακή επιλέγηκε άλλος. Στη Δύση μπορεί να θεωρούν την Λιβύη, ήδη ένα αποτυχημένο κράτος – με τεράστιο πλούτο όμως που χρειάζεται «διαχείριση» –  αλλά μέρος του ζητήματος είναι ότι οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις (κανταφικών και αντικανταφικών, κοσμικών και ισλαμιστών) θα συνεχίσουν να διαπλέκονται με τα τοπικά, ιστορικά, αλλά και τα ευρύτερα γεωπολιτικά συμφέροντα και δυναμικές δημιουργώντας ένα κοκτέιλ το οποίο η Δύση, μάλλον, δεν θα μπορεί να ελέγχει εύκολα – όπως φαίνεται, ήδη, στο Μάλι και όπως φάνηκε με την δολοφονία του αμερικανού πρέσβη στη Βεγγάζη.

Ήδη, η απογοήτευση ενός Γάλλου, μέλους του διπλωματικού σώματος είναι εκφραστική.

http://www.counterpunch.org/2012/10/09/the-hijacking-of-libyan-democracy/

Οι ανησυχίες, πάντως, για τις διαφοροποιήσεις δεν εστιάζουν μόνο στην βόρεια Αφρική. Ήδη, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εκδώσαν και ανακοίνωση, ότι συνέλαβαν ισλαμιστές και η βασική τους θέση, που αντικατοπτρίζει και την θέση των Σαουδαράβων, είναι ότι η μουσουλμανική αδελφότητα δεν εκπροσωπεί το «σωστό Ισλάμ» και ότι είναι επικίνδυνη για τους «θεσμούς» – εννοεί τη μοναρχία. Έτσι, καθώς, απλώνονται οι αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε κοσμικούς/αριστερούς και ισλαμιστές, η παράμετρος των εσωτερικών συγκρούσεων στο ίδιο το ισλαμικό κινημα/χωρο αρχίζει να αναδύεται, επίσης.

Ήδη, στο Μπαχρέιν όπου το 70% του πληθυσμού είναι σιήτες που διοικούνται από ένα σουνίτη βασιλιά, οι κινητοποιήσεις  συνεχίζονται, παρά την καταστολή. Και εκεί, βέβαια, εκτός από τις ενδοισλαμικές διαφωνίες υπάρχει και η γεωπολιτική αντιπαράθεση Ιράν-Σαουδικής Αραβίας.

Αναδημοσίευση από Δεφτερη Ανάγνωση, 16.10.2012

www.defterianaynosi.com
 

Στο «βούρκο» της Μέσης Ανατολής

Η Άγκυρα προσπαθεί, αλλά το γεωπολιτικό πλαίσιο δεν φαίνεται να βοηθά: η συριακή εκστρατεία σε αδιέξοδο

 
Ο Economist το παραδέχθηκε στην έκδοση αυτής τη εβδομάδας: no sidelooks set to win soon – καμιά πλευρά δεν φαίνεται να μπορεί να νικήσει σύντομα. Αυτό, όμως για την Δύση είναι μάλλον μια απογοητευτική διαπίστωση μετά τις θριαμβολογίες και τις τόσες θεαματικές προσπάθειες. Η ίδια η επιχείρηση των επιθέσεων στη Δαμασκό και το Χαλέπι το καλοκαίρι κρίνεται από πολλούς, όχι απλώς ως αποτυχημένη, αλλά και ως αιτία υποχώρησης: η αντιπολίτευση αναγκάστηκε να βασιστεί στους ξένους ισλαμιστές, οι οποίοι δημιούργησαν ένα έντονο φόβο στο εσωτερικό της Συρίας, τόσο με την πρακτική τους, όσο και τις προοπτικές της χώρας σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης. Από την άλλη, το «καθεστώς» έδειξε ανθεκτικότητα και είναι σαφές ότι, παρά τις μάχες σε μερικές περιοχές, η ελπίδα των δυτικών και των μοναρχιών του κόλπου για γρήγορη και θεαματική νίκη, φαίνεται να προσκρούει σε ένα τείχος αντίστασης – το οποίο φαίνεται να μπορεί να συμβαδίσει, ενδεχομένως και με ευρύτερες τάσεις στην περιοχή. Οι εξελίξεις της εβδομάδας ήταν χαρακτηριστικές.

Η πιο θεαματική ήταν επίσκεψη του πρωθυπουργού του Ιράκ στη Ρωσία και η συμφωνία 4.2 δις για αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού. Όπως είπε χαρακτηριστικά ο κ. Μαλικι, ο Ιρακινός πρωθυπουργός, η χώρα του έχει ήδη συμφωνίες με τις ΗΠΑ και το Ιράν, αλλά δεν θέλει να είναι σε μονοπωλιακή εξάρτηση από καμιά πηγή. Αυτά, όμως, είναι απλά ευφημισμός. Η ήττα των ΗΠΑ είναι κάτι περισσότερο από κραυγαλέα. Εισέβαλαν στο Ιράκ για να ανατρέψουν ένα Άραβα ηγέτη που «απειλούσε το Ισραήλ», ήταν φίλος της Μόσχας και ο οποίος είχε εθνικοποιήσει το πετρέλαιο της χώρας. Μετά από μια αιματηρή εισβολή και μια κατοχική περίοδο που οδήγησε την εικόνα των ΗΠΑ στην πιο δραματική απαξίωση από την εποχή του Βιετνάμ, το «νέο Ιράκ» διοικείται από σιήτες συμμάχους της Τεχεράνης, οι οποίοι αναζητούν πια επιστροφή στις συμμαχίες με την Μόσχα – στρατιωτικά, αλλά και οικονομικά. Η άμεση αιτία είναι, σαφώς, το συριακό. Για την ιρακινή ηγεσία η όλη προσπάθεια της Δύσης, αλλά και των εμιράτων στην Συρία στρέφεται ενάντια στους σιήτες και στον «άξονα της αντίστασης» – στη Δύση – στον οποίο ανήκουν οι βασικοί σύμμαχοι του Ιράκ  – Ιράν, Συρία. Κατά συνέπεια, η ραγδαία μετακίνηση της σιητικής ηγεσίας προς τη Μόσχα είναι και μια προειδοποίηση προς τη Δύση.

Σίγουρα στην περιοχή έκανε αισθητή εντύπωση η μη εισβολή της Τουρκίας ή του Νάτο στην Συρία. Μια φήμη που κυκλοφόρησε στα ρωσικά ΜΜΕ και διαχύθηκε στον αραβικό κόσμο, ήταν ότι στις αρχές του Οκτώβρη μετά το επεισόδιο με τον όλμο που δήθεν έριξε ο συριακός στρατός στην Τουρκία – το επεισόδιο αμφισβητείται και από του τούρκους δημοσιογράφους πλέον – η Ρωσία απείλησε με άμεση εμπλοκή στη σύρραξη με δυνάμεις πεζοναυτών, αν η Τουρκία ή το Νατο έκαναν μονομερή εισβολή στην Συρία. Θα περάσει καιρός να μάθουμε τι έγινε εκείνες τις μοιραίες νύχτες της 3ηςπρος 4η Οκτωβρίου, αλλά η φήμη που συνοδεύει την κατάσταση αναδημιουργεί μια εικόνα της Ρωσίας, η οποία παρέβηκε το 1956 για να πιέσει τους αγγλογάλλους να αποχωρήσουν από το Σουέζ.

Ήδη, η σύρραξη φαίνεται να είναι ευρύτερη. Το κουρδικό κίνημα συνεχίζει τις επιθέσεις, ενώ ο Ερτογαν φαίνεται να αντιμετωπίζει πια και εσωτερικές πιέσεις ενάντια στον «πόλεμο». Το συριακό απειλεί να μετατραπεί στο εσωτερικό της Τουρκίας, σε ένα σημείο αντιπαράθεσης γύρω από το οποίο μπορεί να συσπειρωθεί – για πρώτη ίσως φορά – τόσο η κεμαλικη κοσμική αριστερά, όσο και το κουρδικό κίνημα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία, μάλλον, αποφάσισε να κάνει επίδειξη δύναμης με την υποχρεωτική προσγείωση του συριακού αεροπλάνου με την δικαιολογία ότι μετέφερε οπλισμό. Έμοιαζε με μια θεαματική επίδειξη για να επιβεβαιώσει την τούρκικη εμπλοκή – αλλά ίσως και για να απαντήσει στη στάση της Μόσχας, η οποία φαίνεται να βάζει τροχοπέδη στην στρατηγική Ερτογάν. Πάντως, η Ρωσία διεκδικεί και ένα ρόλο απέναντι στην Τουρκία: όταν οι Κούρδοι αντάρτες ανατίναξαν ένα αγωγό, η Ρωσία αύξησε τη ροή φυσικού αερίου στους δικούς της αγωγούς προς την Τουρκία. Και ο Ερτογάν έστειλε και συγχαρητήρια στα γενέθλια του Πούτιν. Όταν, όμως, ο Ερτογάν δοκίμασε να το παίξει « περιφερειακή δύναμη», ο Πούτιν τον άφησε μετέωρο, αναβάλλοντας την επίσκεψη του.

Στην Ιορδανία, τα σύννεφα φαίνονται να πυκνώνουν, επίσης, επικίνδυνα: οι Αμερικανοί έστειλαν μεν στρατιωτικούς συμβούλους για να «βοηθήσουν» με τους «Σύρους πρόσφυγες», αλλά για όσους παρακολουθούν την περιοχή, μάλλον το ζήτημα στην χώρα είναι μια εν δυνάμει έκρηξη. Ήδη, ο βασιλιάς ξαναδιάλυσε το κοινοβούλιο, σε μια ακόμα προσπάθεια να εκτονώσει την κρίση. Ωστόσο, τα προβλήματα είναι βαθύτερα – το ΔΝΤ θέλει περικοπές και τερματισμό των επιδοτήσεων, ενώ το Βασίλειο δεν έχει ακριβώς και την μεγαλύτερη νομιμότητα, αφού ο βασιλιάς επιβιώνει ως ένα είδος συμβιβασμού διάφορων ομάδων, που ανήκουν στην μειοψηφία – πέρα από την παλαιστινιακή πλειοψηφία. Ήδη, εκτός από τους τοπικούς ισλαμιστές, και μια μικρή ακόμα αριστερά, έχουν αρχίσει να διαμορφώνονται κόμματα με βάση την  κοινότητα των Βεδουίνων ή  οι οποίοι ήταν η βάση στήριξης της μοναρχίας. Η πρόσφατη μαζική συγκέντρωση των ισλαμιστών  – γύρω στις 60,000 – μάλλον δείχνει μια κινητικότητα που ούτε η Δύση, ούτε η Τουρκία μπορεί να αγνοήσει.

Παρά δίπλα στο Λίβανο είχαμε και την πρώτη πτήση μη επανδρωμένου αεροπλάνου από την Χιζμπολλάχ. Μια έμμεση απάντηση του λιβανέζικου νότου στο Ισραήλ, αλλά και στο σουννιτικό μπλοκ, με το οποίο ταυτίζεται πρόσφατα, τόσο η Δύση όσο και η Τουρκία.
 
 
Αναδημοσίευση από Δέφτερη Ανάγνωση, 16.10.2012
 


 

Συνεχείς προκλήσεις από την Άγκυρα

Τις απρόβλεπτες αλυσιδωτές εξελίξεις που μπορεί να προκαλέσει ενδεχόμενη εισβολή της Τουρκίας στη Συρία έφερε αυτή την εβδομάδα στο προσκήνιο το περιστατικό της βίαιης προσεδάφισης συριακού επιβατικού αεροσκάφους που πετούσε από τη Ρωσία προς τη Συρία. Η Δαμασκός είχε απόλυτο δίκιο να μιλά για «αεροπειρατεία» καθώς δύο τουρκικά μαχητικά απείλησαν ανοιχτά το αεροσκάφος ενώ τούρκοι στρατιώτες κακοποίησαν κατά τα φαινόμενα το πλήρωμα και άφησαν τους επιβάτες εγκλωβισμένους για οκτώ ώρες χωρίς τρόφιμα. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι το αεροσκάφος μετέφερε ρωσικά οπλικά συστήματα προκαλώντας την οργή της Μόσχας. Η πληροφορία τελικά διαψεύστηκε (αν κρίνουμε από το γεγονός ότι η Τουρκία δεν παρουσίασε ούτε μια φωτογραφία από το υλικό που κατασχέθηκε).

Παρόλ’ αυτά, οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες και ο στρατός είχαν από τη μεριά τους απόλυτο «δίκιο» να κατεβάσουν το αεροσκάφος το οποίο μετέφερε εξαρτήματα ραντάρ. Πρόκειται δηλαδή για εξοπλισμό ο οποίος δεν θα χρησιμοποιούνταν εναντίον του συριακού πληθυσμού, όπως υποστήριζε η Άγκυρα, αλλά αποτελούν πραγματικό εφιάλτη για την τουρκική πολεμική αεροπορία.

Τα υπερσύγχρονα συστήματα ραντάρ, ρωσικής κατασκευής, που χρησιμοποιεί η Συρία αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για κάθε επίδοξο εισβολέα. Έχουν μάλιστα ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους, πριν από μήνες, όταν εντόπισαν τουρκικό μαχητικό που είχε παραβιάσει τον εναέριο χώρο της Συρίας και το οποίο στη συνέχεια καταρίφθηκε. «Ξέρετε πώς είναι αυτά τα μαχητικά. Πάνε τόσο γρήγορα, που μπορεί να μπεις και σε καμιά γειτονική χώρα», ήταν τότε η αμήχανη απάντηση της Άγκυρας η οποία είδε την αεροπορία της να ταπεινώνεται στην πρώτη πρόβα εισβολής.

Ενδεικτικό της αντιπαράθεσης Άγκυρας – Μόσχας είναι και η ακύρωση της προγραμματισμένης επίσκεψης Πούτιν στην Τουρκία αλλά και η «διαρροή» από το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Ρία Νοβόστι ότι οι πληροφορίες για το συριακό αεροσκάφος προήλθαν από αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

Την ίδια ώρα ο τουρκικός στρατός κλιμακώνοντας περαιτέρω την αντιπαράθεση με την Συρία, τοποθέτησε 25 μαχητικά F-16 στα σύνορα με τη Συρία. Είχε προηγηθεί το στρατιωτικό χτύπημα του τουρκικού στρατού σε συριακό έδαφος σαν αντίποινα στο χτύπημα με ρουκέτα ενός τουρκικού σπιτιού, από το οποίο σκοτώθηκαν πέντε άτομα. Οι ακριβείς συνθήκες του περιστατικού δεν έχουν διαλευκανθεί ακόμη και συνεπώς κανένας δεν μπορεί να αποκλείσει ότι το αρχικό χτύπημα στο τουρκικό σπίτι μπορεί να αποτελεί προβοκάτσια αντικαθεστωτικών δυνάμεων στη Συρία. Αν ισχύει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι άτυχοι Τούρκοι πολίτες σκοτώθηκαν από όπλα τα οποία εισήλθαν στην Συρία από την Τουρκία. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην πρώτη (αν όχι μοναδική) συνέντευξη που έδωσαν Τούρκοι κάτοικοι της περιοχής στο Αλ Τζαζίρα δεν κατηγόρησαν τη Συρία αλλά την τουρκική κυβέρνηση που έχει μετατρέψει τα εδάφη τους σε ορμητήριο.

Εδώ και μήνες η Τουρκία αποτελεί τη βασική δίοδο όπλων αλλά και μισθοφόρων που έχουν τη στήριξη των ΗΠΑ, της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ. Είναι άλλωστε γνωστό ότι η στρατιωτική βάση του Ιντσιρλίκ στην Τουρκία –ένα από τα σημαντικότερα ορμητήρια ιμπεριαλιστικών επιθέσεων στη Μέση Ανατολή– λειτουργεί ως στρατηγείο συριακών αντικαθεστωτικών δυνάμεων. Από εκεί πράκτορες του Ριάντ καθορίζουν τη μεταφορά όπλων προς τη Συρία. Στη βάση, όπως επιβεβαίωσε και ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Λέον Πανέτα, βρίσκονται εδώ και εβδομάδες μέλη των αμερικανικών και γαλλικών ειδικών δυνάμεων.

Οι κινήσεις της Τουρκίας πάντως φαίνεται να προκαλούν αντιδράσεις και στο εσωτερικό της χώρας, όχι μόνο από το αντιπολεμικό κίνημα της Τουρκίας αλλά και από τμήματα της πολιτικής και στρατιωτικής ελίτ που κατηγορούν τον Ερντογάν ότι ενεπλάκη σε ένα παιχνίδι από το οποίο δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος. Κάθε κίνηση κλιμάκωσης με τη Δαμασκό μπορεί να ανεβάζει τις μετοχές της Άγκυρας στη Δύση αλλά έχει καταστροφικές συνέπειες για τις σχέσεις της με τη Ρωσία, το Ιράν αλλά ακόμη και την Κίνα.

Παρόλ’ αυτά, οι επιθέσεις εναντίον της Συρίας δεν αποτελούν απλώς μια λάθος διπλωματική κίνηση ή ένα παιχνίδι εντυπώσεων. Η παρουσία των τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή εξυπηρετεί δύο πολύ συγκεκριμένους στόχους: Καταρχάς θέτει τις βάσεις για τη δημιουργία μιας «ελεύθερης ζώνης», που θα λειτουργεί σαν ορμητήριο των αντικαθεστωτικών δυνάμεων και κατά δεύτερον στοχεύει εναντίον των δυνάμεων του PKK που ενισχύουν τις συμμαχίες τους με δυνάμεις των Κούρδων της Συρίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Νιου Γιορκ Τάιμς υποστήριζαν αυτή την εβδομάδα ότι οι εξελίξεις θυμίζουν ιδιαίτερα την εισβολή της Κύπρου. Τότε «η Τουρκία περίμενε υπομονετικά την παρέμβαση των ΗΠΑ και του ΟΗΕ και όταν αυτή δεν ήρθε, αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια της».

Άρης Χατζηστεφάνου

Αναδημοσίευση από http://prin.gr, 14 Οκτωβρίου 2012

ΣΥΡΙΑ: Στο «κόκκινο» η ενδοϊμπεριλιαστική σύγκρουση

Το περιστατικό με την υποχρεωτική προσγείωση του συριακού αεροσκάφους στην Τουρκία, που εμπλέκει και τη Ρωσία για αποστολή «στρατιωτικού υλικού», κλιμακώνει την αντιπαράθεση

 
 

Στο «κόκκινο» βρίσκεται πλέον σταθερά το θερμόμετρο της έντασης στην τουρκο-συριακή μεθόριο, ενώ συντηρείται και η ανταλλαγή αλληλοκατηγοριών μεταξύ Συρίας – Τουρκίας και Ρωσίας με αφορμή την υποχρεωτική προσγείωση του συριακού πολιτικού αεροσκάφους «A320», την Τετάρτη το βράδυ, στο αεροδρόμιο της Άγκυρας, με τον ισχυρισμό ότι μετέφερε «μη πολιτικό υλικό» από τη Μόσχα προς τη Δαμασκό. Η εξέλιξη αυτή που έρχεται να προστεθεί στη σχεδόν καθημερινή ρίψη οβίδων από το συριακό έδαφος προς το τουρκικό και τη σταθερή απάντηση του τουρκικού πυροβολικού που συνεχίζεται από την περασμένη βδομάδα, χωρίς, μέχρι στιγμής, να έχει απαντηθεί στο παραμικρό ούτε ένα από τα ερωτηματικά που «συνοδεύουν» τις οβίδες αυτές, αφού δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις αυτές, με δεδομένο ότι στην περιοχή από όπου εκτοξεύονται δρουν πολυπληθείς ομάδες ενόπλων αντικαθεστωτικών σε αρκετούς από τους οποίους η Άγκυρα έχει προσφέρει καταφύγιο, ενώ έχει αναζωπυρωθεί και η δράση του κουρδικού ΡΚΚ.

Το περιστατικό αυτό σηματοδοτεί μια σαφή κλιμάκωση της έκφρασης των ενδο-ιμπεριαλιστικών διαγκωνισμών για τη διασφάλιση μεγαλύτερου ερείσματος και μεριδίου ελέγχου στην πολύτιμη, γεωστρατηγικά και ενεργειακά, ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Και για πρώτη φορά, τόσο άμεσα, η Τουρκία έρχεται άμεσα αντιμέτωπη και με τη Ρωσία.

Η Μόσχα διαψεύδει την Άγκυρα, με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, να αναφέρει ότι το φορτίο ήταν νόμιμο, δεν περιείχε όπλα, αλλά «εξοπλισμό για συστήματα ραντάρ». Επιπλέον, οι ρωσικές αρχές κατηγορούν την Τουρκία ότι «έβαλε σε κίνδυνο» τη ζωή Ρώσων πολιτών καθώς περίπου 17 από τους συνολικά 37 επιβαίνοντες στο αεροσκάφος ήταν Ρώσοι. Από την άλλη πλευρά, την ευκαιρία να ανεβάσουν τους τόνους και να εντείνουν τις πιέσεις κατά της συριακής ηγεσίας άδραξαν, χωρίς καθυστέρηση, ΗΠΑ και Γαλλία, που έσπευσαν να χαρακτηρίσουν και οι δύο απολύτως δικαιολογημένη και ενδεδειγμένη την αντίδραση των τουρκικών αρχών, με τον Πρόεδρο Ολάντ, μάλιστα, να εξαίρει την «αυτοσυγκράτηση» της τουρκικής πλευράς απέναντι στις «διαρκείς συριακές προκλήσεις».

Πολλά τα προς διευκρίνιση σημεία
Η Τουρκία επιμένει να υποστηρίζει ότι το αεροσκάφος μετέφερε παράνομα στρατιωτικό εξοπλισμό και υλικά που απαγορεύονται σε πτήσεις της πολιτικής αεροπορίας, στρέφοντας τα πυρά της και κατά της Ρωσίας, καθώς τα υλικά φέρονται να έφυγαν από ρωσικό εργοστάσιο. Αφήνει να διαρρεύσει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που αναγκάζει αεροσκάφος με προορισμό τη Συρία σε προσγείωση, λόγω πληροφοριών μεταφοράς στρατιωτικού υλικού, επικαλούμενη πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, σε μία περίοδο που οι σχέσεις της με τη Δαμασκό είναι εκρηκτικές.

Επίσης, η Άγκυρα εξακολουθεί να μη δίνει λεπτομέρειες όσον αφορά το φορτίο του αεροσκάφους, το οποίο κατασχέθηκε, δηλώνοντας ότι «συνεχίζονται οι έρευνες», αν και το συριακό υπουργείο Εξωτερικών έχει επισταμένα ζητήσει να παρουσιάσει η Άγκυρα τα «ευρήματά» της. Η Δαμασκός χαρακτήρισε «πειρατεία» την υποχρεωτική προσγείωση του αεροσκάφους, μίλησε για σταθερά εχθρική τουρκική συμπεριφορά και παραβίαση των κανόνων πολιτικής αεροπλοΐας, κατήγγειλε την κακοποίηση του πληρώματος από τις τουρκικές αρχές και επιμένει, από την πλευρά της, ότι η Τουρκία ψεύδεται και μέχρι στιγμής δε δίνει στη δημοσιότητα ούτε ένα από τα «ευρήματα πολεμικού υλικού» που ισχυρίζεται ότι έχει.

Αντιδράσεις εντός Τουρκίας

Η απόφαση της τουρκικής βουλής που δίνει το πράσινο φως για χερσαίες επιχειρήσεις του τουρκικού στρατού σε συριακό έδαφος, καθώς και η ένταση μεταξύ Άγκυρας και Δαμασκού προκαλούν έντονες αντιδράσεις από την τουρκική αντιπολίτευση. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (CHP) διατυπώνει ερωτηματικά κατά πόσο η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης θέλει μία επέμβαση της Τουρκίας, σε συριακό έδαφος, προκειμένου να ακολουθήσει, δεδομένων και των δηλώσεων στις οποίες καλεί σε αυτοσυγκράτηση μεν, σημειώνει δε ότι είναι έτοιμα «σχέδια στήριξης της Τουρκίας».

Ο Κεμάλ Οκουγιάν, μέλος του ΠΓ του ΚΚ Τουρκίας, σε άρθρο του σημειώνει ότι «μετά την παροχή πληροφοριών και βοήθειας στους εξοπλισμούς, προς τους σουνίτες μαχητές, η Τουρκία άρχισε να πιέζει σημαντικά το Συριακό Στρατό, ενεργοποιώντας το πυροβολικό της. Με τις επιθέσεις της προσπαθεί να κερδίσει το προβάδισμα στον ακήρυχτο πόλεμο εκτός και αν η Συρία απαντήσει». Οπως σημειώνει, «αν η Συρία απαντήσει στα πυρά, τότε αυτό θα χρησιμοποιηθεί ώστε να κληθεί το ΝΑΤΟ στο παιχνίδι, πράγμα που εκτός από ενδεχόμενες χερσαίες συγκρούσεις, αεροπορικές επιδρομές και επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, θα αναδείξει διαφορετικές επιχειρησιακές στρατηγικές». Χαρακτηρίζει «ψευδαίσθηση» το ότι ο πόλεμος δεν έχει ξεκινήσει και σημειώνει ότι ΗΠΑ και ΕΕ ψάχνουν δρόμο εξόδου από τη Συρία, ώστε να ελαφρύνει το δικό τους βάρος και αυτό «όπως φαίνεται κάνει το ΑΚΡ». Το ΚΚ Τουρκίας σημειώνει ότι πρέπει ο λαός της χώρας να μπει εμπόδιο στα σχέδια της κυβέρνησης, δηλώνοντας την αντίθεσή του στον πόλεμο.

Σε νέα φάση οι ενδο-ιμπεριαλιστικές τριβές

Είναι ξεκάθαρο, ήδη από την περασμένη βδομάδα, ότι οι εξελίξεις στην τουρκο-συριακή μεθόριο, στην οποία προστέθηκε η εμπλοκή με το αεροσκάφος, σηματοδοτεί ένα νέο ποιοτικό βήμα στην έκφραση των ενδο-ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Ο κίνδυνος διάχυσης των συγκρούσεων έξω από τα συριακά σύνορα στην ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο στη συρο-τουρκική μεθόριο είναι περισσότερο από προφανής.

Η υποχρεωτική προσγείωση του συριακού αεροσκάφους αποτελεί απτή απόδειξη του σε πόσο εύθραυστη ισορροπία βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ περιφερειακών και ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και το πόσο εύκολο είναι να υπάρξει μια «σπίθα» που θα προκαλέσει συνολική έκρηξη και η οποία θα μπορούσε να «παρασύρει» στη δίνη της πολύ περισσότερους «παίκτες» από όσο φανταζόμαστε σήμερα, αν και ουδείς, ούτε από τους ιμπεριαλιστές αλλά ούτε από τις περιφερειακές δυνάμεις, είναι πρόθυμος να εμπλακεί άμεσα στο λουτρό αίματος που λαμβάνει χώρα στο συριακό έδαφος. Πόσο μάλλον που κάθε μέρα που περνά γίνεται φανερό ότι εντός συριακού εδάφους έχουν εισέλθει τόσοι πολλοί ξένοι μαχητές μισθοφόροι – κυρίως ισλαμιστές φονταμενταλιστές – που πλέον αρχίζουν και δυσφορούν ακόμη και οι χρηματοδότες τους, όπως είναι οι πετρελαιομοναρχίες του Κόλπου ή η Τουρκία που τους χρησίμευσε ως ορμητήριο, καθώς γνωρίζουν πολύ καλά, όπως έχει αποδειχθεί και στο παρελθόν π.χ. στο Αφγανιστάν, ότι αυτού του είδους οι δυνάμεις δεν είναι ποτέ «πιστοί σύμμαχοι».

Η ανακοίνωση της δημιουργίας μετώπου από τις ισλαμιστικές οργανώσεις που δρουν εντός Συρίας και ανοιχτά, αρκετές από αυτές, παραδέχονται ότι αποτελούνται από ξένους μαχητές, δεν ενθουσίασε τους, κατά τα άλλα, «πρόθυμους υποστηρικτές των μαχητών της ελευθερίας». Η προοπτική ανάδειξης μιας τέτοιας «ένωσης» δε σχετίζεται με τα σχέδια που εδώ και καιρό έχουν απεργαστεί περί «ενότητας των αντικαθεστωτικών» ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και δεν διευκολύνει απαραίτητα μια κλιμάκωση της επέμβασής τους, που φυσικά καμία σχέση δεν έχει με τα όσα προβάλλονται ως προάσπιση των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και της «δημοκρατίας». Αυτή αφορά στους σχεδιασμούς για το γεωστρατηγικό έλεγχο της περιοχής και του τεράστιου πλούτου της από μονοπωλιακούς ομίλους και στοχεύει προς το Ιράν. Η κριτική στάση απέναντι στο αστικό καθεστώς της Συρίας (όπως παλιότερα με τον Μιλόσεβιτς στη Γιουγκοσλαβία ή με τον Σαντάμ στο Ιράκ) δεν πρέπει να αποσπά από το κύριο, δηλαδή την νέα εξελισσόμενη ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Συρία, που πληρώνει ο συριακός λαός με ποτάμια αίματος.
Ε. Μ. – Α. Φ.

Αναδημοσίευση από εφημερίδα Ριζοσπάστης, 14 Οκτωβρίου 2012

Πόκερ για γερά νεύρα

Η Μόσχα ζήτησε εξηγήσεις από την Τουρκία για την αυτοψία στο συριακό Airbus

Ένα παιχνίδι για τρεις που μπορεί να δημιουργήσει ανεξέλεγκτες καταστάσεις προκάλεσε η απόφαση της Άγκυρας να υποχρεώσει σε αναγκαστική προσγείωση αεροσκάφος των συριακών γραμμών, το οποίο σύμφωνα με τις τουρκικές Αρχές μετέφερε στρατιωτικό υλικό ρωσικής προέλευσης. Τον ισχυρισμό αυτό επιβεβαίωσε χθες με δηλώσεις του ο τούρκος Πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. «Έγινε έρευνα και δυστυχώς είδαμε ότι υπήρχαν εξοπλισμός και στρατιωτικά εφόδια. Αυτού του είδους το υλικό δεν μεταφέρεται ποτέ από επιβατικά αεροσκάφη», δήλωσε ο τούρκος Πρωθυπουργός χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Υποστήριξε, πάντως, ότι το υλικό προερχόταν από ρωσική αμυντική εταιρεία (δεν αποκάλυψε την επωνυμία της) και είχε παραλήπτη το συριακό υπουργείο Άμυνας. Σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το αεροσκάφος μετέφερε 12 κιβώτια τα οποία περιείχαν εξοπλισμό στρατιωτικών διαβιβάσεων.

Την ίδια ώρα βρισκόταν σε εξέλιξη ένας πόλεμος αλληλοκατηγοριών μεταξύ των τριών χωρών. Η Τουρκία επέδωσε νότα στη Συρία για το αεροσκάφος της που παραβίασε τους κανόνες εναέριας κυκλοφορίας μεταφέροντας στρατιωτικό υλικό. Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας ζήτησε εξηγήσεις από την Αγκυρα για το περιστατικό, ενώ κατηγόρησε την Τουρκία ότι έθεσε σε κίνδυνο τις ζωές των 17 ρώσων πολιτών που βρίσκονταν στο αεροσκάφος. Η Αγκυρα διέψευσε από την πλευρά της δηλώσεις ρώσων επιβατών ότι έπεσαν θύματα κακομεταχείρισης από τις τουρκικές Αρχές. Το υπουργείο Εξωτερικών της Συρίας, τέλος, χαρακτήρισε εχθρική τη στάση της Τουρκίας και κάλεσε την Αγκυρα να επιστρέψει το υλικό που κατάσχεσε. «Αυτό που έκανε η Τουρκία είναι πειρατεία», δήλωσε ο υπουργός Συγκοινωνιών της Συρίας Μαχμούτ Σάιτ.

Η εμπλοκή της Μόσχας στην κρίση δίνει μια νέα διάσταση στην αναβολή της επίσκεψης του ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην Τουρκία. Ο Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε χθες να αποσυνδέσει την αναβολή της επίσκεψης Πούτιν με το επεισόδιο υποστηρίζοντας ότι αυτή είχε αναβληθεί τέσσερις μέρες νωρίτερα. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι ο ρώσος Πρόεδρος θα επισκεφτεί την Τουρκία στις 3 Δεκεμβρίου στο πλαίσιο της τρίτης συνόδου του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Τουρκίας – Ρωσίας. Διαφορετικές είναι, πάντως, οι εκτιμήσεις των αναλυτών.

ΣΕ ΑΠΟΣΤΑΣΗ. «Ο Πούτιν ανέβαλε την επίσκεψή του επειδή η περίοδος είναι κρίσιμη. Δεν είναι κατάλληλη εποχή να υπογράφει εμπορικές συμφωνίες με την Τουρκία», εκτιμά η Χαμπιμπέ Οζντάλ, ειδική για θέματα Ρωσίας στο κέντρο μελετών USAK της Τουρκίας, υπενθυμίζοντας πως η Μόσχα δεν είχε καν καταδικάσει την επίθεση στο Ακτσάκαλε από την οποία έχασαν τη ζωή τους πέντε τούρκοι πολίτες.

Η ίδια εκτιμά πάντως ότι η Μόσχα θα επιχειρήσει να ρίξει τους τόνους. Αλλοι αναλυτές στην Τουρκία πιθανολογούν ότι ούτε η Αγκυρα επιθυμεί περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης. Μάλιστα χθες ο οικονομικός αναλυτής της «Μιλλιέτ» Μουνίρ εκτιμούσε πως η Τουρκία δεν θα επέμβει στη Συρία γιατί εκτός από τους άλλους παράγοντες δεν το σηκώνει ούτε η οικονομία της. «Ενας πόλεμος θα δημιουργήσει μεγάλη οικονομική κρίση στην Τουρκία» έγραψε.

 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Άννα Ανδρέου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Εφημερίδα Τα Νέα, Παρασκευή 12 Οκτωβρίου 2012

Όταν αποτυχαίνει η έμμεση επέμβαση, μέχρι που μπορεί να φτάσει η Τουρκία;

Προς το τέλος του Σεπτέμβρη, η ένοπλη αντιπολίτευση στην Συρία έκανε ακόμα μια διακήρυξη για «επίθεση νίκης» – τουλάχιστον στο Χαλέπι. Παρά την προβολή από τα δυτικά ΜΜΕ, σύντομα, η πολυδιαφημισμένη επίθεση αποδείχτηκε φιάσκο. Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης παρέμεινε στα χέρια των κυβερνητικών δυνάμεων, ενώ η ροή των ξένων ισλαμιστών δεν φάνηκε να μπορεί να κάνει κάτι το ιδιαίτερο, πέρα από το κρυφτοπολεμο σε μερικές συνοικίες της πόλης. Η τελική απόδειξη της αποτυχίας ήταν η τριπλή επίθεση με παγιδευμένα αυτοκίνητα στο κέντρο της πόλης. Συνήθως, οι ισλαμιστές – και στο Ιράκ προηγουμένως αλλά και στην Συρία πρόσφατα – καταφεύγουν σε επιθέσεις με αυτοκίνητα βόμβες όταν αποτυχαίνουν να ελέγξουν στρατιωτικά μία περιοχή. Τα προβλήματα των ενόπλων της αντιπολίτευσης να αντλήσουν εσωτερική στήριξη λ.χ. καταγράφονται πια και στον δυτικό τύπο:

Η αποτυχία είχε και ευρύτερες διαστάσεις, καθώς η καλλιέργεια υστερίας μέσα από τα δυτικά και τα μοναρχικά αραβικά ΜΜΕ άρχισε επίσης να φθίνει. Και η δυναμική εμφάνιση του Ιράν από την μια, αλλά και τοποθέτηση της Αιγύπτου ως διαμεσολαβητή ανάμεσα σε Τουρκία και Ιράν σηματοδοτούσε, επίσης, μια ακόμα απώλεια για την ένοπλη αντιπολίτευση. Όπως φάνηκε σε κάθε προσπάθεια μεσολάβησης ή αποστολής παρατηρητών, οι ισλαμιστές ξεκινούσαν αρνητικά και μετά οδηγούσαν την αποστολή σε αποτυχία, ακριβώς γιατί κάθε ουδέτερος παρατηρητής πιστοποιούσε, ότι όσα μετέδιδαν οι χρηματοδότες της αντιπολίτευσης ήταν υπερβολές. Έτσι, η αντιπολίτευση προτιμούσε να ελέγχει την ροή των πληροφοριών και ταυτόχρονα, να έχει ένα είδος μονοπωλίου στην εκπροσώπηση στον αραβικό κόσμο – αφού η Συρία είχε εκδιωχθεί από τον αραβικό σύνδεσμο, όπου επικράτησαν οι μοναρχίες του Κόλπου. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποστασιοποίηση της Αιγύπτου – που δήλωσε μάλιστα ότι ήταν ενάντια σε στρατιωτική επέμβαση – ήταν σαφώς προβληματική.

Το ευρύτερο σκηνικό δεν ήταν επίσης, ευχάριστο με την διόγκωση των επιθέσεων των κούρδων ανταρτών. Σε αυτό πλαίσιο, η Τουρκία φάνηκε να παίρνει πρωτοβουλία για δημιουργία νέας θεαματικής κρίσης. Όταν ένας μυστηριώδης όλμος, έπεσε σε τούρκικο έδαφος και σκοτώθηκαν πέντε άτομα, η τουρκική κυβερνητική ελίτ προσπάθησε αμέσως, να δημιουργήσει συνθήκες πολέμου. Το ΝΑΤΟ σε μια ακόμα ειρωνική στροφή της ιστορίας, εξέδωσε ανακοίνωση υπέρ του σεβασμού των τουρκικών συνόρων, τη στιγμή που η Τουρκία αναζητούσε τρόπο επέμβασης στην Συρία. Προφανώς, μια νατοϊκή συμμετοχή δεν φάνηκε να προχωρά. Όμως, ο Ερτογάν και ο κύκλος του φαίνονται αποφασισμένοι να ωθήσουν την σύγκρουση – άγνωστο ωστόσο μέχρι πού. Ήδη, οι προσπάθειες της Τουρκίας να το παίξει χωροφύλακας προκάλεσαν την αντίδραση του Ιράκ. Η κυβέρνηση της Βαγδάτης κάλεσε την Τουρκία να αποσύρει τις δυνάμεις της από το βόρειο Ιράκ, όπου γίνεται προσπάθεια από τον τουρκικό στρατό να αντιμετωπιστούν οι βάσεις των κούρδων ανταρτών.

Η ευρύτερη γεωπολιτική κατάσταση και η εμπειρία της αντιπαράθεσης στην Συρία δείχνει ότι υπάρχει πιθανότητα ο όλμος να μην έπεσε τυχαία. Η συριακή κυβέρνηση προσπάθησε να ρίξει την ένταση, και ανέλαβε την ευθύνη, αλλά είναι μια περιοχή και μια περίοδος όπου το «γεγονός» και η «κατασκευή» είναι κοντινές έννοιες. Την ίδια εβδομάδα, άλλωστε συνέβηκαν δύο άλλα γεγονότα που μπορεί να συνδέονται: σε μια επίθεση στον Λίβανο, σκοτώθηκε ηγετικό στέλεχος της Χιζμπολλάχ, ενώ στους «δρομους» της Τεχεράνης, προκλήθηκε μια απότομη πτώση του τοπικού νομίσματος απέναντι στο δολάριο, κάτι το οποίο αποδόθηκε, στα δυτικά μέτρα στο πλαίσιο του εμπάργκο. Αλλά, με δεδομένο ότι σχετικές δηλώσεις  για την επίδραση του εμπάργκο – κυκλοφορούσαν από πριν, είναι πιθανό να προκλήθηκε ένα και είδος οικονομικής  παρέμβασης για να κατασκευαστεί εσωτερική κρίση.  Υπήρξαν μια μικρή διαδήλωση, αλλά χωρίς συνέχεια. Στο ευρύτερο πλαίσιο, θα μπορούσε κάποιος να καταγράψει, επίσης, την σχετικά επιτυχημένη παρουσία του Αχμαντινετζάντ στον ΟΗΕ – ο οποίος μάλιστα εμφανίστηκε και μαζί με τους ηγέτες του Πακιστάν και του Αφχανισταν -, σε αντίθεση με τον Νετανιαχου που αποκόμισε ειρωνικά σχόλια ακόμα και από φιλοσιωνιστες.

Το παιχνίδι είναι ευρύτερο  και καλύπτει όλη την Μέση Ανατολή, μέχρι την κεντρική Ασία. Η Τουρκία μπορεί να κινηθεί προς ένα είδος ελεγχόμενου σύγκρουσης, όπως με το βόρειο Ιράκ ή μπορεί να κάνει την μοιραία κίνηση για πόλεμο. Με απρόσμενες όμως συνέπειες. Και βέβαια, πιο κάτω υπάρχει και η άλλη διάσταση: η διαμάχη Ισραήλ-Ιράν.

Αναδημοσίευση από Δέφτερη Ανάγνωση, 5.10.2012

 
Αρέσει σε %d bloggers: